Այն, որ Հայաստանում գրեթե հավերժական դարձած խնդիրների համար պայքարը ներկայումս ընթանում է միանգամայն նոր երանգներով ու տրամաբանությամբ, թերևս ակնհայտ է: Հայաստանը գտնվում է անառարկելի քաղաքացիական վերելքի վրա, և թեև քաղաքացիական շրջանակները ներկայումս բավական նվազ են հասարակության անտարբեր կամ պարզապես քրեաօլիգարխիկ համակարգի հետ գործարքի գնացած մասի համեմատ, այդուհանդերձ ակնհայտ է նաև, որ քաղաքացիականության դինամիկան երկրում անշրջելի է, ինչը նշանակում է, որ այն ավելի ու ավելի նոր շրջանակներ է ընդլայնելու և տոնելու է նորանոր հաղթանակներ, մինչև վերջնական հաղթանակն ու Հայաստանում Սահմանադրական կարգի հաստատումը:
Այդ ճանապարհը սակայն քաղաքացիական նախաձեռնությունների համար բավական փշոտ է: Շատ են թե արտաքին, թե նաև հենց ներքին մարտահրավերները, երբ քաղաքացիականության շրջանակի ներսում իսկ կան շատ անհամաձայնություններ, կան հավակնություններ, կան գժտություններ, և այլն, և այլն: Միևնույն ժամանակ դա բնական է: Բնական է, որովհետև քաղաքացիներն էլ մարդ են, առավել ևս, որ քաղաքացիականությունն էլ Հայաստանում նոր ձևավորվող շարժում է, որը դեռ պետք է զուլալվի և բանաձևվի, նախ և առաջ ինքն իր, հետո շրջապատի համար: Այնպես որ տարաձայնությունները, փոխադարձ ընդուպ վիրավորանքի հասնող հայտարարություններն ու կսմիթները ինչ որ առումով բնական են:
Այստեղ պետք է ընդամենը բանական լինել և այդ ամենից հետո մտածել ըստ էության: Մտածել ու հասկանալ, որ ի վերջո գլխավորը այդ ամենը չէ: Դրանից հետո բոլորը կնստեն գլխավորի շուրջ պայմանավորվելու համար՝ երկրորդական պարկուճներն արդեն պարպած և ըստ էության միմյանց հանդեպ արդեն անզեն նստած՝ զինված միայն բանականությամբ: Ներկայումս Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության շրջանակում ընթանում է այդ երկրորդական պարկուճները պարպելու, լիցքաթափելու գործընթացը:
Իհարկե շատ ցանկալի կլիներ, որ այդ գործընթացը չլիներ, չխլեր ավելորդ ուժ և էներգիա, որը հնարավոր կլիներ ուղղել առավել կառուցողական քայլերի, կամ առկա քայլերի արդյունավետության բարձրացմանը: Սակայն, ունենք այն, ինչ ունենք, և խնդիրը այն է, որ այդ ունեցածը ծառայի ոչ թե եղածը կորցնելու, այլ ավելիին հասնելու գործին: Քաղաքացիական հանրույթի ներկայացուցիչները միմյանց հասցեին ամեն ինչ մտածելուց բացի, և գոնե դրանից հետո, թող մտածեն այդ մասին: Եվ երևի թե կասկած չկա, որ այդ դեպքում արդեն երկրորդական պարկուճներից հետո հերթը կհասնի ոչ թե խզակոթին, այլ հենց բանականությանը, մտքին և կարվեն դեպի քաղաքացիականության հստակ բանաձևում և ձևակերպում տանող կարևոր քայլեր: Միմյանց նախատելուց ու կասկածելուց հետո երևի թե բոլորը կհասկանան, որ առավել նպատակահարմարը միմյանց լսելն է, որովհետև միմյանց համար լսելի չլինելու պարագայում քաղաքացիականությունը Հայաստանում չի կարող ընդհանրապես լինել լսելի և ազդել համակարգի վրա:
Լուսանկարը՝ Hetq.am-ի
