Որքան մոտենում է խորհրդարանի ընտրությունը, կարծես թե այդքան ակնհայտ է դառնում, որ այս ընտրությունն էլ անցնելու է, ըստ էության, որակական այլընտրանքի բացակայության պայմաններում: Ընդ որում` խոսքն այստեղ մարդկային որակների, մարդկային տեսակի, արժեհամակարգի մասին չէ:
Իհարկե, Հայաստանի քաղաքական դաշտում բազմազանություն է և կան իսկապես տեսակային տրամագծորեն տարբեր սեգմենտներ, թեև պարզ է, որ ընդհանուր գերիշխողը գորշությունը, միջակությունն ու տգիտությունն է: Բայց տվյալ պարագայում խոսքը քաղաքականության մասին պատկերացումներին է վերաբերում: Այդ իմաստով, մենք տեսնում ենք, որ ընտրությանը մոտ քաղաքական գործընթացը Հայաստանում առավելապես տեղավորվելու է ինտրիգային մթնոլորտում, ինտրիգային տրամաբանության շրջանակում` աստիճանաբար շեղվելով հասարակական, քաղաքացիական տրամաբանությունից: Այդպես մեծանում է կոտրած տաշտակի առաջ կանգնելու վտանգը:
Բայց դա այն վտանգը չէ, որի մասին խոսում էր վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը: Նրա ասած վտանգը սպառնում է քաղաքական ուժերին, որից խուսափելու համար էլ Սարգսյանն առաջարկում է քաղաքականության ինտրիգային տարբերակը: Այսինքն` եկեք Սերժ Սարգսյանի մոտ, և մենք բոլորիդ հետ կպայմանավորվենք: Իսկ այդ պայմանավորվածությունը, գաղտնիք չէ, որ լինելու է հասարակության, հանրային և պետական շահի հաշվին, թեև` դրա անվան տակ: Իրականում, կոտրած տաշտակի վտանգը սպառնում է հասարակությանը, եթե քաղաքական ուժերը շարունակեն նույնանալ իրենց պատկերացումներում և ապավինել առավելապես ինտրիգային քաղաքականությանը, թեկուզ և այդ ինտրիգները փորձեն հյուսել բաց տեքստով և բաց հարթակներում կամ ամբիոններում: Կարևորն այն է, թե ինչն է դրանց առանցքում:
Իսկ առանցքում այն է, որ մինչև չլինեն ստվերային պայմանավորվածություններ, գործարքներ, ինչ-որ տեղ` նաև դավադրություններ, հնարավոր չէ քանդել ներկայիս համակարգը: Այդ մոլորությունը հետևողականորեն, ուղղակի, թե անուղղակի, ներարկվում է հասարակությանը: Պատճառները կամ մոտիվները կարող են տարբեր լինել: Կամ քաղաքականությամբ զբաղվողները փորձում են այդպիսով արդարացնել իրենց անարդյունավետությունն ու տրված խոստումների կամ հավաստիացումների ի կատար չածելը, կամ պարզապես դա հենց այն պատկերացումների նույնականացումն է, որ տեղի է ունենում քաղաքական դաշտում, լեգիտիմացնելով գերիշխող միջավայրը:
Այստեղ շատ կարևոր է, թե ինչպես է հասարակությունն արձագանքում այդ ամենին` ընդդիմանո՞ւմ է, ներկայացնո՞ւմ է պահանջներ, թե՞ ընդունում է այն, ինչ մատուցվում է իրեն, համակերպվելով այդ իրողությանը, որ ինքն անզոր է, քանի դեռ չի մտել որևէ իշխանական ուժի կամ խմբի հետ դավադիր գործարքի մեջ: Չէ՞ որ այդպես քանդվում է մի համակարգը` հենց այն փիլիսոփայությամբ, ինչի համար էլ պետք է քանդել համակարգը: Այսինքն` դավադրությունների և ինտրիգների վրա կառուցված համակարգը երբ քանդվում է նույն արժեքներին ապավինելով, ապա դա ընդամենը բերում է համակարգի անվանական փոփոխության, իսկ արժեքային տրամաբանությունը մնում է նույնը:
Բանն այն է, որ համակարգի քանդումը պետք է զուգորդվի այլընտրանքային արժեհամակարգի ձևավորմամբ, և այդ արժեհամակարգը պետք է լինի այն առանցքային գործիքը, որը կքանդի արատավոր համակարգը: Այսինքն` մարդիկ, հասարակությունը, պետք է տեսնեն, որ համակարգը քանդվեց ուրիշ մտածողության շնորհիվ: Երբ այդ ամենը չկա, մարդիկ իրենք էլ դադարում են լինել ուրիշ մտածողության որոնողներ կամ կրողներ, որովհետև չեն տեսնում այդ ուրիշի արդյունքը, կամ հակվում են նրան, ինչի արդյունքը տեսնում են: Լինում են, իհարկե, բացառություններ, երբ արատավոր համակարգերը քանդվում են ներսից` դավադրություններով և ինտրիգային գործարքներով, սակայն հետո ներսից էլ կառուցվում են նոր արժեքների վրա հիմնված ինստիտուտներ: Սակայն դա բացառություն է և մեծապես պայմանավորված է տեղային առանձնահատկություններով: Հայաստանի առանձնահատկությունները կարծես թե թույլ չեն տալիս ակնկալել, թե մեր երկիրն էլ կարող է լինել այդ բացառությունը:
Ինտրիգային պատկերացումները, դավադրությունների տարատեսակ տեսություններն ու խարդավանքների ու քաղաքականության նույնականացումը մեր երկրում ունեն համակարգային և նույնիսկ էթնոհոգեբանական տարածում, տարածված են քաղցկեղի նման, ինչն էլ քիչ հավանական է դարձնում բացառությունը, և ավելի իրատեսական, գրեթե անխուսափելի է դառնում շրջապտույտի օրինաչափությունը: Հետևաբար, այստեղ շատ կարևոր է, որ քաղաքական պատկերացումների նույնականացման միտումները կանխարգելվեն քաղաքացիական արդիականացման գործընթացով: Ընդ որում` էականն այն է, որ քաղաքացիական հանրությունը այդ հարցում պետք է որ այլևս հրաժարվի հույսը որևէ քաղաքական ուժի հետ կապելուց և նախաձեռնությունը վերցնի իր ձեռքն ու ընդլայնի արեալը: Թող քաղաքական ուժերը մտածեն քաղաքացիական հանրության հետ կապվելու մասին:
