Հայաստանում կաթի արտադրության ու վերամշակման ոլորտի խնդիրների մասին վերջերս մամուլում հաճախ է խոսվում: Բանն այն է, որ կաթնամթերքի արտադրության հումքի և էներգակիրների կտրուկ գնաճը խախտել է արտադրության գործոն-արտադրություն-արտադրանք շղթայի կանոնները:
Այսպես՝ ՀՀ-ում գյուղացու կողմից վաճառվող կաթի գործարանային գինը 2009թ. նոյեմբերի նկատմամբ այս տարվա նոյեմբերին աճել է 42.3%-ով: Միջազգային բորսաներում 2010-2013թթ. չոր անյուղ կաթի 1 տոննայի գինը 3221 ԱՄՆ դոլարից հասել է 4991 ԱՄՆ դոլարի (աճը՝ 54%), իսկ կարագի գները բարձրացել են 41,3%-ով:
Թանկացումները, ընդ որում, շարունակվում են: 2013թ. հոկտեմբերի սկզբին 1կգ անյուղ չոր կաթի գինը 4.4 ԱՄՆ դոլար էր, նոյեմբերի կեսին՝ 5.32 ԱՄՆ դոլար, իսկ այսօր 6.3 ԱՄՆ դոլար: Միայն 2 ամսվա ընթացքում հումքի այս տեսակի գինը բարձրացել է 34%-ով: Կարագի գինը վերջին 2 ամսվա ընթացքում 5.9 ԱՄՆ դոլարից հասել ՝ 6.6 ԱՄՆ դոլարի (աճը 12%):
Ըստ կաթնամթերք արտադրողների միության նախագահ Ղուկաս Բունիաթյանի՝ կաթնամթերք արտադրող ընկերությունները ներկայումս աշխատում են վնասով: Արտադրողներին ավելի շահավետ է եղած սահմանափակ կաթն ուղղել չոր կաթի, պանրի և պիտանելիության երկար ժամկետ ունեցող այլ մթերքների արտադրությանն ու արտահանմանը, քան ներքին շուկայում կաթնամթերքի արտադրությանը: Սակայն նման պարագայում կաթնամթերքի շուկայում հսկայական դեֆիցիտ կառաջանա, ինչը կարող է լրացվել արտասահմանյան ավելի թանկ կաթնամթերքով: Բունիաթյանի պնդմամբ՝ հիմնական արտադրատեսակների գծով՝ կաթ, մածուն, թթվասեր, կաթնաշոռ, վնասն անցնում է 35%-ի սահմանը և փաստորեն յուրաքանչյուր լրացուցիչ միավոր արտադրանք լրացուցիչ վնաս է բերում արտադրողին: Այս հանգամանքը սրվում է հատկապես Ամանորին, երբ կաթը քիչ է, իսկ չոր կաթի գներն էլ ավելի բարձր են: Որպես իրավիճակից դուրս գալու ուղիներ Բունիաթյանն առանձնացնում է պետության օժանդակությունը՝ ԱԱՀ հարկի տարբերակված դրույքաչափ կիրառելու, պետական սուբսիդիաներ տրամադրելու միջոցով: Բացի այդ՝ հումքի գնաճը փոխհատուցելու համար անհրաժեշտ է 35-40% կաթնամթերքի գների բարձրացում: Հարկավոր է, որ շուկան կարգավորվի ներկայումս, հակառակ դեպքում հետագայում այն ավելի կործանարար ազդեցություն կթողնի արդեն կայացած այս ոլորտի համար:
