«Առաջին լրատվական»-ի «Սիրանկյուն» հաղորդաշարի զրուցակիցն է ՀՀ վաստակավոր արտիստ Միքայել Պողոսյանը:
Դերասան Միքայել Պողոսյանը օրերս Ռումինիայի միջազգային կինոփառատոնին արժանացել է «Լավագույն դերասան» մրցանակին: Հայաստանը փառատոնին ներկայացել էր «Եթե բոլորը» ֆիլմով: Բացի այդ, «Եթե բոլորը» ֆիլմն ընդգրկվել է նաև «Օսկար» մրցանակաբաշխության ընդլայնված ցանկում՝ «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում: «Օսկար» մրցանակաբաշխությունը տեղի կունենա փետրվարի 24-ին:
– Պարոն Պողոսյան, «Եթե բոլորը» ֆիլմը հունվար ամսից էկրանին է, այն մեծ արձագանք ստացավ թե՛ հայ, թե՛ ռուս հասարակության շրջանում: Ո՞րն է ֆիլմի հաջողության գրավականը:
– Կարծում եմ՝ որևէ արվեստի ստեղծագործության հաջողության գրավականը մարդկանց հետ մարդավարի խոսելն է: Շատ անգամ ընկնում ես արվեստի չափանիշների հետևից՝ մոռանալով ընդհանրապես ում համար ես անում: Հնարավոր չէր այսպիսի թեմայի շուրջ խոսել ուրիշ լեզվով, սա այս քսան տարիների ընթացքում կուտակված վերաբերմունքն էր պատերազմին, որով մենք անցանք, և առաջին հերթին այն մարդկանց, ովքեր հաղթեցին պատերազմում:
– Այսինքն՝ փորձեցիք պատերազմի մասին խոսել սիրո՞ միջոցով…
– Պատերազմի մասին խոսել այն մարդկանց միջոցով, որոնց սիրո արդյունքում էր հենց իրենց հաղթանակը, իրենց սխրանքը: Այսօր, բարեբախտաբար, այդ մարդիկ մեր մեջ են, ապրում են, բայց շատերի համար պատերազմը չի ավարտվել, նրանք մինչև հիմա էլ վեր են թռնում սառը քրտինքի մեջ, որովհետև այդպես էլ չսովորեցին խաղաղ երազներ տեսնել: Մեր ֆիլմում հայտնվում է մի ռուս աղջիկ, որը ջոկատի տղերքին ասում է՝ պատերազմն ավարտվել է, եկեք շարունակենք ապրել…
– Ինչո՞ւ ռուս աղջիկ, տեսակետ կա, որ փորձ է արվել ռուսի կերպարն իդեալականացնել:
– Սրանք փաստեր են, որոնք տեղի են ունեցել պատերազմի ընթացքում. ռուս զինվոր, որի կինը ծագումով Ղարաբաղից է, և որին դաժանաբար սպանել էին Սումգայիթում: Այս աղջիկը հայի և ռուսի խառնուրդ է. ռուս հայրը կնոջ մահվանից հետո գալիս է պաշտպանելու զոհված կնոջ հայրենիքը: Սրա մեջ կա շատ մեծ արտահայտություն. մեր ֆիլմը սիրո մասին է:
– Սեր կա նաև ադրբեջանցու կերպարի մեջ, մենք ուղղակիորեն տեսնում ենք ադրբեջանցի հովվի կերպարը: Եթե Սաֆարովին Հունգարիան Ադրբեջանին հանձներ մինչև ֆիլմի էկրանավորումը, նույն կե՞րպ կէկրանավորվեր, նույն սցենա՞րը կլիներ, նույն սերն ու մոտեցո՞ւմը:
– Շատ եմ ցավում մեր սպայի անհեթեթ մահվան, սաֆարովյան այս պատմության համար: Անկեղծ ասած, եթե նույն գործողությունը կատարեր հայ սպան քնած ադրբեջանցի սպայի նկատմամբ, ես ուղղակի կթքեի մեր հայ սպայի վրա (թող ներեն ինձ այս արտահայտության համար), որովհետև մարդ արարածին ամոթ է այդպիսի արարքներով առաջնորդվել: Ֆիլմում որևէ բան չէի փոխի նույնիսկ այս պատմությունից հետո, քանի որ այն ատելությունը, որ մենք զգում ենք ադրբեջանական կայքերից, ադրբեջանական մամուլից, առաջին հերթին դա ի վնաս իրենց է: Երբևէ ոչ մի ատելություն թե՛ խոսքով ասված, թե՛ արարքով արված, անպատիժ չի մնում: Քրիստոնյան, հատկապես հայը, պետք է հանդուրժող լինի և կարողանա էքստրեմալ պայմաններում մնալ քրիստոնյա: Ֆիլմը ևս մեկ հնարավորություն է խոսելու, որ բոլորս մարդիկ ենք՝ անկախ ազգությունից, անկախ նրանից՝ պատերազմի՞ մեջ ենք, թե՞ խաղաղության: Համենայնդեպս, մեր բոլորիս կենսագրության մեջ կան դրվագներ, երբ առնչվել ենք ադրբեջանցիների հետ: Ես առաջինից մինչև տասներորդ դասարան սովորել եմ Զաուր Իսմպիխանովի հետ, արտակարգ անձնավորություն, որը այստեղ բժիշկ դարձավ: Դժբախտաբար, նա լքեց և գնաց:
– Այս դեպքում ինչպե՞ս հնչեցնել հանդուրժողականության կոչեր:
– Գուցե ծայրահեղություն եմ ասում, բայց առաջին հերթին իմ մոտեցումը շատ սուբյեկտիվ է: Հիմնականում մեր կյանքում տարբեր իրադարձությունների ենք հանդիպում՝ անարդարության, ատելության և այլն: Ես այդ դեպքում առաջին հերթին գնում մոմ եմ վառում այդ մարդու համար և խնդրում Աստված ների նրա սխալը, եթե համարում է, որ իրոք սխալ է: Սա առաջին մոտեցումն է, բայց ինչ վերաբերում է այս հարցին, մենք պետք է կարողանանք ճիշտ անդրադառնալ այս ամենին՝ և՛ քաղաքական, և՛ բարոյական առումով այնքան ակնհայտորեն է այս արարքը դատապարտելի, որ մենք պետք է զգուշորեն կարողանանք այս իրավիճակը շտկենք:
– Սաֆարովի դեպքը վատ ցիկլի սկիզբ կարո՞ղ ենք համարել:
– Մենք պետք է պատրաստ լինենք ամեն ինչին: Դժբախտաբար, պատերազմը չի ավարտվել, և այդ տագնապը, վախն ամեն վայրկյան կախված են մեզ վրա: Մի քանի օր առաջ հանդիպեցի բանակում ծառայող մի բարձրաստիճան սպայի, այնքան մեծ ոգևորություն կար նրա աչքերում: Նա ասաց, որ վերջերս փորձարկումներ են արել, և վստահ կարող է ասել, որ մեր բանակը մարտնչող բանակ է, եթե պետք լինի, տղերքը կկռվեն և կանեն ամեն ինչ:
– Բանակի մարտունակության մասին խոսում են բարձրաստիճան սպաները, բայց հասարակության մեջ բանակի նկատմամբ վերաբերմունքն այլ է: Ըստ Ձեզ` իսկապե՞ս ունենք այդ բանակը, երբ շատերը ուղղակի չեն ուզում իրենց տղան ծառայի բանակում՝ հաշվի առնելով այն, թե ինչեր են կատարվում բանակում:
– Շատերը մտածում են՝ երեխային պետք չէ պահել Հայաստանում, որովհետև կան մարդիկ, ովքեր մտածում են՝ ավելի շատի են արժանի: Ես չեմ ընդունում այն թեզերը, երբ մարդիկ իրենց ավելի բարձր են դասում, քան իրենց հայրենիքի այսօրվա վիճակն է: Այն, ինչ ինձ տրված է լավ, թե վատ` ես սիրում եմ, ես հարգում եմ այն, ինչ ինձ տրված է` և՛ լավը, և՛ վատը, ես եմ պատասխան տվողը: Բոլորս պետք է նպաստենք, որ առողջ և խաղաղ մթնոլորտ լինի, որ մեր երեխաներն էլ մնան հայրենիքում:
– Ինչո՞ւ են մարդիկ միանգամից դիմում ոտքերի տարբերակին և հեռանում են երկրից: Ռուբեն Հախվերդյանի երգը, որ Դուք էլ եք կատարում, «Երևանը»` քո իսկական սիրահարները լքեցին քեզ, իմ Երևան, անտեր ու դուս մուրացկանները դարձան տեր ու տիրական, ինչո՞ւ իսկական սիրահարները լքեցին Երևանը:
– Ռուբենն այդ երգը գրել է շատ վաղուց՝ 90-ականներին, որը շատ արդիական է շատ առումներով: Երբ քո չափանիշները հորիզոնական են, դու լքում ես երկիրը, քեզ թվում է՝ արտերկրում ավելիին պետք է հասնես, բայց երբ դու սկսում ես ուղղահայաց նայել այս ամենին, շատ բաներ ընկնում է իր տեղը, ռուսի ասած՝ суета сует, երբ հայրենիքից փախչելով՝ ուզում ես ինչ-որ բանի հասնես, բայց երբ արդեն տարիքդ առնում ես, վերջիվերջո հասկանում ես, որ հենց այդ суета сует-ն է, որ կան ավելի մեծ բաներ…
– Պարոն Պողոսյան, հասարակությունը մտավորականից շատ ավելին է սպասում, քան նա կարող է տալ: Հասարակական տարբեր խնդիրներին, էկոլոգիական և այլն, շատ մտավորականներ են մասնակցություն ունենում, Դուք չկաք, ինչո՞ւ:
– Ես իմ կարծիքն ու վերաբերմունքը, բնականաբար, ունեմ այդ բոլոր իրադարձություններին: Ես ավելի կամերային անձնավորություն եմ, ես թոհուբոհից փախած մի անձնավորություն եմ, նույնիսկ բեմ չեմ բարձրանում, որովհետև բազմաթիվ հանդիսատեսի առկայությունն ինձ դուր չի գալիս: Բայցևայնպես, եթե մոտենում են, իմ կարծիքը հարցնում են, պատասխանում եմ: Եթե նկատել եք, ես հեռուստատեսությամբ չեմ հայտնվում, դա ինձ համար ժամանակի կորուստ է, ես չեմ ուզում լրացնել եթերը, որն ինձ համար շատ անգամ անհեթեթություն է:
– Նեգատիվը շա՞տ է երկրում:
– Նեգատիվը տեսնելու ցանկությունն է շատ: Ամեն մի ստեղծագործող, լրագրող, պետք է մի տենդենց որդեգրի՝ խոսել ավելի շատ լավի մասին, պրոպագանդել պոզիտիվը: Ես ինձ երբեք թույլ չեմ տա բեմահարթակը զբաղեցնել մի նյութով, որտեղ ես նսեմացնում եմ իմ հանդիսատեսին: Այդ իրականությունը ցուցադրող արվեստի ճյուղն ինձ համար անընդունելի է: Կոչ եմ անում բոլոր լրատվամիջոցներին, արվեստագետներին, որ թերությունները չդարձնեն դրոշ: Արվեստագետի միսիան պետք է լինի նայել և տեսնել լավը:
