«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «Իրավունքի Եվրոպա միավորում» կազմակերպության անդամ Տիգրան Եգորյանը:
– Պարոն Եգորյան, «Չե՛ք անցկացնի» նախաձեռնության համաժողովում Դուք առաջարկեցիք ստեղծել միասնական աշխատանքային խումբ, որը սահմանադրական փոփոխությունների քարոզարշավի կամ հանրաքվեի ժամանակ դիտորդական ու փաստահավաք առաքելությամբ կզբաղվի: Կարո՞ղ եք ավելի կոնկրետ ներկայացնել, թե ինչ աշխատանք պետք է կատարի այդ խումբը, և ի՞նչն է լինելու խմբի աշխատանքի թիրախը:
– Թիրախն այն ընդհանուր հայտարարն է, որի ուղղությամբ պետք է աշխատեն և՛ «այո»-ի, և՛ «ոչ»-ի կողմնակիցները: Պարզապես այդ հարցով կարծես թե միայն «ոչ»-ի կողմնակիցներն ու դիտորդներն են շահագրգռված: Մենք հետապնդում ենք շատ պարզ ու հասկանալի մի նպատակ՝ հսկողություն իրականացնել հանրաքվեի օրինականության նկատմամբ: Այս հարցի շուրջ, կարծում եմ, պետք է համախմբվեն և քաղաքական, և ոչ քաղաքական կազմակերպությունները, որոնք կողմ են ազատ, արդար ու հավասար ընտրական իրավունքի իրացմանը: Եվ որպես այդ օրինականության գրավական ու այս հանրաքվեի շրջանակներում առանցքային հարց՝ պետք է բարձրացվի ընտրողների ստորագրված ցուցակների հրապարակման հարցը:
Հենց ստորագրված ցուցակների գաղտնիացումն է, որ ընկած է նախկին թե՛ համապետական, թե՛ տեղական նշանակության բոլոր ընտրությունների օրինականության նկատմամբ վստահության բացակայության հիմքում, հենց ստորագրված ցուցակների գաղտնիացումն է բազմաթիվ այլ ընտրակեղծիքների հիմքը: Հայաստանի Հանրապետության համար նման անգերագնահատելի իրադարձության՝ Սահմանադրության հիմնովին վերափոխման կապակցությամբ, հատկապես հաշվի առնելով այդ հարցի վերաբերյալ քաղաքական և հասարակական կոնսենսուսի, մեղմ ասած, բացակայությունը, ստորագրված ցուցակներն այն հիմնական ու կարևորագույն փաստաթղթերն են, որոնք պետք է վկայեն հանրաքվեի օրինականության մասին: Եվ դրանք պետք է հրապարակվեն:
Հանրաքվեի մասնակիցների ստորագրված ցուցակների հրապարակման պահանջը պետք է դրվի և՛ քաղաքական, և՛ հասարակական կազմակերպությունների կողմից: Ավելին` եթե սահմանադրական փոփոխությունները նախաձեռնող(ներ)ը փորձում են համոզել թե՛ ՀՀ քաղաքացիներին, թե՛ միջազգային կառույցներին, որ հանրաքվեի արդյունքները չեն կեղծվելու, ապա առաջին հերթին իրենք պետք է ձեռնամուխ լինեն ստորագրված ցուցակների հրապարակման երաշխիքների ապահովմանը:
– «Իրավունքի Եվրոպա միավորում» ՀԿ-ն անցած տարի և այս տարվա սկզբին դիտորդական առաքելություն էր իրականացնում նաև ՄԻԵԴ-ում Հայաստանի դատավորի մրցույթի ժամանակ: Նաև ձեր աշխատանքի և հայտնաբերած խախտումների արդյունքում առաջին մրցույթը չեղյալ համարվեց: Այս անգամ նույնպե՞ս ցանկանում եք արձանագրած խախտումները ներկայացնել միջազգային այն կառույցներին, որոնք հետաքրքրված կլինեն Հայաստանում տեղի ունեցող հանրաքվեով:
– Արձանագրված խախտումները առաջին հերթին ներկայացվելու են ՀՀ քաղաքացիներին, սակայն եթե ինչ-որ մեկը հույս ունի որ կոսմետիկ, PR-ի միջոցով համոզելու է միջազգային կառույցներին, թե ամեն ինչ շատ լավ է, և արժանանա վերջիններիս դրական գնահատականին, ապա ասեմ, որ մեզանից կախված ամեն ինչ անելու ենք, որպեսզի դիտորդական առաքելության արդյունքում հայտնաբերված յուրաքանչյուր խախտման և կեղծիքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը լայնորեն հասանելի լինի:
– Իսկ Ձեր կարծիքով՝ խախտումների նույն պատկե՞րն է լինելու, ինչը եղել է նախորդ բոլոր ընտրությունների ժամանակ:
– Այո՛, կարծում եմ, հիմնական գործիքները նույնն են լինելու (բազմակի քվեարկություններ, անձանց ուղղորդում, հարկադրանք հիմնված տարբեր կախվածությունների վրա, օգնողների ինստիտուտի և վարչական ռեսուրսի չարաշահում): Իհարկե, կան նաև որոշ նոր գործիքներ, որոնք ԿԸՀ-ն ակտիվորեն փորձարկում է վերջին շրջանում գրեթե բոլոր ՏԻՄ ընտրությունների ընթացքում՝ դա նույնականացման քարտերով քվեարկելու իրավունքի կամայականորեն մերթ տրամադրումը, մերթ չտրամադրումն է: Բացի այդ, արդեն իսկ «Հանրաքվեի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված ընթացակարգերը անհավասար պայմաններ են նախատեսում «այո»-ի և «ոչ»-ի քարոզարշավի մասնակիցների համար: Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ առանցքային հարց է մնում ստորագրված ցուցակների հրապարակայնության հարցը, որի չապահովման պայմաններում կարելի է հանրաքվե նույնիսկ չանել, քանի որ իշխանությունը ցանկալի քվեարկությունն ու դրա տոկոսն ապահովվելու է մահացածների, հանրապետությունից բացակայողների կամ քվեարկությանը չմասնակցած քաղաքացիների հաշվին:
