45 տարի առաջ՝ 1967թ. այս օրը՝ հոկտեմբերի 16-ին, Բրյուսելում պաշտոնապես բացվեց ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանը:
Հյուսիսատլանտյան դաշինքը (North Atlantic Treaty Organisation, NATO) եվրոպական պետությունների, ԱՄՆ-ի ու Կանադայի ռազմաքաղաքական միություն է՝ ստեղծված 1949թ. ապրիլի 4-ին` ԱՄՆ-ի նախաձեռնությամբ: Պայմանագիրը ստորագրել էին 12 երկիր (Բելգիա, Մեծ Բրիտանիա, Դանիա, Ւսլանդիա, Իտալիա, Կանադա, Լյուքսեմբուրգ, Նիդերլանդներ, Նորվեգիա, Պորտուգալիա, ԱՄՆ, Ֆրանսիա): 1952 թվականին ՆԱՏՕ-ի անդամ դարձան Թուրքիան և Հունաստանը, 1955 թվականին` Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությունը, 1982 թվականին` Իսպանիան, 1999թ.` Լեհաստանը, Հունգարիան և Չեխիան, 2004 թվականին` Բուլղարիան,Սլովենիան, Ռումինիան,
Սլովակիան, Էստոնիան, Լատվիան և Լիտվան, 2009 թվականին` Ալբանիան և Խորվաթիան:
Հետագայում ՆԱՏՕ-ն ընդլայնվեց և համալրվեց նոր անդամներով: Ներկայում նրանց թիվը քսանութն է:
Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից և սառը պատերազմի մեկնարկից հետո Արևմտյան Եվրոպայի և Կանադայի ու ԱՄՆ-ի միջև ստեղծվեց Հյուսիսատլանտյան դաշինք, որի նպատակն էր անվտանգության երաշխիքներ ապահովել Խորհրդային Միությունից եկող սպառնալիքների դեմ: ԱՄՆ-ը և իր դաշնակից պետությունները փորձում էին խուսափել ԽՍՀՄ-ի ագրեսիայից, ինչի պատճառով էլ ստեղծվեց այս ռազմաքաղաքական կառույցը:
Պաշտպանական այս կառույցի նպատակները նախորդ դարից ի վեր որոշակիորեն վերաձևակերպվել են: Դաշինքի համար բեկումնային էր մասնավորապես սառը պատերազմի ավարտը, երբ հակառակորդ գլխավոր ուժի` Վարշավյան պայմանագրի կազմակերպության փլուզումը զարկ տվեց Հյուսիսատլանտյան դաշինքի մինչև օրս շարունակվող ընդլայնմանը: 21-րդ դարում ՆԱՏՕ-ի գլխավոր մարտահրավերը ահաբեկչությունն է: Այժմ միջկառավարական այս կազմակերպությունում ներգրավված է 28 երկիր:
Երբ 1949 թ.-ին ՆԱՏՕ-ն հիմնադրվեց, դրա հիմնական նպատակն էր դիմակայել Եվրոպայի բաժանմանը և մի նոր սպառնալիքի, որը Խորհրդային Միության աճող ուժն էր:
Որոշումները կառույցում ընդունվում են համընդհանուր համաձայնությամբ` կոնսենսուսով: Դաշինքի որոշումներ կայացնող գլխավոր մարմինը Հյուսիսատլանտյան խորհուրդն է, որը գործում է երեք մակարդակներով` մշտական ներկայացուցիչների, արտգործնախարարների կամ պաշտպանության նախարարների, պետությունների ղեկավարների: Երեք մակարդակում էլ Խորհուրդը որոշումներ կայացնելու նույն լիազորությունն ունի: Որոշումները համարժեք են կարգավիճակով և իրավական ուժով:
Հյուսիսատլանտյան խորհրդի հանդիպումները վարում է կազմակերպության գլխավոր քարտուղարը, այժմ` Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենը:
ՆԱՏՕ-ի ռազմական հիմնական մարմինը Զինվորական կոմիտեն է` կազմված անդամ-երկրների զինված ուժերի ներկայացուցիչներից:
Կառույցն ունի նաև խորհրդարանական վեհաժողով. այս ձևաչափում կազմակերպության անդամ-երկրների պատգամավորները հնարավորություն ունեն քննարկելու անվտանգության խնդիրներ:
ՆԱՏՕ-ի ռազմական գործողությունները ղեկավարվում են զինվորական կոմիտեի նախագահի կողմից և իրականացվում ռազմավարական երկու` Ատլանտյան ու Եվրոպական հրամանատարությունների միջոցով. վերջինները գործում են Միացյալ Նահանգների բարձրագույն պաշտոնյայի հրամանատարությամբ:
