Ստացվում է, որ հենց Հայաստանում էլ բան չմնաց սեփականաշնորհելու, «Օտարերկրյա ներդրումներ» և «Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ» ցուցանիշները սկսեցին, մեղմ ասած, սրընթաց անկում ապրել:
Ազգային վիճակագրական ծառայության երեկ հրապարակած «ՀՀ սոցիալ-տնտեսական վիճակը 2011թ. հունվար-փետրվարին» զեկույցից երևում է, որ 2010թ. ընթացքում ՀՀ տնտեսություն օտարերկրյա ներդրումների հոսքերը (ներառյալ պետական կառավարման և բանկային համակարգով ստացվածը) 2010թ. հունվար-դեկտեմբերին կազմել են 1505.7 մլն դոլար, որը 41.1%-ով քիչ է` 2009թ. նույն ժամանակաշրջանի համեմատ: Ընդ որում` ուղղակի ներդրումների ներհոսքը կազմել է 693.4 մլն դոլար (նվազել է 23.5%-ով), այլ ներդրումներինը` 811.9 մլն դոլար (նվազել է շուրջ 2 անգամ), պորտֆելային ներդրումներինը` 0.4 մլն դոլար (նվազել է 96.4%-ով): Նշենք, որ արտասահմանյան ուղղակի ներդրումները 2009 թվականին, 2008 թվականի համեմատ, նվազել էին 25.8%-ով:
Համեմատության համար նշենք, որ Վրաստանում ևս արտասահմանյան ուղղակի ներդրումները նվազել են, սակայն ավելի քիչ չափով. 2010թ. այդ ցուցանիշը կազմել է 16%-ով: Հետաքրքիր է նաև ներդրումների համեմատությունը ըստ երկրների: Եթե Վրաստանում ներդրումների ծավալով առաջին տեղում Նիդեռլանդներն ու ԱՄՆ-ն են, ապա Հայաստանում առաջին երկու տեղերում Ռուսաստանն ու Ֆրանսիան են: Սա բացատրվում է Հայաստանում գործող այն ընկերություններով, որոնք պատկանում են Ռուսաստանին («ՀայՌուսգազարդ», հեռահաղորդակցության ոլորտի ընկերություններ և այլն), ինչպես նաև Orange ընկերության գործունեությամբ:
Նախկինում, երբ տեղի էր ունենում սեփականաշնորհման գործընթացը ՀՀ-ում և սեփականաշնորհվում էին խոշոր ընկերություններ` սկսած «ԱրմենՏելից», վերջացրած «Զվարթնոց» օդանավակայանով, հենց դա էլ ապահովում էր մեր «օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ» ցուցանիշը: Բայց սեփականաշնորհման արդյունքում արձանագրված «ուղղակի ներդրումները» էականորեն տարբերվում են այն «ուղղակի ներդրումներից», երբ, ասենք, կոնկրետ անդրազգային ընկերությունները արտադրամասեր են ստեղծում տվյալ երկրում: Այս կերպ բազմաթիվ ամերիկյան և արևմտաեվրոպական հայտնի բրենդներ իրենց հավաքման արտադրամասերը բացեցին Արևելյան Եվրոպայի երկրներում: Հայաստանում ընդամենը մեկ նման բրենդ է «շշկռվել» ու եկել արտադրամաս բացել` Coca Cola-ն: Իսկ Վրաստանում նման բրենդների պակաս չի զգացվում` սկսած McDonalds-ից, վերջացրած հյուրանոցային բիզնեսի այնպիսի բրենդներով, ինչպիսիք են Ritz-Carlton Hotel-ը, Sheraton-ը կամ Radisson-ը:
Վերադառնալով ըստ երկրների Հայաստանում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներին` նշենք, որ երրորդ տեղում Արգենտինան է` դարձյալ հասկանալի պատճառներով` «Զվարթնոց» օդանավակայանի սեփականատերը արգենտինահայ գործարար Էդուարդո Էռնեկյանն է: Ի դեպ, նշենք, որ աշխարհի բոլոր խոշոր օդանավակայանները կա՛մ բաց բաժնետիրական ընկերություններ են` պետական բաժնետոմսերի պատկառելի տեսակարար կշռով, կա՛մ էլ զուտ պետական են: Դա պայմանավորված է նրանով, որ օդանավակայանի աշխատանքը քիչ թե շատ գրագետ կազմակերպելու դեպքում այն երաշխավորված եկամուտներ է ապահովում: Ցավոք, այստեղ ևս մենք յուրահատուկ ենք` «Զվարթնոց» օդանավակայանը ոչ միայն պետական չէ, այլև բաց բաժնետիրական ընկերություն էլ չէ: Ի դեպ, ներդրումները կամ ավելի ճիշտ կլինի ասել` օդանավակայանի տարածքում և հարակից տարածքներում իրականացվող շինարարությունը բավականին դանդաղ է ընթացել և ընթանում: Այսինքն` ստանալով երաշխավորված շահույթ` սեփականատերն այդ շահույթով կամ դրա մի մասով պարբերաբար ներդրումներ է իրականացնում, իսկ նման բիզնեսի համար առանձնապես մեծ տաղանդ հարկավոր չէ: Եվ ընդհանրապես, վերջին 15 տարիներին իրականացված սեփականաշնորհումներից, որոնք ապահովել են «ուղղակի ներդրումներ», միակ հաջողվածը, թերևս, «Երևանի կոնյակի գործարանի» սեփականաշնորհումն էր, որի շնորհիվ պարզապես փրկվեց հայկական կոնյակի բրենդը:
«Ժամանակ» օրաթերթ
