Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Իրանում էր և հանդիպել է այդ երկրի բարձրագույն իշխանությունների հետ: Ալիևի այցի հմնական նպատակն է համոզել Իրանին, որ իրանական ապրանքների արտաքին շուկաներ արտահանելու ամենանախընտրելի ճանապարհն անցնում է Ադրբեջանով: Ադրբեջանի համար այս խնդրի լուծումը կարևոր է ոչ միայն ֆինանսական շահ ստանալու իմաստով, այլև Հայաստանի շրջափակումը շարունակելու համար:
Վերջին կես տարվա ընթացքում Վրաստանի իշխանության ներկայացուցիչները, հատկապես այդ երկրի փոխվարչապետ և էներգետիկայի նախարար Կախա Կալաձեն ակտիվ բանակցում էր իրանական կողմի հետ՝ իրանական գազ գնելու համար: Վրաստանը այսօր առավելապես կախված է ադրբեջանական գազից, եթե չհաշվենք Ռուսաստանից Հայաստան գազի տարանցման համար ստացվող գազի ծավալի 10 տոկոսը, որը Վրաստանին է մնում որպես տարանցման վճար: Վրաստանի իշխանությունները Իրանից գազ գնելու ցանկությունը բացատրում են Ադրբեջանի կողմից իրենց գազի պահանջարկը բավարարելու անկարողությամբ, չնայած Ալիևի հավաստիացումներին, որ Ադրբեջանը կարող է ավելացնել գազի մատակարարումները և ապահովել Վրաստանին գազով էլի մի հարյուր տարի: Բայց Վրաստանին պետք է դիվերսիֆիկացնել գազի մատակարարումները՝ ազատվելու Ադրբեջանից միակողմանի էներգետիկ կախվածությունից: Այս իմաստով Վրաստանը շահագրգռված է, որ գազի տարանցումը իրականացվի Հայաստանով, որովհետև եթե իրանական գազն անցնում է Ադրբեջանով, դա գրեթե նույնն է, որ Վրաստանը գազ գնի Ադրբեջանից: Ելնելով նաև այդ հանգամանքից Հայաստանում համոզվածություն կա, որ իրանական գազը Վրաստան կհասնի Հայաստանի միջոցով:
Վրաստանը ուզում է Իրանից գնել տարեկան 500 մլն խորանարդ մետր գազ: Սա այնքան էլ մեծ քանակություն չէ, եթե հաշվի առնենք, որ դրա դիմաց Հայաստանը կարող է ստանալ 50 մլն խմ գազ, որպես տարանցման վճար: Բայց սա ընդամենը միայն սկիզբն է, որովհետև Իրան-Հայաստան գազամուղի թողունակությունը դրա տասնապատիկն է, և այդ գազամուղով կարելի է արտահանել 4-5 մլրդ խմ գազ: Սա ևս ինչ-որ մեծ ծավալ չէ, բայց նայած թե ինչ նկատի ունենք մեծ ասելով: Հայաստանում բնակչության կողմից գազի տարեկան սպառումը կազմում է 500-600 մլն խմ, և եթե հաջողվի ամբողջ ծավալով օգտագործել Իրան-Հայաստան գազամուղի տարանցիկ հնարավորությունները, ապա կարելի է ակնկալել, որ այդ գործարքի արդյունքում Հայաստանը կստանա 500 մլն խմ գրեթե անվճար գազ: Որոշ տնտեսագետներ համարում են, որ այդ ծավալը բավարար է, որպեսզի Հայաստանում բնակչությանը գազը մատակարարվի ոչ թե շուկայական կամ եվրոպական գներով, այլ զգալիորեն զեղչված, ինչը սոցիալական լարվածությանը ուղղված լուրջ քայլ կլինի, և Հայաստանի կառավարությունը ստիպված չի լինի անընդհատ հրապարակային կոչ անել Ռուսաստանի իշխանություններին իջեցնել գազի վաճառքի գները, չնայած այդ կոչերը ոչ մի արձագանք չեն գտնում Ռուսաստանում:
Չնայած սկզբունքային համաձայնությունը կայացված է, ըստ որի իրանական գազը Վրաստան պետք է տարանցվի Հայաստանի տարածքով, բայց քանի դեռ վերջնական պայմանագիրը ստորագրված չէ, և գործարքը կայացած չէ, պետք չէ համարել, որ ամեն ինչ մեզ համար լավ ընթացք է ստանում: Ընդհակառակը՝ Ադրբեջանը պատրաստ է գնալ քաղաքական և տնտեսական զիջումներ, այս գործարքի իրականացումը թույլ չտալու համար: Ալիևի իշխանությունը իր արտաքին քաղաքականության ամենակարևոր ձեռքբերումը համարել է Հայաստանի տնտեսական շրջափակումը, որի միջոցով Ադրբեջանը նպատակ ունի ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա և հասնել ղարաբաղյան հարցի կարգավորման գործընթացում զիջումների:
Ադրբեջանը պատրաստ է իր տարածքում սեփական միջոցներով գազամուղ կառուցել դեպի Իրանի սահման, պատրաստ է տարանցումը իրականացնել առանց որևէ վճարի, միայն թե Իրանը և Վրաստանը հրաժարվեն Հայաստանի տարածքն օգտագործելուց: Եթե իրանական գազը Վրաստան գնա Ադրբեջանով, դա Հայաստանի ոչ միայն տարանցումից ակնկալվող եկամուտի, այլ հերթական անգամ մեզ պարտադրված շրջափակումը ճեղքելու հնարավորության կորուստ է, այս անգամ գուցե վերջնական: Չնայած իշխանություններ-ՀՅԴ համագործակցության կայացումը թույլ է տալիս մտածել, որ հայ-իրանական համագործակցության կայացումը արդեն կանխորոշված է:
