Մարտի 1-ի իրադարձությունները վնասեցին պետության վարկանիշին: Դրանք արդյունք էին կեղծված ընտրությունների, երկրում իշխող «բեսպրեդելի» և իշխանությունների անհավասարակշիռ գործողությունների: Այսօր տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ այս մասին ասաց թատերագետ Լևոն Մութաֆյանը:
«Ես կողմ եմ կոնսենսուսի ճանապարհով իշխանափոխության հասնելուն և դեմ եմ զենքի ուժի կիրառմանը, որը տանում է ազգային անհամաձայնության: Մարտի 1-ը ցույց տվեց, թե որքան անուժ են մեր իշխանությունները, որոնք քննարկումների փոխարեն զենք ուղղեցին իրենց ժողովրդի դեմ: Ով զենք է գործածում սեփական ժողովրդի դեմ, ուրեմն մեղավոր է և վախենում է:
Երևի եկել է ժամանակը, որ բոլոր հարցերը դնենք սեղանին և բացահայտ խոսենք դրանց մասին: Մենք պարտակեցինք 1999-ի հոկտեմբերի 27-ը, ինչն էլ ծնեց Մարտի 1: Ես հիմա էլ պնդում եմ, որ հոկտեմբերի 27-ի դեպքերում կա ռուսական պետության և Պուտինի հետքը»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ եթե Մարտի 1-ի հանձնաժողովը տար կատարվածի պատասխանները, չէինք ունենա քրեական դեմքերով ձևավորված ԱԺ, օլիգարխիկ սանձարձակություն, իշխանություն-ժողովուրդ տարանջատված վիճակ:
Լևոն Մութաֆյանի խոսքով՝ հասարակությունը պահանջատեր չեղավ մարտիմեկյան դեպքերի բացահայտման հարցում:
«Պահանջում ենք Ցեղասպանության ճանաչում, Հայ դատի ճանաչում, որոնք սուտ բաներ են, այնինչ իրական պահանջը պետք է լիներ մարտիմեկյան դեպքերի բացահայտումը: Եթե մենք այսօր գնահատականներ չհնչեցնենք, ապա պայթյունավտանգ վիճակը կդառնա անխուսափելի: Թեկուզ կուտակային համակարգի ներդրումը, որը բառացիորեն թալան է: Հետո էլ վարչապետը դժգոհում է, որ քննադատում ենք իրեն: Մյուս խնդիրը գազի սակագինն է»,- ասաց թատերագետը՝ հավելելով, որ մարտի մեկը պետք է դարձնել քաղաքական ու բարոյական սահմանաբաժան:
«Ինչ վերաբերում է Մաքսային միությանը, ապա այն տաք կարկանդակ չէ, այլ պետականության կորստի առաջին քայլ: ՄՄ մուտք գործելով՝ մենք կորցնում ենք նաև Ղարաբաղը, քանի որ այն փաստաթղթերում չի հիշատակվում»,- ասաց նա:
Թատերագետը համոզմունք հայտնեց, որ վաղը կայանալիք հանրահավաքը արտակարգ հանգիստ կանցնի, շատ մարդիկ, վախի ուժով, չեն գնա Ազատության հրապարակ:
Ասուլիսի մյուս բանախոս՝ գրող, հրապարակախոս Արթուր Հայրապետյանն իր հերթին նշեց, որ անթույլատրելի է Մարտի 1-ը տարեկան մեկ անգամ հիշել:
«Ես չէի ցանկանա վաղը կայանալիք հանրահավաքին լսել վերամբարձ ճառեր, հետո ընդամենը գնալ Մյասնիկյանի արձանի մոտ՝ հարգանքի տուրք մատուցելու տասը զոհերի հիշատակին: Կուզեի, որ արթնանանք քնած վիճակից, քանի որ այսպես շարունակելն ուղղակի անհնար է:
Ինչ վերաբերում է մարտիմեկյան դեպքերը ուսումնասիրող հանձնաժողովի ստեղծմանը, ապա անգամ հանձնաժողովի ստեղծման դեպքում ՀՀԿ-ն երբեք թույլ չի տա բացահայտել իրականությունը: Մարտի մեկի դեպքերի բացահայտում հնարավոր է միայն իշխանափոխության պարագայում»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ աբսուրդ է, երբ առ այսօր մեղավորներ հայտնաբերված չեն, և ոչ ոք դատարանի առջև չի կանգնել:
Հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանը նշեց, որ ի տարբերություն ուկրաինացի ժողովրդի՝ հայ ազգի գիտակցությունը սնուցվում է բնազդային հոգեբանությամբ:
«Մենք մեր բողոքն արտահայտում ենք ոչ թե ընդվզմամբ, այլ թողնել-հեռանալով: Փախուստի ձևով դժգոհություն չեն արտահայտւոմ: Մայդանից ոչ ոք չհեռացավ՝ նույնիսկ արյունահեղության պարագայում: Ուկրաինացիները մինչև վերջ կանգնեցին: Իսկ մենք մանկամիտ ենք, մեզ շատ հեշտ է վախեցնել: Սա մեր հոգեբանությունն է: Ամբողջ մի ազգի ծաղրում են, երեխայի տեղ դնում»,- ասաց նա:
Լուսանկարը` PanARMENIAN Photo-ի
