«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցը Բուդապեշտում բնակվող քաղաքագետ Արմեն Գրիգորյանն է։
– Պարոն Գրիգորյան, օրեր առաջ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության նիստում ԱԱԾ տնօրենին ու ոստիկանապետին խիստ հանձնարարություն տվեց՝ սևազգեստ և երկրում իրավիճակը ապակայունացնելու փորձ անող խմբերին տեղորոշել, ծաղկավոր «բաբոչկաներ» կապել և ճանապարհել օրինական կյանք։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ հայտարարությունը։
– Կարելի էր առանց չափազանց պատկերավոր արտահայտությունների էլ արձանագրել. որոշ քարոզչական կառույցների կողմից վերջին մեկ տարվա ընթացքում ներդրվող քարոզչության թեմաներից մեկն իբրև թե հեղափոխությանը հետևած անիշխանությունն է: Մյուս կողմից էլ՝ նույն կառույցների ներկայացուցիչները կամ նրանց հետ կապված շրջանակները դիմում են սադրանքների՝ հայտարարելով բռնության մոտալուտ ալիքի մասին ու, միաժամանակ, իրենք բռնություն են գործադրում և այն արդարացնում, օրինակ, «դաստիարակչական» բնույթով, ինչ-որ մեկի «պատիվը պաշտպանելով», իսկ դրան զուգահեռ քարոզում, որ չի կարելի դիմել իրավապահներին՝ իրենց կողմից տարվող բռնության քարոզի կամ թեկուզ բռնարարքների կապակցությամբ: Այդպիսով փորձ է արվում ապակայունացնել իրավիճակը՝ մասնավորապես լեգիտիմացնելով նախկին իշխանության սպասավորների կողմից բռնության կիրառումը, նրանց համար ապահովելով պատասխանատվությունից խուսափելու և, ի վերջո, իշխանությունը կրկին զավթելու հնարավորություն: Ու իսկապես չի կարելի պարզապես կրկնել, որ նրանք «անդառնալիորեն հայտնվել են քաղաքական լուսանցքում». պետք է թե՛ ապօրինի գործողությունների դեմն առնել, թե՛ քարոզչությանն արդյունավետ հակազդելու ծրագիր մշակել:
– Արդյոք ուժայիններն այս ամիսների ընթացքում թերացե՞լ են իրենց աշխատանքում, որ նման հանձնարարություն են տալիս նրանց։ Ըստ Ձեզ, կա այդպիսի վտանգ, որ որոշ խմբեր փորձեն ապակայունացնել իրավիճակը երկրում։
– Մի քանի խնդիր կա. օրենսդրական բաց գոյություն ունի՝ ատելության քարոզի համար պատասխանատվություն սահմանելու առումով:
Մյուս կողմից, չբարեփոխված դատական համակարգի պատճառով՝ անգամ բացահայտ բռնություն և այլ հանցանքներ կատարած որոշ անձինք, շարունակում են խուսափել պատասխանատվությունից: Իհարկե, ուժայիններն էլ թերություններից զերծ չեն, և նույնպես պետք է որոշակի բարեփոխման ենթարկվեն:
– Գաղտնիք չէ, որ պետական ապարատում կան անձինք, որոնք սերտ առնչություններ ունեն նախկին իշխանությունների հետ։ Արդյոք սաբոտաժի վտանգ չկա՞ նրանց կողմից։
– Կա, Ռ. Քոչարյանի գործով դատավորի որոշումը և այլ գործողություններ էլ հենց դա են վկայում: Նշածս քարոզիչների և իրենց կողմից բռնության կիրառումը լեգիտիմացնել փորձողների նպատակներից մեկը երկիշխանության մթնոլորտի ստեղծումն է, որին հասնելու դեպքում կկարողանային արդեն բացահայտ օգտվել իրենց հավատարիմ պաշտոնյաների ծառայություններից:
– Նախկինների ակտիվացումը քարոզչական ճակատում, ինչպես նաև բռնությունների կոչերի սաստկացումը, տեղի են ունենում մի պայմաններում, երբ Մարտի 1-ի բացահայտման ուղղությամբ շոշափելի զարգացումներ են ընթանում։ Տեսնո՞ւմ եք որևէ կապ այս գործընթացների միջև։
– Կապ, անշուշտ, կա, բայց քարոզչության ակտիվացումն այնքան էլ նոր երևույթ չէ, այն անցած տարվա մայիս-հունիսից արդեն ակնհայտ էր, նախընտրական շրջանում ևս, գնալով, բնականաբար, ավելի ինտենսիվ է դառնալու՝ թե՛ դատաքննությունը, թե՛ ցանկացած բարեփոխում տապալելու ուղղությամբ, թե՛ ԱԺ-ի ու կառավարության որոշ անդամներին վարկաբեկելու և այլ նպատակներով:
– Կարծում եք՝ մենք կունենա՞նք Մարտի 1-ի գործի համակողմանի բացահայտում։ Կա՞ հանրային պահանջ այդ գործի բացահայտման։
– Պահանջ կա, բայց այն իրականացնելն առանց դատաիրավական համակարգի արմատական բարեփոխման, չափազանց բարդ խնդիր է:
– Դատաիրավական համակարգը որքանո՞վ է պատրաստ՝ կատարելու հանրային պահանջը, թե՞ լինելու է ժողովրդի վստահությունը վայելող իշխանության հակառակորդը։
– Համակարգի բարեփոխումն ուշացել է, նախկին կապերը դեռ գործում են, պետք է հուսալ, որ վերջապես փոփոխություն կլինի այդ ոլորտում:
