Հայաստանում կա 105 ցմահ դատապարտյալ, որից 38-ը նախկին մահապարտներ են, սակայն 2.5 մլն բնակչություն ունեցող երկրի համար սա, այնուհանդերձ, բավական մեծ թիվ է:
Հայաստանի գրողների միությունում այսօր կազմակերպված ցմահ դատապարտյալների խնդիրներին նվիրված քննարկման ժամանակ այս տվյալները հաղորդեց «Ցմահ դատապարտյալների խնդիրները բարձրաձայնող» Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախաձեռնող խումբը:
100 ցմահ դատապարտյալներից 41-ը դատապարտվել է 1 անձի սպանության մեղադրանքով: Այդ 41-ից 26-ը ունի առաջին դատվածություն, 26-ից 2-ը պատիժը կրել են 15 տարի: 100 ցմահ դատապարտյալներից 15-ը դատապարտվել են զինծառայության ընթացքում տեղի ունեցած հանցագործությունների մեղադրանքով`18-20 տարեկանում, 100-ից 59-ը դատապարտվել են երկու և ավելի անձանց սպանության համար:
Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանի խոսքով` Հայաստանում ցմահ բանտարկվածների հետ կապված խնդիրները հասարակության կողմից լավ չեն ընկալվում, և դա ասես տաբու է դարձել ինչպես իշխանության, այնպես էլ հասարակության համար:
Հայաստանում ստեղծված է մի կարծրատիպ, թե բոլոր ցմահ ազատազրկվածները տականքներ են և սրիկաներ, նրանք առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար դատապարտված մարդիկ են, սակայն նրանցից շատերի հետ շփումն իրականում լրիվ այլ բանի մասին է փաստում:
«Ես ցմահ բանտարկյալների հետ շատ եմ շփվել, մարդիկ կան, որոնք օժանդակության համար են ցմահ դատապարտվել, ասենք` վարորդներ կան, որ ուղղակի առանց իմանալու` հանցագործներին տարել են հանցագործության վայրը կամ էլ այնքան երիտասարդ են եղել, որ չեն կարողացել գիտակցված քայլեր կատարել»,- պատմում է Ավետիք Իշխանյանը:
Ցմահ դատապարտյալների խնդիրների մասին բարձրաձայնող «Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախաձեռնող խումբը այսօր ներկայացրեց այն առաջարկությունների փաթեթը, որն ուղարկվել է նաև ՀՀ պետական կառույցներին: Այս առաջարկություններով խումբը միտում ունի նվազեցնելու Հայաստանում ցմահ ազատազրկվածերի թիվը, քանի որ, օրինակ, եվրոպական երկրների օրենսդրությունը բավականին ճկուն մեխանիզմներ է կիրառում ցմահ ազատազրկման նշանակման, կիրառման և վաղաժամկետ ազատ արձակման հարցերում:
Առաջարկությունները մասնավորապես հետևյալն են. օրենսդրական փոփոխություններ`ռեժիմի փոփոխում`փակից կիսափակի, այնուհետև կիսաբացի, ցմահ դատապարտման տարիքային շեմի բարձրացում`մինչև 21 տարեկան, ցմահ դատապարտյալների գործերի վերանայում, պատժի կրման, պայմանական վաղաժամկետ ազատ արձակման մեխանիզմների մշակում:
