Հայտնի է, որ տարվա որոշ ամիսներին մարդիկ դեպրեսիայի հանդեպ առավել զգայուն են դառնում, ու հատկապես այն ամիսներին, երբ արեգակի ճառագայթների սակավությունը հանգեցնում է մարդու օրգանիզմում «արտադրվող» լավ, զվարթ, մի խոսքով՝ դրական տրամադրության հորմոնների նվազման, ինչի արդյունքում մարդիկ հաճախ լինում են մռայլ, մելամաղձոտ, սակավաշարժ և անաշխատունակ:
Իսկ ի՞նչ է դեպրեսիան եւ ինչպե՞ս են խորհորդ տալիս հոգեբաններն ազատվել դրանից:
Մարդիկ հաճախ իրենց վատ տրամադրությունն արտահայտելու համար օգտագործում են «դեպրեսիա», «ընկճվածություն» բառերը, բայց դեպրեսիան ավելին է, քան պարզապես տխրության զգացումը: Դա հիվանդություն է, որ կարող է ի հայտ գալ հոգեկան ամենատարբեր հիվանդությունների ժամանակ՝ նևրոզներ, սեռական խանգարումներ, շիզոֆրենիա, մանիակալ-դեպրեսիվ և ծերունական պսիխոզներ, ալկոհոլամոլություն, թմրամոլություն և այլն:
«Ճնշված մարդը, որպես կանոն, հոգեկան տառապանք է ապրում, ինչը հետևանք է իրական կամ երևակայական կորստի գիտակցման: Անձն իրեն հուզականորեն անվտանգ վիճակում չի զգում, նրան անընդհատ համակում է անօգնականության զգացումը: Նա կորցնում է սեփական անձի արժեքավորության, ինքնահարգանքի զգացումը: Նրա մեջ ձևավորվում է թերարժեքության բարդույթ»,- ասում է հոգեբան Նարինե Սարգսյանը եւ առանձնացնում ընկճված վիճակին բնորոշ երեւույթները. դրանք են՝ տրամադրության վատացում, օրվա ընթացքում նրա փոփոխությունը (առավոտյան՝ մռայլ, երեկոյան աստիճանաբար մեղմանում է), մտածողության և շարժումների դանդաղումը: Հիվանդները գանգատվում են ախորժակի բացակայությունից, ուտելիքը թվում է անհամ, անհոտ կամ տհաճ: Երբեմն հաշված օրերի ընթացքում արագ նիհարում են, հյուծվում և շուտ հոգնում, նվազում է սեռական ցանկությունը և սիրո զգացումը։ Քունը խանգարվում է, մարդիկ դառնում են ալարկոտ, ծույլ, անտրամադիր: Թախիծը, տխրությունը, «հոգեկան ցավը», անելանելիության ճնշվածությունը կրծքավանդակի, սրտի շրջաններում առաջացնում են ճնշող ցավի զգացողություն:
Տարեցների դեպրեսիան երբեմն դժվար է տարբերել տարիքային թուլամտությունից: Սակայն տարեցների մոտ գերակշռում են տագնապն ու անհանգիստ վիճակը, նրանք ունենում են «ինչ-որ վատ բանի» սպասման կամ կանխագուշակման զգացում, արտահայտում են ինքնամեղադրման և ինքնանվաստացման մտքեր այն մասին, թե ճիշտ չեն ապրել, ոչինչ չեն արել իրենց հարազատների համար, երեխաներին լավ չեն պահել, ճիշտ չեն դաստիարակել, ուստի և բարոյական իրավունք չունեն ապրելու այս հողագնդի վրա… Այս բոլորը շատերի մոտ ուղեկցվում է ինքնավնասման և ինքնասպանության վտանգավոր մտքերով ու գործողություններով, որոնք, ցավոք սրտի, երբեմն ողբերգական ավարտ են ունենում։
Իսկ դեպրեսիաներից՝ հատկապես ձմեռային դեպրեսիայից ազատվելու լավագույն միջոցներից մեկը, պարզվում է, քաղցրի օգտագործումն է: Մուրաբան, որն իր մեջ 65 % գլյուկոզ է պարունակում և լիովին զուրկ է ճարպերից կարող է մեծապես օգնել ձեզ, սակայն հաճախակի համբուրվելու չափ օգտակար լինել չի կարող: Իսկ եթե համբուրվել հնարավոր չէ, դուրս եկեք զբոսնելու, հրաժարվեք ամենատարբեր դեղամիջոցներից, լողավազան կամ մերսման սրահ գնացեք ու օրական սննդի չափաբաժնում ներառեք մեղր, միս, ձուկ, ձու, ձիթապտղի յուղ:
