Ազգային տոների շարքում Վարդավառն ամենաուրախ տոներից է, երբ անկախ սեռից, տարիքից սոցիալական դիրքից` բոլորը մասնակցում և ուրախանում են: «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ազգագրագետ Սամվել Մկրտչյանն ասաց, որ տոնի խորհուրդն առաջին հերթին տվյալ օրը կատարվող ուխտագնացություններն էին` դեպի մոտակա սրբավայրեր: Կարևոր էր, որ սրբավայրի մոտ ջուր լիներ, որտեղ ուխտավորները կկարողանային լողանալ և իրար ջրել: Մարդիկ իրենց հետ սրբավայրեր էին տանում նախօրոք պատրաստված ավանդական ուտեստներ, որից «փայ» էին հանում ինչպես տվյալ սրբավայրի հանգուցյալներին, այնպես էլ բաժանում էին մեկմեկու: Ուխտագնացության ժամանակ տարածված էին մատաղները, մարդիկ իրար մրգեր, ծաղիկներ և հիմնականում վարդ էին նվիրում, որի ժամանակ երգում էին ժողովրդական երգեր:
Ազգագրագետը նշեց, որ քրիստոնեության ընդունումից հետո տոնի հեթանոսական մասը պահպանելով հանդերձ` այն համալրվել է այլ սովորույթներով. «Վարդավառի տոնին մարդիկ հացահատիկի հասկեր էին հավաքում և տանում եկեղեցի, որպեսզի քահանան օրհներ: Մարդիկ հավատում էին, որ օրհնած հասկը զերծ կպահի դաշտերը կարկտից: Աղջիկները ցորենի հասկերից հյուսում էին խաչբուռներ և գիշերը նետում հարազատների կամ հարևանների տանիքը»:
Նա նշեց, որ աղջիկներն առավոտյան շրջում էին այն տներով, որտեղ խաչբուռ են նետել և դրա փոխարեն ստանում նվերներ:
Տոնի գիշերը վառվում էին խարույկներ, որի շուրջ թեժանում էր երգն ու պարը: Իսկ մինչ այդ կազմակերպվում էին լարախաղացություններ, տոնավաճառներ: Մարդիկ հատուկ այս օրվա համար աղավնի էին պահում, որոնց տերերը վարժեցնում էին: Հենց այս օրը նրանց հանդիսավոր բաց էին թողնում և հիանում նրանցով:
Ինչպես հիշեցրեց ազգագրագետը, սա գալիս է Վարդավառը Նոյ նահապետին կապելու հետ: Ըստ ավանդության, երբ Նոյը ջրհեղեղից հետո Մասիսի գագաթից իջավ և հասավ Նախիջևան, սկսվեց Նավասարդ ամիսը: Ջրհեղեղի հիշատակը վառ պահելու համար Նոյն իր որդիներին պատվիրեց ամեն տարի Նավասարդ ամսին իրար վրա ջուր ցանել:
