Հայաստանի ԱԳՆ խոսնակը փետրվարի 5-ին հայտարարել է, որ Երևանը թե՛ երկկողմ ֆորմատներում, թե՛ միջազգային կառույցներում բարձրացնելու է հարցը՝ կապված Ադրբեջանին իսրայելական անօդաչուներ մատակարարած ընկերության հետ:
Խոսքը այն ընկերության մասին է, որի արտահանման արտոնագիրը Իսրայելի կառավարությունը վերականգնելու մասին հայտարարել է փետրվարի 4-ին: Իսկ բանն այն է, որ ընկերության երեք մենեջերներ Ադրբեջանին մատակարարվող անօդաչուները ադրբեջանական կողմի պահանջով փորձարկել են հայկական դիրքերի ուղղությամբ: Սկանդալը պայթեց 2017 թվականին, ընդ որում՝ այն ժամանակ, երբ հայ-իսրայելական հարաբերության գործընթացում երկարամյա դադարից հետո տեղի էր ունեցել բարձրաստիճան պաշտոնյայի այց Հայաստան՝ ժամանել էր Իսրայելի տարածաշրջանային գործակցության նախարարը: Իհարկե, նրան Երևանում Սերժ Սարգսյանը չընդունեց: Սարգսյանն արդեն գիտե՞ր այդ պատմության մասին, որն օրեր անց պետք է հայտնվեր իսրայելական մամուլում, թե՞ կային այլ պատճառներ: Գուցե իսրայելցի նախարա՞րն էր եկել սպասվող սկանդալը հարթելու: Բոլոր դեպքերում, ակնառու էր միջազգային հարաբերությունների առումով աղաղակող միջադեպը:
Ինչպե՞ս կարողացավ օգտագործել այն հայկական կողմը՝ իսրայելա-ադրբեջանական ռազմատեխնիկական գործակցությանը հակազդելու համար: Փետրվարի 4-ին Իսրայելի հայտնած տեղեկությունը՝ Բաքվին վաճառքի արտոնագիրը վերականգնելու մասին, հուշում է, որ հայկական կողմը այդքան էլ արդյունավետ չի օգտագործել իսրայելական ընկերության թույլ տված վրիպումը դիվանագիտական հարթությունում կարևոր խնդիրները սպասարկելու համար, կամ գուցե սպասարկվել են էլի կարևոր խնդիրներ, բայց ավելի շուտ՝ նախկին իշխանության համակարգային շահերից բխող:
Հնարավոր է, իհարկե, որ եղել են այլ պայմանավորվածություններ, որոնք կարող էին չերևալ, այսպես ասած, հրապարակային հարթության վրա: Բոլոր դեպքերում Իսրայելի ներկայիս որոշումը խոշոր հաշվով նոր մեկնակետ է հայ-իսրայելական հարաբերության հարցում և, թերևս, ոչ այնքան բարվոք մեկնակետ ու նույնիսկ գուցե ձեռնոց՝ նետված Հայաստանին:
Ինչո՞վ է դա պայմանավորված՝ Նիկոլ Փաշինյանի Իրան կատարելիք առաջիկա այցո՞վ, որից առաջ Իսրայելը գուցե փորձում է ստեղծել մթնոլորտ, երբ Երևանը ձեռնպահ կմնա Իրանի հետ մի շարք կարևոր հարցերում սկզբունքային քննարկումներից, թե՞ Իսրայելը փորձում է Երևանի հետ ունենալ կարևոր քննարկումներ և ձգտում է սկսել դրանք, այսպես ասած, գրոհող դիրքից՝ փորձելով 2017-ին իր դեմ սկանդալը շրջել հօգուտ իրեն: Սրանք իհարկե բարդ ու բազմաշերտ հարցեր են, սակայն կասկած չկա, որ Թել Ավիվի տեղեկության հրապարակման ժամկետը Հայաստանի վարչապետի Գերմանիա կատարած այցի, իսկ դրա ընթացքում էլ Իրան այցի մասին հայտարարության շրջանի հետ համընկնելը ամենևին պատահական չէ:
Միաժամանակ խնդիրը անշուշտ պետք է նայել ավելի լայն համատեքստում էլ, մասնավորապես առաջիկայում՝ փետրվարի 14-ին, Սոչիում սպասվող Իրան, Թուրքիա, Ռուսաստան վեհաժողովում, որը վերաբերելու է Սիրիայի հարցին: Իսկ այդ հարցի գլխավոր շահառուներից մեկը Իսրայելն է, առավել ևս, որ Աստանայի եռակողմ այդ գործընթացը խոշոր հաշվով Իսրայելի օրակարգից բխող ֆորմատ չէ, թեև անշուշտ այդ առումով Թել Ավիվը առանձնահատուկ օրակարգեր ունի Ռուսաստանի և Թուրքիայի հետ:
Մենք նախօրեին կարծիք էինք հայտնել, որ Հայաստանը ևս պետք է առաջիկա հայ-իրանական բարձր մակարդակի հանդիպման օրակարգը դիտարկի նաև Սոչիում սպասվող եռակողմ հանդիպման և դրա քաղաքական հնարավոր ազդեցության ընդգրկումով՝ ներառյալ նաև այն որոշակի հակազդեցությունը, որ դրսևորում է Իսրայելը:
