«Առաջին լրատվական»-ի REALPOLITIK հաղորդման հյուրն է ԱԺ ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը:
– Պարոն Հովհաննիսյան, Սերժ Սարգսյանի կողմից ապրիլի 20-ի հայտնի հանձնարարականը մի գործընթացի սկիզբ է դրել, որը քաղաքական նոր իրավիճակ է ստեղծել երկրում։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ նոր իրավիճակը։
– Ես կարծում եմ, որ ՀԱԿ-ը միտումնավոր, խելացի հաշվարկի արդյունքում իր բազմաթիվ պահանջների շեմն իջեցրեց մինչեւ երեք ամենահեշտ իրականացվող խնդիրներ` առավելագույնս թեթեւացնելով իշխանության խնդիրը: Բայց, իհարկե, նա դա չէր անի, եթե չտեսներ, որ իշխանությունից արդեն դրանք իրականացնելու խթան, համաձայնություն կա: Հիմա` մարտիմեկյան դեպքերից հետո, նման հանձնարարությունը կարող է նշանակել միայն մեկ բան, որ առնվազն մտադրությունների մեջ համաձայնության եզրեր այլեւս կան: Ի՞նչ է, անցած երեք տարիներին չկա՞ր նման բացահայտման անհրաժեշտություն: Կարծում եմ, որ համաձայնություն է տեղի ունեցել: Իրականում կարեւոր էլ չէ` տեղի ունեցե՞լ է, թե՞ ոչ: Ակնհայտ է, որ կոնվերգերցիայի պրոցես է գնում, այսինքն` ժամանակին միասնական իշխանությունը, որի մեջ էին մտնում առաջին, երրորդ եւ երկրորդ նախագահները, հետո բաժանվեց: Բայց էությամբ մեծ տարբերություն չառաջացավ: Հիմա գնում է հետվերադաձի գործընթաց: Ակնհայտ է դառնում, որ այդ քաղաքական ուժերի միջեւ էական գաղափարական տարբերություն չկա: Կան սեփականությունը վերաբաժանելու վեճեր, բայց` ոչ գաղափարական:
– Դուք Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտոնավարման տարիներին իշխող կոալիցիայի անդամ էիք։ Այն ժամանակ տարբերություն չկար, հիմա կա՞։
– Ես կարծում եմ, որ կար, բայց ոչ այս աստիճանի: Ռոբերտ Քոչարյանի իշխանության գալով ամբողջական իշխանափոխություն տեղի չունեցավ: 1998թ. Քոչարյանը պետք է լուծարեր խորհրդարանը, նոր ընտրություններ անցկացներ: Իրականում 1998թ.-ից մինչեւ 99թ.-ի խորհրդարանական ընտրությունները բուն ՀՀՇ-ական տարրը, որ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հովանավորության ներքո էր եկել խորհրդարան, կերպարանափոխվեց հանկարծ, դարձավ պրոռոբերտական, դարձավ հանրապետական եւ պահեց իշխանությունը իր ձեռքում: Դաշնակցությունը հիմա դա ավելի լավ է գիտակցում, քան առաջ, բայց առաջ էլ գիտակցաբար գնաց համագործակցության` հույս ունենալով, որ ներսից ինչ-որ բաներ ավելի հեշտ կլինի փոխել:
– Այսինքն` նույնիսկ հոկտեմբերի 27-ից հետո Դուք կարծում եք, որ իշխանափոխության համար նպաստավոր պայմաններ չկայի՞ն:
– Հոկտեմերի 27-ից հետո քաղաքական մի շրջանակ սկսեց մեղադրել Ռոբերտ Քոչարյանին եւ Սերժ Սարգսյանին հոկտեմբերի 27-ի մեջ, բայց հետո համակերպվեց շատ արագ: Այ տեսեք, ՀՀ նորընտիր օմբուդսմենն առաջարկ է արել` իր իրավասությունների սահմաններում առաջարկում է միջնորդ լինել քաղաքական երկխոսության ժամանակ, եւ երկու կողմերից էլ` ՀԱԿ-ից եւ իշխանության կողմից, վիրավորական մերժում է ստանում: Մի կողմից ասում են` դու իրավունք չունես նման բան անելու, այսինքն` չեն էլ հասկացել օմբուդսմենը ինչի համար է, մյուս կողմից ծաղրական տոնով ասում են` եթե իշխանությունը նրան վերցնի իր թիմի մեջ, մենք դեմ չենք: Օմբուդսմենը անկախ «ֆիգուր» է, ո՞նց կարող է մեկը վերցնել նրան իր թիմի մեջ: Այնինքն` ինստիտուտի նկատմամբ անվստահություն կա, ոչ թե անհատի: Իր նամակի մեջ օմբուդսմենը առանձնացրել է ընդդիմության եւ իշխանության բախման կետերը. հայ-թուրքական հարաբերություններ, ղարաբաղյան հարց` այս կետերում հակասություններ չկան, այ սա է հարցը: Հակասություններն են հանրահավաքը թույլատրվա՞ծ էր, թե՞ ոչ, ոստիկանությունը ճի՞շտ վարվեց, թե՞ ոչ: Այս հակասությունները շուկայական բանակցություններում կարող են լուծվել եւ հավանաբար լուծվում են:
– 2009թ. դեռեւս առաջին անգամ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը ասաց, որ հեղափոխություն, ապստամբություն բառերը պետք է դուրս հանենք մեր բառապաշարից, միայն վերջին հանրահավաքի ժամանակ խոսվեց ադրբեջանական վտանգի մասին:
– Այո, բայց ասացին: Երբ երեք տարի առաջ մենք ասում էինք նույնը, մեզ անվանում էին կեղծ ընդդիմություն: Կարեւորն այն է, որ բոլորս էլ հասկանում ենք, որ ցնցումներից պետք է խուսափել: Պետք է միջոց գտնել, որով ժողովուրդը շահի վերջապես իշխանությանը փոխելու իրավունքը: Հիմա մենք տեսնում ենք, որ համաձայնություն կարող է տեղի ունենալ, բայց ոչ դրա շուրջ: Այ սա է մեր անհանգստությունը:
– Եթե Սերժ Սարգսյանը իր ստորագրությունը հետ կանչի ցյուրիխյան արձանագրություններից, Դաշնակցությունը կվերադառնա՞ կոալիցիա:
– Ո՜չ, Դաշնակցությունը այդ բանը չի անի: Բայց եթե նախագահը նման բան է հայտարարել` ստորագրությունը հետ կանչելու մասին, ապա ճիշտ ժամանակն է, քանի որ Էրդողանը շատ հստակ հայտարարել է, որ մինչեւ ղարաբաղյան հարցին ադրբեջանանպաստ լուծում չտրվի, այս առումնով որեւէ առաջընթաց լինել չի կարող: Ի դեպ, մենք այնքան ենք խորացել, որ ստորագրությունը հետ կանչելով հարցը չի լուծվի. իներցիոն ավերները դեռ առջեւում են: Բայց որքան շուտ հետ վերցնենք ստորագրությունները, այնքան լավ:
