Չի կարելի չհամաձայնել փորձագիտական այն գնահատականների հետ, որ Հայաստանի իշխանության անվանական կազմը Մոսկվայում չի համաձայնեցվում: Կրեմլում դրա անհրաժեշտությունը, նման մանր հարցերով զբաղվելու կարիքը չունեն, որովհետև վաղուց լուծել են ավելի գլոբալ հարց` Հայաստանը միայն ֆորմալ առումով է անկախ երկիր, իսկ ըստ էության դարձել է նույնիսկ ոչ այնքան ռուսական ծայրամաս, որքան` ֆորպոստ, պոլիգոն: Նման տարածքներն` անկախ իրենց դե յուրե կարգավիճակից, ինքնուրույն քաղաքականություն ունեցող սուբյեկտներ չեն, նրանք հլու-հնազանդ կատարում են այն, ինչ հրահանգվել է կենտրոնից: Այս պարագայում, բնականաբար, երկրորդական է, թե անվանական ինչ կազմ կունենա Հայաստանի իշխանությունը 2018թ-ին կամ ինչ անուն է ունենալու հայկական կապիտուլյացիայի խորհրդանիշը` նախագա՞հ, թե՞ վարչապետ: «Ռուսաստանի հետաքրքրությունը ներհայաստանյան գործընթացներում ունի մեկ գործոն. ՌԴ-ն չի ցանկանա, որ Հայաստանում իշխանությունը զավթվի Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական «հակառակորդների» կողմից, որպեսզի Հայաստանը չօգտագործվի Եվրասիական տնտեսական միության, ՀԱՊԿ-ի և այլ միությունների փլուզման համար, որոնք կարևոր են Ռուսաստանի Դաշնության համար»,- նշել է ռուսաստանցի քաղաքագետ Սերգեյ Մարկովը: Նրա ասածը մի փոքր ցինիկ է հնչում, բայց միանգամայն օբյեկտիվորեն արտացոլում է իրական վիճակը: Հայաստանը, դժբախտաբար, վերածվել է ռուսական ֆորպոստի, որը` եթե նույնիսկ հետաքրքրում է Կրեմլին, ապա` միայն պոլիգոնի կարգավիճակով, որը սպասարկում է ՀԱՊԿ-ի, ԵՏՄ-ի շահերը: Այս վիճակը, հանուն օբյեկտիվության, հետևանք է ոչ միայն Սերժ Սարգսյանի, այլ նաև առաջին և երկրորդ նախագահների ռուսահպատակության, քաղաքական համակարգի որակի:
Այս օրերին Ռուսաստանի ռազմա-քաղաքական ղեկավարությունը քննարկում է Հայաստանի «ֆորպոստացումը» ամրապնդելու կամ մեր երկրում տեղակայված ռուսական ռազմաբազան վերազինելու նոր նախաձեռնություն: «Военное обозрение» պարբերականը տեղեկացնում է, որ հնարավոր է` շուտով Ռուսաստանի 14-րդ ավիացիոն գնդից Հայաստանի ռուսական ռազմաբազա, ավելի ստույգ` «Էրեբունի» օդանավակայան տեղափոխվեն МиГ-29СМТ կործանիչներ: Իհարկե, մեր ռուսահպատակները հիմա կաղաղակեն, թե սրանով ամրապնդվում է Հայաստանի անվտանգությունը: Սա պարզունակ դեմագոգիա է, որովհետև ռուսական ռազմաբազան, ըստ էության, որևէ կապ չունի Հայաստանի անվտանգության հետ և, եթե անգամ ենթադրենք, որ, ասենք, իրական է թուրքական սպառնալիքը, ապա պատրանք է, որ Էրդողանի բարեկամ Պուտինը Հայաստանը պաշտպանելու է նրա սպառնալիքից:
Ի դեպ, որ Մոսկվային չեն հուզում հայկական շահերը կամ, որ նա նույնիսկ գործում է դրանց դեմ` անուղղակիորեն հաստատվում է ռուսական մեկ այլ պարբերականի հրապարակմամբ: Պարզվում է` վերջերս ԼՂՀ են այցելում, բնականաբար` Հայաստանի ու Արցախի իշխանությունների խոնարհ գիտությամբ ու աջակցությամբ Ռուսաստանի գաղտնի ծառայությունների գործակալներ: Նրանցից մեկը նույնիսկ հանդիպել է ռուսական «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» պարբերականի թղթակցի հետ և պատմել, թե ինչու են իրենք այցելում հայկական երկրորդ հանրապետություն: Նրանց այցելության բուն նպատակը` Արցախի հայության տրամադրությունների ուսումնասիրությունն է ազատագրված տարածքները Ադրբեջանին հանձնելու խնդրում: Կարելի է ասել, որ Ռուսաստանի հատուկ ծառայությունները Ղարաբաղում զբաղված են դիվերսիոն գործունեությամբ, որն ուղղված է հայկական շահերի դեմ: Ռուսական «սպեցներն», ըստ էության, նախապատրաստում են ազատագրված տարածքների հանձնումն Ադրբեջանին:
Եթե ամփոփենք թեման, ապա ռուսական ռազմական ներկայությունը Հայաստանում առնչություն չունի մեր երկրի անվտանգության հետ և ռուսական կայսրության խորհրդանիշ է: Երբ ռուսական ռազմաբազան ուժեղացվում է, դա նույնիսկ սպառնալիք է հայկական շահերին, որովհետև, եթե «Военное обозрение»-ի լուրը դիտարկենք սիրիական կամպանիայում Հայաստսնի ռազմաբազան օգտագործելու հնարավորության լավրովյան հայտարարության համատեքստում, ապա մեր երկիրը շուտով կարող է դառնալ նաև աշխարհի ամենաարյունոտ պատերազմի փորձադաշտ:
