Երեկ Հայաստանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Քեթրին Լիչը իր պաշտոնական բլոգում գրառում է կատարել, որտեղ խոսել է փետրվարի 18-ի ՀՀ նախագահական ընտրությունների համատեքստում Հայաստանում ստեղծված քաղաքական իրավիճակի, ընտրական գործընթացում առկա խնդիրների մասին: «Հայկական ժամանակ»-ը գրում է, որ դեսպանը մի շարք կոշտ և ոչ դիվանագիտական գնահատականներ է տվել, ինչպես նաև լուրջ հարցադրումներ բարձրացրել.
«Հորիզոնում փետրվարի 18-ին նախագահկան ընտրություններն են: Ուրախ եմ, որ Միացյալ թագավորությունը 25 դիտորդ է ունենալու ԵԱՀԿ ԺՀՄԻԳ առաքելության կազմում: Մենք իսկապես, ողջունում ենք նախագահ Սարգսյանի լավագույն ընտրություններ անցկացնելու մասին հայտարարությունը: Բայց նաև ցավում, որ խորհրդարանի երեք հիմնական ընդդիմադիր կուսակցություններից որևէ մեկը սեփական թեկնածուով հանդես չեն գալիս այս ընտրություններին և որևէ մեկին չեն աջակցում:
Ո՞րն է այս կուսակցությունների չմասնակցելու պատճառը՝ ֆինանսական խնդիրները, թե՞ արդար արդյունքի նկատմամբ հավատի բացակայությունը կամ, գուցե դրանք իրականում այդքան էլ ընդդիմադիր չեն, որքան մենք ենք պատկերացնում:
Եթե համարենք, որ կուսակցաթյունները ֆինանսական խնդիրներ անեն, արդյո՞ք դրա պատճառն այն է, որ հնարավոր հարուստ աջակիցները անհանգստացած են, թե ինչ կլինի իրենց բիզնեսին, եթե նրանք սխալ մարդու վրա դնեն շեշտը: Հնարավոր է նաև, որ նրանք չեն գտել իրենց «մեսիջը» հղելու ճիշտ ձևը և հասարակության կողմից նվիրատվություն ստանալ չի հաջողվել: (Հետաքրքիր է, որ չնայած բոլոր կանխագուշակումներին նախագահ Օբաման 2012-ին Միթ Ռոմնիից ավելի շատ միջոցներ ձեռք բերեց, հիմնականում, ընտրողների և ակտիվիստների հետ իր հաստատած կապերի միջոցով, ինչը նրան մինչև 200 դոլարի չափով փոքր նվիրատվություններ բերեց): Հաջորդ ամսվա ընթացքում ուսումնասիրելով ընտրարշավը և բոլոր կուսակցությունների անդամների հետ խոսելով՝ մենք կփորձենք հասկանալ՝ էլ ինչ է կարելի անել արդյունավետ քաղաքական մրցակցություն ապահովելու համար:
Բայց տասնամյակների ընթացքում կեղծիքներով հագեցած ընտրություններից հետո Հայաստանի իշխանությունների համար մեծագույն մարտահրավեր է այս ընտրությունները արդար անցկացնելն ու սեփական ժողովրդի և գործընկերների վստահությունը վերականգնելը: Արդյո՞ք սա տեղի կանենա»:
Դեսպանը, սակայն, այսքանով չի սահմանափակվել: Նա, որպես «կողքից հետևող» անձ, մի քանի կարևոր խնդիրներ է առանձնացրել, որոնց վրա, ինչպես նա է նշել, պետք է ուշադրություն դարձնեն ՀՀ պետական մարմինները:
1. Ընտրողների ցուցակներ. Տեղյակ եմ, որ տեղական ոստիկանության և կազմակերպությունների կողմից գովելի ջանքեր են գործադրվել ցուցակները ստուգելու և որոշ անճշտություններ վերացնելու համար (օրինակ, ավտոտնակում գրանցված բազմաթիվ անուններ): Բայց այն փաստը, որ 1991-ից ի վեր, ցուցակը շարունակում է մեծանալ, երբ մարդկանց ամենօրյա փորձը ցույց է տալիս, որ երկրի բնակչության քանակը նվազում է, հասարակ ընտրողի համար անհանգստության պատճառ է հանդիսանում: Գուցե տարեկան վերագրանցումը կարող է հարցի լուծման տարբերակ լինել և մարդկանց մոտ վստահություն առաջացնել: Մինչ այդ իշխանությունները կարող են ամեն ջանք գործադրել հետևելու և հետազոտելու համար այն ընտրական տեղամասերը, որտեղ ընտրությունների ընթացքում գրանցվել է ընտրողների աննախադեպ հոսք:
2. Հանրային ծառայողների ներգրավում. Հիանալի կլիներ լսել ընտրարշավի ընթացքում պաշտոնյաների կողմից հանրային ծառայողներին ուղղված ազդեցիկ հաղորդագրություններ՝ անկողմնակալության կարևորության վերաբերյալ:
3. Բողոքներին արդյունավետ արձագանքում. Ոչ բոլոր բողոքներն են կարող բավարար ակներև լինել կամ իրավական հիմք ունենալ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար, բայց եթե իշխանությունները ցույց տան, որ քաղաքացիների կողմից բարձրացրած անհանգստությանը արագորեն և լրջորեն արձագանքում են, ապա սա կարող է կանխարգելիչ ազդեցություն ունենալ, և գուցե մեծացնի հասարակ ընտրողի վստահությունը իշխանությունների նկատմամբ:
«ՀՀ-ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Քեթրին Լիչի այս գրառումը միջազգային դիվանագիտական սկանդալի վերածվելու բոլոր նախադրյալներն ունի, քանի որ պարունակում է հյուրընկալող երկրի ներքին գործերին միջամտելու կամ դրանց մասին արտահայտվելու ընդունված տոնայնությունը գերազանցելու տարրեր: Սկանդալ սակայն չի լինի, քանի որ դեսպանի բարձրացրած մտահոգությունները լեգիտիմ են, և առավել ևս, Հայաստանի իշխող ռեժիմին ձեռնտու չէ միջազգային ուշադրություն սևեռել դրանց վրա: Այնպես որ, Աշոտյանն ու Շարմազանովը մի երկու հայտարարություն կանեն, կանցնի կգնա»,- հավելում է «ՀԺ»-ն:
