ԱՄՆ-ի ու Թուրքիայի հարաբերությունները մտել են նոր ռեժիմ ու ենթադրում են նոր կանոններ, եւ Թուրքիան պետք է մնա Հարավային Կովկասում քաղաքական եւ զինված հակամարտություններին չմիջամտելու դիրքերում, չհավակնի «դիրիժորի» դերին, չփորձի խաղալ Ադրբեջանի մերձավոր դաշնակցի ու գործընկերոջ դեր եւ հակամարտությունների կարգավորմանը մասնակցի այլընտրանքային սխեմաների հիման վրա: Թուրքիան պետք է փորձի կարգավորել հարաբերությունները Հայաստանի հետ եւ շարունակի հարաբերությունների նախկին գործընթացը:
Նկատվել է հետեւյալը՝ ամերիկացիները հավանություն են տալիս Թուրքիայի միջամտությանն Աբխազիայում, նրա դիրքերի ուժեղացմանն այս տարածաշրջանում: Միեւնույն ժամանակ, Թուրքիան պետք է մոռանա ղարաբաղյան խնդրին միջամտելու մասին: Տպավորություն է, որ Հարավային Կովկասն այն ուղղություններից է, որտեղ ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի պայմանավորվածություններն առավել ցայտուն են:
Մերձավոր Արեւելքի մասնագետները տրամադրված են ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի «նոր հարաբերությունները» գնահատել թեեւ ոչ ավարտուն, սակայն ունիվերսալ, այսինքն, նրանց կարծիքով, ձեռք են բերվել պայմանավորվածություններ տարածաշրջանային հարցերի ողջ շրջանակով:
ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի միջեւ ձեռք են բերվել բավական սկզբունքային պայմանավորվածություններ, հաղթահարվել են շատ խնդիրներ, սակայն դա չի նշանակում, որ հարաբերությունները լիովին կարգավորված են: ԱՄՆ-ն եւ Թուրքիան չեն շտապում լիովին կարգավորել խնդիրները, քանի որ դա ենթադրում է ոչ միայն դրական պահեր, այլեւ ուժեղացնում է որոշ պարտավորություններ:
Թուրքիան մասնակցում է Հակահրթիռային պաշտպանության համակարգի զարգացմանը, ռազմածովային նավահանգիստների ու օդանավակայանների ապահովմանը` Մերձավոր Արեւելքում նոր խնդիրների իրականացման համար: ԱՄՆ-ն համակողմանի օգնություն է ցուցաբերում Թուրքիային, այդ թվում ռազմածովային, ռազմաօդային, հակաօդային ուժերի արդիականացման, թուրքական բանակի հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների տեխնիկական հագեցման հարցերում:
ԱՄՆ-ի ու Թուրքիայի հարաբերություններում առանձնահատուկ տեղ են գրավում քրդական ազգային շարժման մարման խնդիրները: Փորձագետների կարծիքով, Թուրքիայի անվտանգության հարցում քրդական գործոնի սպառնալիքը թերագնահատվել է: Թուրք-ամերիկյան հարաբերությունները շատ բանով կախված են այս հարցում ԱՄՆ դիրքորոշումից: ԱՄՆ-ն եւ Թուրքիան պայմանավորվել են, որ ամերիկացիները համակողմանի աջակցություն են ցուցաբերելու Թուրքիային քրդական ազգային շարժումը ճնշելու գործում, սակայն միայն Թուրքիայի սահմաններում:
Միեւնույն ժամանակ, Թուրքիան չի կարող հավակնել քաղաքական որեւէ լուրջ դիրքերի Իրաքի Քրդստանում: Այդ պայմանավորվածությունը դարձել է բազային պայման Թուրքիայի ու ԱՄՆ-ի միջեւ այլ հարցերի շուրջ պայմանավորվածությունների համար:
Բալկանները երկրորդական ուղղություն է, սակայն այստեղ էլ ամերիկացիները պնդում են Թուրքիայի ազդեցության սահմանափակումը մուսուլմանական երկրներում՝ Բոսնիայում ու Ալբանիայում, նրանց առաջարկելով «չափավոր իսլամի» մոդել:
ԱՄՆ-ն համաձայնվել է, որ նախկինում ոչ ճիշտ քաղաքականություն էր վարում Կենտրոնական Ասիայում Թուրքիայի դերի սահմանափակման մասով, եւ այլեւս խոչընդոտներ չի հարուցի եւ ավելին, պատրաստ է աջակցել այս տարածաշրջանում ազդեցությունն ուժեղացնելու նրա ջանքերին: Այդ ազդեցությունը պետք է ուղղված լինի Չինաստանի ու Ռուսաստանի ազդեցության ուժեղացման դեմ, սակայն չպետք է լինեն ռազմավարական ու պաշտպանական խնդիրների լուծման պահանջներ:
Ընդհանուր առմամբ, Հարավային Կովկասը եւ Կենտրոնական Ասիան ԱՄՆ-ի ռազմավարական շահերի գոտին են, եւ այստեղ չպետք է լինեն անսպասելի գործընթացներ, նախաձեռնված նրա դաշնակցի՝ Թուրքիայի կողմից:
Ամբողջական հոդվածը՝ սկզբնաղբյուր կայքում:
