Մի քանի ժամից ավարտվում է Երևանի ընտրության քարոզարշավը, որն անցյալ տարվա ՏԻՄ ընտրություններով մեկնարկած, անցած ամսվա խորհրդարանական ընտրություններով շարունակված ընտրական գործընթացի, քաղաքական կոնկրետ շրջափուլի, ըստ էության, վերջին հանգրվանն է: Ընտրական այս տևական փուլը պետք է պատմական, շրջադարձային լիներ, որովհետև ապահովում էր անցումը նախագահական կառավարման ձևից խորդրդարանականին, ինչպես նաև կոչված էր դառնալու համակարգային տրանսֆորմացիայի հիմնական հարթակը: Սրան գումարվում է նաև բոլոր երկրներին բնորոշ սպասումը, երբ մարդիկ ընտրություններից թարմություն ու իրենց կյանքի բարելավում, նոր օրակարգ ու երկրի զարգացման հստակ բանաձև են ակնկալում:
Երբ Հայաստանի ընտրական գործընթացը դիտարկում ենք ակնկալիքների ֆոնին, ապա պատկերը, մեղմ ասած, տխուր է, ողբերգական: Ավարտվող ընտրական ցիկլը ոչինչ չտվեց քաղաքական համակարգին, մեր աղքատիկ օրակարգը չհարստացավ որևէ նոր գաղափարով, արժեքով: Մեծ իմաստով` ընտրական այս ցիկլը կորսված է պետության համար, որովհետև գործընթացում քաղաքական, հանրային օրակարգերն առհասարակ բացակա էին: Իշխանությունների կողմից չառաջարկվեց որևէ պոզիտիվ գաղափար, չներկայացվեցին մեխանիզմներ, որոնք կարող էին բարձրացնել կառավարման որակն ու արդյունավետությունը: Քրեաօլիգարխիան, եթե նույնիսկ նահանջել է, ապա դա տակտիկական, այսպես կոչված, այսբերգային հետքայլ է, որովհետև իշխանությունը չունի նոր էություն, բովանդակություն, եթե չհաշվենք Կարեն Կարապետյանի ժպիտը, խոստումները, խորքային փոփոխություն չենթադրող իմիջային նորարարությունները: Ընդ որում, այս ընտրական գործընթացն աչքի ընկավ նրանով, որ հասարակությունն, ուղղակի կամ անուղղակի, ավելի օտարվեց քաղաքականությունից, պետությունից:
Ընտրությունները Հայաստանում դարձել են հուսահատության աղբյուր ու այս վիճակն ավելի խորանալու է, որովհետև սա ընդամենն առաջին ընտրական ցիկլն էր ԵՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցությունից հետո, սակայն արդեն մեր քաղաքական համակարգն ու հասարակությունը հասցրել են յուրացնել եվրասիական բոլոր չափանիշներն` իրենց վիրտուալ պերճանքով ու իրական թշվառությամբ: Նույնիսկ ձևականորեն ընտրությունները դադարել են իշխանության ձևավորման աղբյուր լինելուց` հետընտրական կյանքը զրկելով որևէ զարգացումից, նույնիսկ` պարզունակ ինտիրգից: Ասվածը վերաբերում է թե լոկալ ընտրություններին, օրինակ` Վանաձորին, որտեղ հասարակության քվեն որևէ նշանակություն չունեցավ, թե համապետական մակարդակին, երբ հասարակությանն ապրիլի 2-ին մի թեթև «մաղարիչով» տուն ուղարկեցին` «էլիտար կռուգով» 2018-ից ձևավորվելիք իշխանության հարցը լուծելու համար: Եթե գերակա է լինելու եվրասիական «դրվածքը», ապա ի՞նչ տարբերություն, թե համակարգն անվանապես ով է ղեկավարելու մեկ տարուց: Կամ` ի՞նչ տարբերություն քրեաօլիգարխիայի ու Կարեն Կարապետյանի առաջարկած նոմենկլատուրային օլիգարխիայի միջև, եթե երկուսի արմատն էլ ճահճում է` եվրասիական միջավայրում: Կամ ի՞նչ օգուտ ընդդիմության փոփոխությունից, եթե կրեատիվ հայտ ներկայացրած ու թարմության էֆեկտի շնորհիվ խորհրդարանում հայտնված նոր ուժը միանգամից հրաժարվում է «մետությունից»` եվրասիական «անդորրը» չխախտելու նպատակով: Իսկ այս իրավիճակում ի՞նչ պիտի աներ հասարակությունը, եթե ընտրակաշառք չվերցներ: Ժողովուրդը չուներ ընտրություն, որովհետև այդպիսին չես կարող համարել եվրասիական մի քանի մենյուի առկայությունը:
Ուրեմն, այլընտրանքից զրկված մարդը քվեարկեց իր մի քանի օրվա կոմֆորտի համար, որն առավել քան գիտակցված ու ռացիոնալ վարքագիծ է: Մայիսի 15-ից մտնում ենք ստագնացիայի կամ ճահճացման փուլ: Առաջիկա չորս-հինգ տարիներին ընտրություններ չկան, ֆորսմաժորի հնարավորություններ` ևս, եթե չհաշվենք 2018-ի հետ կապված հնարավոր ռիսկերը: Չնայած` եվրասիական չափանիշով ընտրություններն ոչինչ չեն տալու, եթե նույնիսկ անցկացվեն շաբաթը մեկ անգամ: 2018-ի հնարավոր ֆորսմաժորները` նույնպես, որովհետև մեր ժողովուրդը դեռ 1998-ին է հասկացել, որ ներհամակարգային «բազարներում» ինքն ընդամենը դիտորդ է` առանց անելիքի: Բայց երկրին ֆորսմաժոր, հզոր ցնցում է պետք, առանց որի Հայաստանը դատապարտված է: Դա «Ծռությունը» չէ, որն ընդամենը իռացիոնալ հաշվեհարդար է տխուր իրականության հետ` իշխանության ուժային ռեսուրսն ուժեղացնելու անխուսափելի հետևանքով: Մեզ այլ որակի ցնցում է պետք, որը կլինի մեր ու քաղաքակիրթ աշխարհի երկխոսության հարթակը, մեր ու եվրասիականության ապահարզանը:
