Ինչքան էլ «Ելք» դաշինքը փորձեց բովանդակություն հաղորդել ԱԺ արտահերթ նստաշրջանին, դա ընդդիմությանը չհաջողվեց: ԱԺ-ն այսօր շատ արագ հաստատեց կառավարության ներկայացրած նախագծերը, այդ թվում՝ կառավարության կառուցվածքը, և իր առաքելությունը համարեց կատարված:
Երբ խորհրդարանական ընդդիմությունն առաջարկում էր քննարկել կառավարության կառուցվածքի այլընտրանքային տարբերակ, էականն այդ նախաձեռնության բովանդակությունը չէր, այլ «Ելքի» ձգտումը՝ կուլիսներից խորհրդարան բերել այն զարգացումները, որոնց հանրագումարում 2018-ի ապրիլից հետո ձևավորվելու է նոր իշխանությունը: Միանգամայն տրամաբանական ձգտում է, եթե հաշվի առնենք հատկապես այն հանգամանքը, որ նոր Սահմանադրությամբ հենց խորհրդարանն է ժողովրդի առաջնային մանդատն ունեցող միակ պետական մարմինը, այլ խոսքով՝ բարձրագույն իշխանության կրողը: Սակայն դե ֆակտո խորհրդարանն ընդամենը մեծ համակարգի մի մասն է կամ դրա հայելին, որը ոչ թե ստեղծում, այլ սոսկ արտացոլում է այն իրականությունը, որ գոյություն ունի: Իսկ իրականությունն այն է, որ նոր իշխանության ձևավորման հարցը լուծվելու է քաղաքական, հանրային քննարկումներից, դիսկուրսից դուրս՝ համակարգային սեգմենտների հարաբերությունների ու կոնսենսուսի միջոցով:
Սերժ Սարգսյանն այդ տրամաբանությամբ է նախաձեռնել կառավարման համակարգի փոփոխությունը, սահմանադրական հանրաքվեն, խորհրդարանական ընտրությունները: Առնվազն վերջին գործընթացին մասնակցել է նաև «Ելքը»՝ հարաբերական հաջողությամբ: Հաջողությունն այն ինը մանդատներն են, որոնց կրողների քվեարկությունը խորհրդարանական որոշումների խճանկարի վրա ազդել չի կարող: Մեծամասնությունը նույնիսկ սահմանափակում է խորհրդարանական քննարկումների ձևաչափը, որպեսզի դրանք չդառնան քաղաքական չվերահսկվող օրակարգի, հանրային պատկերացումներ և վարքագիծ ձևավորելու առիթ:
Ասել կուզեմ, որ «Ելքի» մասնակի հաջողությունը չի փոխել ոչ խորհրդարանի որակը և ոչ էլ քաղաքական գործընթացների և հարաբերությունների որակն առհասարակ: Եթե «Ելք» դաշինքը մտադիր է իշխանության ձևավորման հարցը վերադարձնել քաղաքական, հանրային որոշումների հարթություն, ապա պետք է որդեգրի քաղաքական գործունեության բազմահարթակ, բազմավեկտոր, այսպես ասած՝ կրեատիվ ու ոչ ստանդարտ մարտավարություն:
Այլ խոսքով` պետք է առաջացնի այն ճեղքումը, ֆորս-մաժորը, որը որակական բեկում կառաջացնի երկրի քաղաքական համակարգում, դրա և արտաքին սուբյեկտների հետ հարաբերություններում: Ստեղծված իրավիճակում այդ առաքելությունը հնարավոր չէ իրագործել՝ միայն ընդդիմադիր խմբակցություն ունենալով: Դրա համար անհրաժեշտ է իրական այլընտրանքի ձևավորում՝ ինստիտուցիոնալ, արժեքային, արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների առումով:
Ինչ վերաբերում է գործող խորհրդարանին, այն միշտ կլինի «քաղաքական արձակուրդի» կարգավիճակում, երբ կա կոնսոլիդացված համակարգ՝ հրահանգներ տալու իր ռեսուրսով: Կոնսոլիդացված համակարգի բացակայության պայմաններում այս խորհրդարանը կդառնա փողոցի «զոհը» կամ «30 արծաթի» գերին:
Եթե անկեղծ լինենք, հեղափոխության կամ ֆորս-մաժորի հնարավորությունը գոնե մոտ ապագայում տեսանելի չէ: «30 արծաթի» նախադեպեր ունենք թե 1998թ.-ին և թե 1999թ.-ի ահաբեկչությունից հետո: Եթե խորհրդարանական «աշխուժության» մոտիվ պետք է լինի «30 արծաթը», ապա, անկեղծ ասած, ավելի ձեռնտու է ոչ թե փոփոխության իմիտացիան, այլ այսօրվա համակարգի գոնե ժամանակավոր կայունությունը, որի անորակությունն ու անտաղանդությունը բնականորեն հանգեցնելու են փոփոխությունների ու ֆորս-մաժորի բնական պահանջի՝ նոր քաղաքական դերակատարներով և օրակարգով:
