«Թվեր շինող» իշխանությունը տապալել է «Հազարամյակի մարտահրավեր» ծրագիրը

2011 թ. ավարտվում է «Հազարամյակի մարտահրավեր» հիմնադրամի ծրագրի իրականացումը Հայաստանում, և դրանից հետո նոր ծրագրի իրականացման հույսերը դեռևս մշուշոտ են: Հիշեցնենք, որ 2009 թ. մարտին ՀՄՀ-ն մասամբ կրճատել էր Հայաստանում իրականացվող ծրագրի ֆինանսավորումը:
Գյումրիի ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի նախագահ Լևոն Բարսեղյանը, որը նաև եղել է ՀՄՀ հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, մեզ հետ զրույցում կարծիք հայտնեց, որ Հայաստանը տապալել է «Հազարամյակի մարտահրավեր» ծրագիրը, ինչը դրսևորվել է մի քանի դրվագներով: Ամենահայտնի դրվագը, ըստ Բարսեղյանի, «Հազարամյակի մարտահրավեր-Հայաստան» ծրագրից մոտ 60 մլն դոլարի կրճատումն էր՝ կապված 2008 թ. մարտի 1-ի դեպքերի, մարդու իրավունքների ոտնահարումների, քաղբանտարկյալների առկայության հետ: «2008-ի մարտի 11-ին կորպորացիայի տնօրեն Դանիլովիչը նախազգուշացրել էր Ռոբերտ Քոչարյանին, որ ժողովրդավարությունից նահանջի պատճառով կարող է ծրագիրը տուժել, ինչին դեռևս պարզ չէ, թե ինչ է պատասխանել Քոչարյանը, և այդ պատասխանը նախագահականում գաղտնի է պահվում: Իհարկե, բանավոր ձևով մի քանի անգամ Քոչարյանն ասաց, թե՝ կրճատում եք կրճատեք, մենք այլ տեղից գումար կգտնենք: Շատ չանցած կորպորացիան կրճատեց գյուղական ճանապարհների կառուցման ֆինանսավորման մի մասը»,- մանրամասնեց Բարսեղյանը:
Տապալման երկրորդ դրվագը, ըստ Բարսեղյանի, ՀՀ կառավարության և հենց «Հազարամյակի մարահրավեր-Հայաստան» ծրագրի կառավարման խորհրդի մեղքով է եղել. «Երկու տարի առաջ, պատճառաբանելով, թե դոլարն իբրև արժեզրկվել է, և շինաշխատանքներն էլ իբրև թանկացել են, կառավարման խորհուրդը կրճատեց շինարարական ծավալները: Ծրագրերից դուրս բերվեցին 6-7 ջրամբարի շինարարությունը, նորոգվող պոմպակայանների թիվը կտրուկ կրճատվեց: Եվ բազմաթիվ քննադատություններին որևէ ողջամիտ պատասխան չտրվեց»:
Լևոն Բարսեղյանը նշեց, որ «Հազարամյակի մարտահրավեր» ծրագրի տրամադրած գումարով իրականացվել է շատ ավելի պակաս աշխատանք, քան նախատեսված է եղել ծրագրի մեկնարկային փաթեթում: Բարսեղյանի խոսքերով, ակնկալիքները, թե ՀՄՀ ծրագրի իրականացումից հետո գյուղական աղքատությունը 6 տոկոսով կրճատվելու է, այդպես էլ իրականություն չի դառնա, չնայած այն հանգամանքին, որ այդ չափանիշների չափողը Ազգային վիճակագրական ծառայությունն է. «Անընդունելի է նման չափանիշների ուսումնասիրությունը վստահել պետական մարմնին, քանզի իրենք սովոր են շինել թվերն այնպես, ինչպես իրենց պատվիրում են»:
Ըստ Բարսեղյանի, շատ հանդուգն և միամիտ պետք է լինել, որպեսզի նման խայտառակություններից հետո ՀՀ իշխանությունները դիմեն ՀՄՀ-ին՝ խնդրելով նոր մի ծրագրի իրականացմանը մասնակցել. «Ամոթ պիտի լինի, եթե ամերիկյան կողմը հենց այնպես, անտեսելով Հայաստանի ներքին քաղաքական կացության խայտառակությունները, հանկարծ ֆինանսավորի այս կոռումպացված իշխանությունների ևս մեկ ծրագիր»:
«Հազարամյակի մարտահրավեր-Հայաստան» ծրագրում ներքին և որակյալ աուդիտի լուրջ կարիք կա: Բարսեղյանի կարծիքով պետք է ոչ միայն դրսից եկած փորձագետներով, այլ նաև ներսի անկախ փորձագետների մասնակցությամբ իրականացնել հինգ տարվա ընթացքում կատարված ծախսումների մանրակրկիտ աուդիտ և դարձնել հանրության համար առավելագույնս հրապարակային: «Ամբողջ թղթաբանությունը պետք է բացվի` սկսած 200 դրամանոց չեկերից: Ես լրջագույն կասկածներ ունեմ, որ չարաշահումներ են տեղի ունեցել»,- մանրամասնեց Լ. Բարսեղյանը:
2008 թ. մարտի 1-ի դեպքերից հետո ՀՄՀ-ի ծրագրերի իրականացումը ամբողջովին չդադարեցնելու պատճառը, ըստ Բարսեղյանի, այն է, որ Միացյալ Նահանգների «Հազարամյակի մարտահրավերներ» հիմնադրամը չի ցանկացել իշխանությունների մեղքերի համար ամբողջությամբ պատժել հայ ժողովրդին: