Ինչպես էլ գնահատելու լինենք Հայաստանի ներքաղաքական ստատուս քվոն, դրա առանձին սուբյեկտներին, հասարակական և պետական շահից նրանց օգտակար գործողության գործակիցը, տարբեր խնդիրների նկատմամբ նրանց դիրքորոշումների և մոտեցումների արդարացիությունն ու հիմնավորվածությունը՝ այդուհանդերձ կան փաստեր, որոնք կարծես թե անհերքելի են, անքննելի են, գոնե առայժմ, գոնե մինչև հիմա, գոնե սկսած 2008 թվականից, որը կարելի է համարել Հայաստանի ներքաղաքական և ներհասարակական իրողությունների, նոր հոգեբանության մեկնակետ:
Այդ անշրջելի, անքննելի փաստերից մեկն ու առավել շոշափելին այն է, որ ներքաղաքական կյանքում այժմ կա միայն մի ընդդիմություն՝ Հայ Ազգային Կոնգրես: Ընդդիմադիրները շատ են, բայց Ընդդիմությունը, գոնե առայժմ, մեկն է, քանի որ ընդդիմությունը զուտ կարգավիճակ կամ հոգեվիճակ չէ, մտածողություն կամ կեցվածք չէ, այլ համակարգ: Այդ առումով որպես ընդդիմադիր համակարգ՝ Հայ ազգային կոնգրեսը միակն է:
Բայց այդ կարգավիճակը որքան էլ Կոնգրեսի հանդեպ հարգանք ու պատիվ է ներշնչում, այդքան էլ առաջացնում է հանրային պահանջներ թե՛ Կոնգրեսի համախոհների և համակիրների, թե՛ մնացյալ ընդդիմադիր տրամադրվածություն և կեցվածք ունեցող քաղաքացիների կամ հանրային խմբերի կողմից: Այդ պատիվն ու պահանջը միանգամայն բնական, պատճառ-հետևանքային կապակցվածություն ունեցող երևույթ են՝ պատիվը պահանջ է, իսկ պահանջը՝ տվյալ ներքաղաքական իրավիճակում, ըստ էության՝ պատիվ:
Ու տվյալ պարագայում ունենալով Հայ ազգային կոնգրեսին քննադատելու բազմաթիվ առիթներ և պատճառներ, այդուհանդերձ այս դեպքում մեր նպատակը դա չենք համարում: Խնդիրն այն է, որ այդ քննադատությունն ամենևին ինքնանպատակ չէ, որ պետք է լինի: Քննադատությունը պետք է լինի կոնկրետ խնդիրների և իրողությունների կապակցությամբ, իսկ այդ առումով ակնհայտ է, որ անցնող տարիների խնդիրները Հայ ազգային կոնգրեսը կարողացավ այդ խնդիրները հաղթահարել առանց համակարգային կորուստների, այսինքն՝ առանց ընդդիմության կորստի: Եվ այդ առումով երեկ Ազատության հրապարակում տեղի ունեցած հանրահավաքը հենց վկայեց իր, այսպես ասած, կազմով և կազմակերպվածությամբ, որ Կոնգրեսը համակարգով կարողացավ դիմագրավել Հայաստանի համար համակարգային դարձած ներկուսակցական խմորումների և գզվռտոցների երևույթին: Այլ կերպ ասած՝ դրսևորվեց ընդդիմություն համակարգի կենսունակությունը: Բայց, միևնույն ժամանակ, դա նշանակում է նաև, որ այդ կենսունակությունը Կոնգրեսի հանդեպ որքան հարգանքի հիմքերը կամ նախադրյալներն է ավելացնում, նույնքան էլ ավելացնում է հանրային պահանջների շարժառիթները: Սակայն հենց դրանց հանդեպ ադեկվատությունն է, որ պետք է «Ընդդիմություն» համակարգը տարբերի «իշխանություն» համակարգից:
