ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 72-րդ նստաշրջանում Սերժ Սարգսյանի երեկվա ելույթում կարևոր ուղերձներ կային, որոնք միտված են հստակեցնել Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունն առաջիկա ամիսների, գուցե տարիների հիմնական ուղղությունները:
Մինչև ելույթի բովանդակությանն անդրադառնալը` նկատենք, որ դրանում տեղ գտած շեշտադրումներն ամենևին չեն հուշում, թե գործ ունենք հեռացող առաջնորդի մասին: Սերժ Սարգսյանը երեկ ոչ թե ամփոփել է իր կառավարման տասնամյակը, այլ խոսել է նոր իրավիճակի, նոր համատեքստի մասին, որում ինքն ունենալու է մեծ դերակատարություն:
Ավելին, Սարգսյանը Հայաստանի քաղաքական կյանքի նոր օրակարգ ու նշաձող է սահմանում` գրեթե անայլընտրանք դարձնելով իր իշխանությունը երկարաձգելու հեռանկարը: Սարգսյանի ելույթի ամենակարևոր հատվածը վերաբերել է հայ-թուրքական հարաբերություններին, ցյուրիխյան արձանագրություններին: «Թուրքիայի ղեկավարությունը սխալվում է, եթե մտածում է, որ ինքը կարող է առհավետ պատանդ վերցնել այդ փաստաթղթերը և վավերացնել միայն իրեն հարմար առիթով: Արձանագրությունները բանակցվել են ներկայիս պայմաններում՝ առկա խնդիրներին լուծում գտնելու համար: Դրանց կենսագործման ուղղությամբ շարունակաբար որևէ դրական տեղաշարժի բացակայության պայմաններում Հայաստանը այդ երկու արձանագրությունները հայտարարելու է առ ոչինչ: Մենք 2018 թվականի գարուն ենք մտնելու առանց այդ, ինչպես, ցավոք սրտի, փորձը ցույց տվեց, սին արձանագրությունների», – ասել է Սերժ Սարգսյանը: Հենց սա է Հայաստանի նախագահի ելույթի հիմնական առանցքը:
Նա միջազգային հանրությանն, ըստ էության, վերջնագիր է ներկայացնում` մինչև մյուս տարվա գարունը ճնշում գործադրել Թուրքիայի վրա: «Սին արձանագրություններ» ձևակերպումը հենց ասվածի վկայությունն է, որովհետև Սարգսյանն, ըստ էության, ակնարկում է, որ առանց միջազգային համարժեք երաշխիքների` Անկարայի հետ որևէ համաձայնություն արժեք չունի: Մյուս կողմից` Սերժ Սարգսյանը հրաշալի գիտի, որ այսօր Արևմուտքն, ըստ էության, ազդեցության որևէ գործուն լծակ չունի Թուրքիայի ղեկավարության, նրա քաղաքականության վրա: Ըստ այդմ, խիստ կանխատեսելի է, որ իր նախագահության մայրամուտին Սարգսյանը չեղարկելու է հայ-թուրքական արձանագրությունները: Նման քայլ անելու ժամանակը ճիշտ է ընտրված, սակայն շատ կարևոր է, որ Հայաստանի այդ նախաձեռնությունը համահունչ լինի Թուրքիայի հանդեպ ձևավորված անբարենպաստ միջազգային համատեքստին և չընկալվի որպես Երևանի միակողմանի դեմարշ: Հայաստանն, ըստ էության, չի տեսնում հարաբերությունների հեռանկար այսօրվա Թուրքիայի հետ, որն իրեն դրել է համաշխարհային զարգացումների լուսանցքում` դառնալով տարածաշրջանային լարվածության և ավտորիտարիզմի խորհրդանիշ:
Մյուս կողմից` Սերժ Սարգսյանի 2018-ի գարնանային նախաձեռնությունը քաղաքական արժեք, միջազգային ընկալում կունենա, եթե Հայաստանը` իր ներքին բովանդակությամբ, արտաքին քաղաքականությամբ, ապացուցի, որ շարժվում է համաշխարհային զարգացման համատեքստին համահունչ: Որևէ պարագայում հայ-թուրքական հարաբերությունները չպետք է ծառայեցվեն Մոսկվայի քմահաճույքներին, հակառակ պարագայում` Հայաստանի կանխատեսելի քայլը կկորցնի իր բովանդակությունը: Նույն ճշմարտությունը վերաբերում է նաև ԼՂ կարգավորման գործընթացին: Զուտ տեսականորեն միանգամայն անթերի է այն, ինչի մասին Նյու Յորքում խոսել է Սերժ Սարգսյանը: Սակայն կասկած չկա, որ Իլհամ Ալիևը նույն անբիոնն օգտագործելու է Հայաստանի հասցեին «մահացու» մեղադրանքներ հնչեցնելու համար:
Աշխարհը թերևս հոգնել է փոխադարձ մեղադրանքներից և, մեծ հաշվով, անտարբեր է դարձել Երևանից և Բաքվից հնչող խոսքի վերաբերյալ: Սերժ Սարգսյանը միանգամայն ճիշտ է, երբ շեշտը դնում է Արցախի և Ադրբեջանի քաղաքակրթական անհամատեղելիության վրա, սակայն հայկական կողմը իր թեզը գործնականում ապացուցելի կդարձնի, եթե Հայաստանն ու Արցախն իրականում դառնան ժամանակակից պետություններ, որոնց հիմնական հարստությունը մարդն է: Հակառակ պարագայում` Սարգսյանի խոսքը կդառնա քարոզչություն, որի պրակտիկ ազդեցությունը միջազգային քաղաքականության վրա զրոյական է: Եվ վերջապես` կարծես թե, այլևս չկա որևէ կասկած, որ Հայաստանն ու ԵՄ-ն աշնանը ստորագրելու են շրջանակային նոր համաձայնագիրը:
Սերժ Սարգսյանը ՄԱԿ-ում այդ մասին խոսել է վստահությամբ` կասկածներ չթողնելով, որ Մոսկվայի հետ խնդիրը վերջնականապես համաձայնեցված է:
