Ճիշտ է, որ խորհրդարանական կառավարման համակարգին անցնելուց հետո Անվտանգության խորհրդի կազմում ընդգրկված չեն ՀՀ և Ազգային ժողովի նախագահները` NEWS.am-ին ասել է Արտակարգ իրավիճակների նախարար Դավիթ Տոնոյանը։ Նախարարն ասածն հիմնավորելու համար հիշատակել է այլ երկրների փորձը: «Եկեք նայենք Միացյալ Նահանգներոմ, Մեծ Բրիտանիայում` ովքեր են Անվտանգության խորհրդի անդամները, թագուհին, այլ գործադիր ու դատական իշխանության անդամները ներառված չեն անվտանգության խորհրդում: Անվտանգության խորհուրդը դա մարմին է, իսկ Ազգային ժողովի նախագահը և Հանրապետության նախագահը այլ մարմնի անդամ լինել չեն կարող, քանի որ Անվտանգության խորհուրդն այսուհետ որոշումներ է կայացնում, իսկ նախկինում խորհրդատվական բնույթի էր»,-ասել է Դավիթ Տոնոյանը` հավելելով, թե դա նոր կառավարման համակարգի տրամաբանությունից է բխում: Դավիթ Տոնոյանը թերևս ռացիոնալ բացատրություն է տվել Հայաստանի նոր կառավարման համակարգի առանձնահատկություններին ու Անվտանգության խորհրդի ձևավորման մեխանիզմին: Այլ խնդիր է, որ նա, իշխանության մյուս ներկայացուցիչների օրինակով, չի դիմացել գայթակղությանը և վկայակոչել է միջազգային փորձը: Նրա զուգահեռները չափազանց անհաջող են ստացվել, որովհետև ԱՄՆ-ը սուպերնախագահական կառավարում ունեցող երկիր է, իսկ Մեծ Բրիտանիան` միապետություն:
Առհասարակ` մեր պաշտոնյաները պետք է ձեռնպահ մնան եվրոպական կամ արևմտյան ժողովրդավարությանը հղում անելուց, որովհետև հայաստանյան համակարգը գործում է եվրասիական տրամաբանության շրջանակներում` նույնիսկ անկախ այն հանգամանքից, թե ինչ է գրված Սահմանադրության տեքստում կամ ֆորմալ առումով կառավարման ինչ մոդել է գործում Հայաստանում: Բայց Դավիթ Տոնոյանի խոսքի մեջ հատկապես ուշագրավ է «թագուհու» հանգամանքի շեշտադրումը: Ակնհայտորեն Տոնոյանը նկատի ունի հանրապետության չորրորդ նախագահին, որի լիազորությունները սահմանադրորեն էապես սահմանափակված են:
Ի դեպ, Տոնոյանը կաբինետի կիրթ և զուսպ նախարարներից մեկն է և գրեթե համոզված ենք, որ տուրք է տվել համակարգային իներցիային, հակառակ դեպքում` «անգլիական թագուհու» շեշտադրումը կարող է ընկալվել նույնիսկ` որպես ոչ այնքան դրական տողատակով ակնարկ Արմեն Սարգսյանի հասցեին` հաշվի առնելով նրա կենսագրության բրիտանական հետագիծը: Սակայն խնդիրը Տոնոյանի անձը չէ. Հայաստանի չորրորդ նախագահի նույնացումն «անգլիական թագուհու» հետ բնորոշ է գրեթե ողջ իշխանական, նույնիսկ քաղաքական էլիտային:
Այս օրերին տեղի է ունենում նախագահի ինստիտուտի նսեմացման տոտալ կամպանիա, երբեմն անգամ տպավորություն է ստեղծվում, թե Սերժ Սարգսյանն ու նրա շրջապատն փոշմանել են, որ սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացում առհասարակ չեն «խուզել» նախագահի պաշտոնը: Այլ կերպ հնարավոր չէ բացատրել այն փաստը, որ վերջին շաբաթներին օրենսդրորեն «խմբագրվում» է Սահմանադրությունը` ավելի սահմանափակելով նախագահի լիազորությունները: Սրան զուգահեռ` քաղաքական և քարոզչական հարթության վրա հնարավորինս արժեզրկվում են նախագահական ինստիտուտը, նախագահական ընտրությունները:
Այս գործընթացի մեկնարկը տվել է Սերժ Սարգսյանը` չորրորդ նախագահին ներկայացրած իր, ըստ էության, ապաքաղաքական չափանիշներով: Մյուսը` Սերժ Սարգսյանի «ընդարձակ մեծամասնության» մասին ձևակերպումն էր, որը նախագահական ընտրություններն, ըստ էության դուրս դրեց քաղաքական մրցակցության դաշտից: Հայաստանի չորրորդ նախագահի քաղաքական լեգիտիմությունն ու հեղինակությունն իրապես սասանված են, որովհետև առաջին անգամ նախագահն ընտրվելու է ոչ պոպուլյար ընտրությունների միջոցով ու առանց այլընտրանքի: Մյուս կողմից` Արմեն Սարգսյանն` իր միջազգային կապերով ու կապիտալով, միանշանակ չի համակերպվելու «անգլիական թագուհու» կարգավիճակի հետ, ինչի մասին նա բավականին թափանցիկ ակնարկեց «Շանթին» տված հարցազրույցում` նշելով, թե Հայաստանի նոր նախագահի լիազորություններն ավելին են, քան նախագահներն ունեն եվրոպական խորհրդարանական համակարգ ունեցող շատ երկրներում:
Դեսպանի հարցազրույցի այս հատվածն աննկատ մնաց, սակայն թերևս դա էր նոր կարգավիճակում Արմեն Սարգսյանի տված առաջին ծավալուն հարցազրույցի ամենաառանցքային դրվագը: Գաղտնիք չէ, որ Սերժ Սարգսյանն իր շրջապատում չի հանդուրժում հավակնություններ ու ինքնուրույնություն ունեցող գործիչների: Կարեն Կարապետյանին, գուցե նաև` Արմեն Սարգսյանին, Սերժ Սարգսյանը Հայաստան է հրավիրել, ամենայն հավանականությամբ, ինչ-որ պահի իշխանությունը ժառանգելու խոստումներով, երաշխիքներով: Սակայն փորձը ցույց է տալիս, որ Սերժ Սարգսյանն իր շրջապատում «ժառանգորդներ» չի հանդուրժում:
Այս համատեքստում չի բացառվում, որ այս օրերին նախագահի ինստիտուտի նսեմացման գործընթացի հիմքում նաև Արմեն Սարգսյանի գործողությունները և հավակնությունները կաշկանդելու բաղադրիչը կա: Սերժ Սարգսյանի իշխանության պարագայում ավելի շուտ հնարավոր է իրենց «ժառանգորդ» համարող մարդկանց մրցակցություն, քան` իրական «ժառանգորդի» ներկայացում հանրությանն ու քաղաքական էլիտային: Այս համատեքստում նույնիսկ շատ հնարավոր է, որ Դավիթ Տոնոյանի «սայթաքումը», ժողովրդական լեզվով ասած, Սերժ Սարգսյանի սրտով է:
Լուսանկարը՝ Photolure-ի
