«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է քաղաքական վերլուծաբան Արմեն Գրիգորյանը:
-Պարոն Գրիգորյան, Ժնևում օրեր առաջ ավարտվեցին Ուկրաինայի շուրջ քառակողմ բանակցությունները, որոնց արդյունքներով Ուկրաինայում լարվածության նվազեցման շուրջ պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց: Մի շարք միջազգայնագետներ ասացին, որ նման պայմանավորվածությամբ Արևմուտքը Ուկրաինան հանձնեց Ռուսաստանին: Ուկրաինայի շուրջ նման պայմանավորվածություններն ինչպե՞ս կանդրադառնան ավելի պակաս ազդեցություն ունեցող ԱլԳ երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի վրա:
-Ինչ վերաբերում է Ուկրաինան Ռուսաստանին հանձնելուն` ես այդքան հոռետես չեմ: Իհարկե, Ռուսաստանը պայմանավորվածությունները հարգելու ցանկություն չունի, ինչպես նաև կաշկանդված չէ ժողովրդավարական պրոցեդուրաներով` ի տարբերություն ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի անդամ երկրների, այսինքն՝ կարող է արագ գործել միանձնյա ընդունվող որոշումների հիման վրա: Սակայն պատժամիջոցների մեխանիզմը գործում է` թեկուզ առայժմ դանդաղորեն: Խիստ կարևոր է նաև Ուկրաինայի դիրքորոշումը և ինքնապաշտպանության դիմելու պատրաստակամությունը. Յանուկովիչի կառավարման շրջանում եղած թալանի հետևանքով փաստորեն կազմալուծված բանակն այժմ վերակազմավորման փուլում է` աշխարհազորի կազմավորման հետ մեկտեղ: Առայժմ լրջագույն խնդիր է մնում բանակում և իրավապահ մարմիններում ռուսական գործակալների առկայությունը, այդ ուղղությամբ էլ է բարդ աշխատանք պահանջվում:
Մոլդովայի վիճակը Ռուսաստանի հետ անմիջական սահմանի բացակայության շնորհիվ համեմատաբար բարվոք է` չնայած տեղի ունեցող սադրանքներին, քանի որ Ուկրաինայի տարածքում լայնածավալ առաջխաղացման դեպքում Ռուսաստանն արդեն իրական պատժամիջոցների կենթարկվի: Վրաստանն ավելի բարդ վիճակում է, քանի որ Ռուսաստանի կողմից Վրաստանի տարածք ներխուժելը և խովովակաշարերի նկատմամբ վերահսկողություն հաստատելը բավականաչափ հնարավոր սցենար է:
Իսկ ինչ վերաբերում է Հայաստանին՝ ՀՀ-ն ինքնամեկուսացվել է կոռումպացված իշխանության կողմից, որի համար ավելի նախընտրելի է Ռուսաստանի վասալի կարգավիճակը, քան ժողովրդավարացումը և օլիգարխիկ համակարգը թուլացնող բարեփոխումները: Դրա հետևանքով Հայաստանն օբյեկտի է վերածվել, և եթե ընդունենք, որ հնարավոր է Հայաստանի հաշվին գործարք` այն կարող է լինել ոչ թե Արևմուտքի և Ռուսաստան, այլ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև:
-Ընդհանրապես, Արևմուտքի դիրքորոշումն ինչպե՞ս եք գնահատում, և ի՞նչ գործոններով է այն այսօր պայմանավորված, ի՞նչն է ետ պահում Արևմուտքին ավելի վճռական քաղաքականությունից:
-Արդեն նշել եմ ժողովրդավարական պրոցեդուրաների հանգամանքը` ԱՄՆ-ի կառավարությունը պետք է Կոնգրեսից հավանություն ստանա, այնուհետև ՆԱՏՕ-ն պետք է կոնսենսուսով որոշում կայացնի: Միաժամանակ ԵՄ-ի մի շարք երկրներում դեպի Ռուսաստան արտահանմամբ շահագրգռված գործարար շրջանակներն են լծված լոբբիստական գործունեությանը, երբեմն էլ ուղղակի կոռուպցիոն կամ ռուսական հատուկ ծառայությունների լծակներն են աշխատում: Ամեն դեպքում, Արևմուտքի ավելի սկզբունքային և լայնածավալ գործողությունների կարիքը կա:
-Ի՞նչ դասեր պետք է առնեն Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակից, հատկապես Արևմուտքի քաղաքականությունից, բոլոր այն երկրները, որոնք իրենց ապագան ինչ-որ առումով կապում են ՌԴ-ի հետ թե՛ ՄՄ-ում և թե՛ ՄՄ-ից դուրս:
-Նրանք պետք է հասկանան, որ Ռուսաստանի տրամադրած երաշխիքներն արժեք չունեն. Ղրիմի բռնազավթումը և Ուկրաինայի արևելքում ծավալվող ռուսական ագրեսիան հենց դրա ապացույցն են: Իրենց ապագան Ռուսաստանի հետ կապող փոքր երկրները մշտապես լինելու են ինքնիշխանությունը կորցնելու և ռուսական քաղաքականության գործիքի վերածվելու սպառնալիքի ներքո, իսկ ավելի խոշորները, ինչպես, օրինակ, Ղազախստանը, գտնվելու են ռուսական շանտաժի սպառնալիքի ներքո` մասնավորապես խոշոր ռուսական համայնքի առկայության պատճառով:
-Արևմուտք-ՌԴ ընդհատակյա հակամարտության ընթացքում ՌԴ-ն տաքացնում է տարածաշրջանային տարածքային հակամարտությունները, ինչպիսին Մերձդնեստրն է, կան խոսակցություններ նաև Լեռնային Ղարաբաղի մասին: Բացառո՞ւմ եք, որ ռուսական էքսպանսիայի հաջորդ ուղղությունը կլինի Անդրկովկասը, և Ղարաբաղի շուրջ նման կանխատեսումները որքանո՞վ են իրատեսական:
-Հնարավոր չէ դա բացառել, քանի որ Հարավային Կովկասն առհասարակ միակ տարածաշրջանն է, որտեղ Ռուսաստանը բավականաչափ լծակներ ունի ապակայունացման և նավթի գնի աճ ապահովելու համար: Արդեն նշել եմ Վրաստան ներխուժելու հնարավորության մասին, իսկ մյուս տարբերակը հայ-ադրբեջանական լայնածավալ բախում հրահրելն է, որի ընթացքում պետք է վնասվեն խողովակաշարերը և այլ ենթակառուցվածքներ, ինչից հետո Ռուսաստանը որպես «խաղաղարար» հանդես գալու հնարավորություն կստանա: Այդ երկու սցենարներից յուրաքանչյուրը Ռուսաստանին թույլ է տալիս ավելացնել կենսական անհրաժեշտություն ունեցող նավթային եկամուտները և ամբողջ Հարավային Կովկասի, նաև Աֆղանստանից տարանցիկ ուղու նկատմամբ վերահսկողություն հաստատել` միաժամանակ ՆԱՏՕ-ին զրկելով դեպի Կենտրոնական Ասիա ճանապարհից:
