Այն, ինչ տեղի ունեցավ մայիսի 18-ին Երևան-Սևան մայրուղու վրա, դարձել է հասարակական բուռն քննարկումների առարկա, և դրանք չեն մարում մինչև այսօր, և դեռ երկար ժամանակ, ամենայն հավանականությամբ, կլինեն ուշադրության կենտրոնում: Բանն այն է, որ այստեղ գործ ունենք ոչ թե կոնկրետ ողբերգական դեպքի, այլ մի ամբողջական, բազմակողմ և բազմաշերտ երևույթի հետ, որը բավական տխուր մտորումների առիթ է տալիս:
Այսօր շատերն են նշում, որ հանգուցյալի դին բողոքի ակցիայի «ցուցանմուշ» դարձնելը հայկական մշակույթին և պատկերացումներին դեմ է: Եվ գուցե նրանք իրավացի են, սակայն դա խոսակցություն է հետևանքի մասին, ինչն էլ նշանակում է, որ դա անպտուղ խոսակցություն է: Հետևանքները վերահսկելն անիմաստ գործ է, որովհետև պատճառներն այսօր դարձել են տասնապատիկ ավելի ուժեղ և խորը: Այո, Հայաստանում շատ երևույթներ ու իրողություններ են հեռացել հայկական մշակույթից ու պատկերացումներից, բայց ի՞նչն է դրա պատճառը: Դրա պատճառն այն է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում, որպես պետություն, չեն ձևավորվել պետական և հասարակական կյանքի կազմակերպման կարևորագույն մեխանիզմները: Սակայն, չձևավորվելը՝ դեռ ոչինչ: Գուցե հետևանքն այնքան էլ ողբերգական ու սահմռկեցուցիչ չլիներ, գուցե չարտահայտվեր սպանություններով և հուսահատ որոշումներով… Բայց խնդիրն այն է, որ պետության մեջ ինստիտուտները հետևողականորեն խեղվել են իշխանության համար խելակորույս պայքարի պատճառով: Այսինքն, ինստիտուտներ ոչ միայն չկան, այլ կա խեղված իրավիճակ, խեղված հասկացություններ ու մեխանիզմներ, ինչն էլ հանգեցնում է անբնական հուսահատության դրսևորումների: Դա պետության սնանկության դրսևորումն է: Ընդ որում, խոսքը ֆինանսատնտեսական սնանկության մասին չէ: Դա էլ հետևանք է ընդամենը: Խոսքը գաղափարա-արժեքային, բարոյական սնանկության մասին է, խոսքը մտածողության սնանկության մասին է, զգայական սնանկության մասին, ինստիտուցիոնալ սնանկության մասին:
Զոհված զինծառայողների հարազատները տվյալ դեպքում Հայաստանի հասարակության խտացված պատկերն էին: Հասարակությունն անելանելի վիճակում է, անելանելի՝ բոլոր ոլորտներում՝ սոցիալական, իրավական, բարոյական: Եվ եթե այս անգամ հաջողվեց զինվորի ծնողներին համոզել, որ նրանք մինչև վերջ չհասցնեն հուսահատական որոշումը և իրենց որդու դին չբերեն Երևան, ապա վաղը հազիվ թե հնարավոր լինի կասեցնել հանրային հուսահատության որևէ այլ խտացված պատկերի դրսևորում, ինչ առիթով և ինչպիսին էլ այն լինի:
Այսինքն, շաբաթօրյա իրադարձությունն ամենևին էլ հանգուցալուծված չէ, և նույնիսկ հանցագործության բացահայտումը չի կարող լինել հանգուցալուծում, որովհետև խոսքն արդեն վաղուց կոնկրետ դեպքի մասին չէ, որովհետև այն արդեն վաղուց դուրս է եկել նեղ շրջանակից և պատկերում է ամբողջական հասարակական վիճակը: Ուներ հուսահատությունը հրահրողներ, թե չուներ` սա բացարձակապես նշանակություն չունի: Հրահրողներ միշտ էլ կգտնվեն, սակայն բուն հրահրողn իրականությունն է, հետևաբար դրա առաջնային պատասխանատուն՝ իշխանությունը: Իշխանությունն է հրահրում այդ հակամշակութային հուսահատությունը, որովհետև չի կատարում իր բուն պարտականությունը՝ սպասարկել հասարակության շահերը և սպասարկել պետական ինստիտուտների բնականոն աշխատանքի մեխանիզմով:
Այդ հուսահատությունը հրահրվել է տարիներ շարունակ եղած անգործությամբ, պետության ֆասադի տակ հանցավոր համակարգի բյուրեղացմամբ: Հիմա այն բումերանգի նման վերադարձել է ու չէր կարող չվերադառնալ: Իսկ բումերանգներ այդ ընթացքում բաց են թողնվել չափից շատ, հետևաբար մնում է կամ սպասել բումերանգների անձրևին կամ կարկուտին, որից ոչ մի հովանոց ու հակակարկտային կայան չի փրկի, ու իշխանությունը միգուցե վերջապես կհասկանա գյուղացուն, կամ էլ պետք է հասկանալ մինչև բոլոր բումերանգների վերադարձը, ու վերջապես ձեռնամուխ լինել ֆասադից այն կողմ էլ պետություն ձևավորելուն:
Լուսանկարները՝ Photolure-ի
