Վերջերս ի հանդէս շնորհուած «Հայ թուանշային գրադարանի» կայքն արդէն բուռն քննարկումների առիթ է դարձել գրաճանաչ ժողովրդի շրջանում: Կայքի յետադարձ կապն ընդունել է ինչպէս բազմաթիւ քաջալերանքի գնահատականներ ու դրուատանքի խօսքեր, կառուցողական դիտողութիւններ ու առաջարկներ, այնպէս էլ` անհիմն մեղադրանքներ, անհարկի խանդի տեսարաններ, դատարկ քննադատութիւն ու անտեղի չկամութիւն:
Այսպիսի արձագանքներն, ըստ երեւոյթին, նորմալ են ցանկացած նորարարական, առաջադէմ երեւոյթի երեւան գալու պարագային, եւ, որոշ բացառութիւններով, տեղաւորւում են ընդունելիի շրջանակներում: Բայց մեր ուշադրութիւնը գրաւեցին մի քանի գրութիւն, որոնց արտառոց բովանդակութիւնն ի ցոյց է դնում մեր հասարակութեան մտաւոր եւ կրթական մակարդակի սեւ խոռոչները: Դրանցից յատկապէս մէկը հանրային ընթերցման չներկայացնելն իմ կարծիքով մեղսագործություն է, քանի որ ուղղակի վիրաւորանք է հայոց լեզուի, հայ մշակույթի եւ հայ գրագէտ համայնքի անդամների հասցէին: Ահաւասիկ.
Ais inch virtual shuka ec bacel? nuinisk grancumn e vjarovi. Isk inchu piti grancvem été da sait che ail shuka e ainel otaralezu erkracandneri hamar. Inchpes Charli Luchianon er asum baxtavor Charlin dzer sait@ mi kopeki arzec chuni.
Չքննարկեմ վճարովի ծառայութիւններով կայքը շուկայ անուանելու տգիտութիւնը. մարդը կարծում է, որ միայն ուտելու, հագնուելու ու այլ նիւթական ապրանքների համար է հարկաւոր վճարել, իսկ վիրտուալ մտաւոր աշխատանքը ապրանք չէ եւ վարձատրութեան կարիք չունի, ու դեռ մուննաթ էլ գալիս է գրանցուելու համար… Չես ուզում` մի գրանցուիր: Հապա` «օտարալեզու երկրաքանդներ»-ը՞ որն է: «Առաջին պահին տարակուսեցի «օտարալեզու» բառի վրայ, մանաւանդ որ շնորհանդէսին նախորդած մամլոյ ասուլիսի ժամանակ լրագրողները հարցեր էին տուել, թէ կայքն ինչու է միայն հայերէն լեզուով, թէ հայերէնից բացի ինչ օտարալեզու կամ թարգմանուած գրականութիւն կայ եւ թէ ինչու է դրա ծաւալն անհամեմատ քիչ», ինձ հաղորդեց «Թուանշային գրադարանի» գիտական ղեկավար Մերուժան Կարապետեանը: «Յետոյ կամաց-կամաց մեր գիտակցութեանը հասաւ, որ մարդը «օտարալեզու» է անուանում ՄԱՇՏՈՑԵԱՆ դասական հայերէն ուղղագրութիւնը եւ հին հայերէնը, այսինքն` գրաբարը»:
Չէ դուք պատկերացրե՜ք…. Հայերէն խօսող, եւ երեւի թէ գրել իմացող, հաւանաբար հայկական կրթութիւն ունեցող, յամենայն դէպս` Հայաստանում ապրող մարդը հայոց լեզուի ՈՒՂԻՂ գրութիւնը` ճշմարիտ, անխոտոր, սկզբնական, ի ծնէ, օրգանական, եւ այլն…. ուղղագրութիւնը համարում է օտար, այդ ուղղագրութեամբ հայերէնը՝ օտար լեզու, իսկ այն պահպանել ու գործածել ցանկացողներին` երկրաքանդներ…. Մեղայ քեզ, Տէր…. Որ դասական ուղղագրութեամբ արեւելահայերէնը «ախպարերեն» են անուանում շատ-շատէրը` շփոթելով նոյն ուղղագրութեամբ գրուող արեւմտահայերէնի հետ` դա յաճախ ենք լսել, բայց օտարալեզու…. Ենթադրում եմ, որ մեր ախպերը նոյն փոսն է ընկել` կարծելով, որ դասական ուղղագրութիւնը միայն արեւմտահայերէնին է յատուկ, իսկ արեւմտահայերէն մշակոյթի կրողները նրա համար երկրաքանդներ են: Ու ինքն էլ այդ տողերը գրում է լատիներէն տառերով…. Թէեւ, քաղաքապետարանում ռուսաց լեզուի «լիկբեզ» անցկացնելու ծրագրի եւ օտարալեզու դպրոցների բացման հրամանի ֆօնին սա ըստ երեւոյթին այնքան էլ տարօրինակ չէ:
Այսօր ես մէկ անգամ եւս զգացի «Թուանշային գրադարանի» մեծագոյն, եզակի արժէքը, բայց արդէն ոչ թէ որպէ հայագէտ-գիտնական, այլ որպէս հայալեզու-հայախօս հայ քաղաքացի:
Հաջի Նազէնի Ղարիբեան
