«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԼՂՀ վարչապետ Արա Հարությունյանը:
– Պարոն վարչապետ, չնայած Դուք Ձեր հարցազրույցներում բացառել եք, որ Հայաստանի՝ Մաքսային միությանն անդամակցելուց հետո հնարավոր է ՀՀ-ի և ԼՂՀ-ի միջև մաքսային անցակետ լինի, այնուամենայնիվ, շարունակում են կարծիքներ հնչել, որ այդ անցակետը լինելու է` թեկուզ ձևական: Կարո՞ղ եք որոշակիորեն ասել` եթե մաքսակետ բացվի, ի՞նչ կարգավիճակում կհայտնվի Արցախը:
– Ես վերստին հայտարարում եմ, որ ՀՀ և ԼՂՀ միջև մաքսակետի տեղադրումը բացառվում է: Այս պատասխանս ենթադրում է, որ ավելորդ է որևէ բանի մասին ենթադրություն ու կանխատեսում անել, եթե դա բացառվում է:
– Երբ քննարկվում էր Մաքսային միությանը Հայաստանի անդամակցության հարցը, Ղազախստանն ու Բելառուսը պնդում էին, որ չեն կարող հաշվի չառնել Ադրբեջանի կարծիքը: Իսկ Ադրբեջանն արդեն իսկ հայտնել է իր կարծիքը, թե դեմ է Հայաստանի անդամակցությանը ՄՄ-ին: Ինչպե՞ս եք վերաբերվում Ադրբեջանի այս կարծիքին:
– Անձամբ ես կարծում եմ, որ տրամաբանական չէ երրորդ կողմի կարծիքը հաշվի առնել որևէ երկրի հետ երկկողմ կամ բազմակողմ հարաբերություններ զարգացնելիս, մանավանդ, որ այդ հարաբերությունները առնչություն չունեն երրորդ կողմի հետ: Ադրբեջանը շատ բան կարող է ասել՝ տեղի կամ անտեղի, մեկ այլ բան է, թե դրանք որքանով են ազդում իրականության վրա: Այս տեսանկյունից համոզված եմ, որ Բաքվի այդ դիրքորոշումն արտահայտվել է ուղղակի արտահայտելու համար, ուրիշ ոչինչ, և այն չի կարող որևէ կերպ ազդել ՀՀ-ՄՄ հարաբերությունների վրա:
– Պարոն Հարությունյան, իսկ ինչպե՞ս եք վերաբերվում Հայաստանի կառավարության և «Գազպրոմի» միջև վերջերս կնքված գազային համաձայնագրին, հատկապես, որ Հայաստանն այն կնքեց 30 տարով` մինչև 2043 թվականը, դրանով, ըստ էության, զրկվելով հնարավոր բոլոր այլընտրանքներից:
– Անշուշտ, իրականում ցանկացած համաձայնագիր կարող է քննադատության ենթարկվել իր բացթողումների ու թույլ կողմերի համար, սակայն նմանատիպ հարցերում պետք է խնդիրը դիտարկել բազմակողմանիորեն՝ առանց կտրելու համատեքստից: Կարծում եմ՝ այդ տեսանկյունից նշված համաձայնագիրը, ընդհանուր առմամբ, լուծեց Հայաստանի առջև ծառացած որոշ հիմնախնդիրներ, հատկապես՝ գազի գնի երկարաժամկետ կանխատեսելիության առումով:
– Իրանի շուրջ վերջին զարգացումների ֆոնին ԼՂՀ-ն Իրանի հետ տեսնո՞ւմ է տնտեսական և քաղաքական համագործակցության շանս:
– Մենք միշտ հանդես ենք եկել մեր հարևան երկրների հետ համագործակցելու կառուցողական դիրքերից, սակայն ուղղակի հարաբերությունների հաստատումն անհնար է եղել ԼՂՀ-ի՝ չճանաչված լինելու հանգամանքով: Այնուամենայնիվ, տնտեսական որոշ ոչ ուղղակի կապեր կան իրանական ձեռնարկությունների հետ, և մեր կառավարությունը բաց է ավելի խորը հարաբերություններ հաստատելու գործում: Համոզված եմ, որ զարգացած և կայուն տնտեսությամբ Իրանը բխում է նրա բոլոր հարևանների շահերից:
– Ինչպե՞ս եք վերաբերվում ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի հեռակա բանավեճի տնտեսական բաղադրիչին: Ո՞ւմ փաստարկներն են Ձեզ համար ավելի հիմնավոր թվում: Շատերը Ռոբերտ Քոչարյանի վերջին օրերի ակտիվությունը ընկալում են որպես նրա հետվերադարձի հայտ՝ արդեն վարչապետի պաշտոնում: Ձեր կարծիքով` որքանո՞վ է դա հավանական և ի՞նչ կարող է տալ Քոչարյանի վերադարձը ԼՂՀ-ին:
– Պատշաճ չեմ համարում դիրքորոշում հայտնել ՀՀ ներքաղաքական զարգացումների վերաբերյալ:
– Եթե համեմատական անցկացնենք, կարո՞ղ եք ասել` ԼՂՀ-ն ավելի նպաստավոր պայմաններում, ավելի նպաստավոր դիրքում եղել է Ռոբերտ Քոչարյանի՞, թե՞ Սերժ Սարգսյանի ժամանակ:
– Իսկ ինչո՞ւ պետք է համեմատությունը կատարվի այդպես, եթե ԼՂՀ զարգացման համար ուղղակի պատասխանատուները ԼՂՀ և ոչ թե ՀՀ իշխանություններն են: Այնուամենայնիվ, փաստ է, որ և՛ Սերժ Սարգսյանը, և՛ Ռոբերտ Քոչարյանը իրենց ողջ գործունեության ընթացքում միշտ աջակցել են Արցախի զարգացմանը: Վստահությամբ կարող եմ պնդել, որ Սերժ Սարգսյանը իր նախագահության ողջ ընթացքում սատար է կանգնել Արցախի զարգացման՝ առանց բացառության բոլոր խոշոր ծրագրերի իրագործմանը:
