Facebook սոցիալական ցանցում նախաձեռնվել է Ռոբերտ Քոչարյանի վերադարձի, այսպես ասած, ակցիա, որին արդեն մի քանի տասնյակ մարդ հավանություն է տվել: Էականն այստեղ, իհարկե, հավանությունը չէ, այլ իրողությունն ինքնին: Բանն այն է, որ Facebook-ը Հայաստանում դարձել է արդեն գրեթե միանգամայն ռեալ իրականություն, քանի որ Հայաստանում հենց ռեալ իրականություն լինելուն կոչված իրականությունն է ավելի շատ վիրտուալ: Ավելին՝ Facebook-ը Հայաստանում կարծես թե եկել է իրականությանը փոխարինելու, և, չնայած տարբեր կարծիքներին, այդուհանդերձ, պետք է արձանագրել, որ վատ չի փոխարինում: Շատերը համարում են, որ Facebook-ը քաղաքացիական ակտիվություն կլանող է:
Բայց դա բավական վիճելի գնահատական է, որովհետև հազիվ թե Facebook-ի բացակայության պարագայում իրական կյանքում լիներ ավելի մեծ ակտիվություն, քան այժմ: Facebook-ը բողոքողներին տուն չի տարել, այլ տներում հայտնաբերել է բողոքողներին, իսկ դա արդեն իսկ նշանակալի բան է, քանի որ նրանք գտել են իրար և կամաց, բայց դուրս են գալիս տներից: Ահա այդ իմաստով է սոցիալական այդ ցանցը բավական ռեալ տարածություն դարձել Հայաստանի համար և ինչ-որ տեղ փոխարինել ռեալին, բայց՝ փոխարինել չեղած ռեալին, այսինքն՝ ինչ-որ տեղ ստեղծել ռեալ, իհարկե՝ վիրտուալ հարթության վրա, բայց այնտեղ լիովին կամ լիարժեք ձևավորվելու դեպքում այն արդեն նույնքան լիարժեք տեղափոխվելու է իրական կյանք:
Ինչ կապ ունի այս ամենը Ռոբերտ Քոչարյանի վերադարձի հետ: Բանն այն է, որ նրա վերադարձի խոսակցությունները շրջանառվում են տարբեր մակարդակներում, սակայն մեծ հաշվով՝ ոչ բավարար էֆեկտով: Դրա հանդեպ կա մի ինչ-որ միջին անտարբերություն: Հանրային արձագանքի առումով ամենակենդանի, մոբիլ և շարժուն, նաև ադեկվատ տարածությունը այսօր Facebook-ն է, ուր չկա ինֆորմացիայի պակաս: Ահա այդ առումով է, որ Քոչարյանի, այսպես ասած, վերադարձը տեղափոխվում է Facebook: Եվ այստեղ, թերևս, միամիտ կլինի կարծել, որ Քոչարյանին ինչ-որ լավ բան է սպասում հանրային արձագանքի առումով: Ուրեմն, մի՞թե նա այդքան միամիտ է, որ գալիս է Facebook-ով վերադառնալու: Հազիվ թե: Ինչ՝ ինչ, բայց Քոչարյանին դժվար է միամիտների շարքին դասել:
Բայց այս անգամ կարծես թե իսկապես մի վիճակ է, երբ նա իր համար «միամիտ» նստած լինելով՝ մեկ էլ հայտնվում է Facebook-ում, ուր նրան, անկասկած, «ջերմ» ընդունելություն է սպասվում: Հետևաբար՝ ով Քոչարյանին «գցել» է Facebook, ըստ ամենայնի, նրա համար նույն «արջի ծառայությունն» է մատուցում, ինչ որ, իր իսկ բնութագրմամբ, արել էին 1998 թվականին՝ բազմաթիվ անօրինական քվեաթերթիկներ գցելով քվեատուփեր: Դրանք մի քանի տարի առաջ ԱՄՆ պետդեպարտամենտն էր հիշեցրել՝ իր զեկույցներից մեկում խոսելով 1998 թվականի նախագահի ընտրությանը ավելի քան 100 000 կեղծված ձայնի մասին:
Նույն կերպ հիմա Քոչարյանին «միամտաբար գցել» են, գցել են Facebook, որտեղ նրա վերադարձի թեման ոչ թե կբացվի, այլ կփակվի, այն էլ՝ ամենայն հավանականությամբ, բավական խայտառակ ձևով: Իրավագետները այդ դեպքում ասում են՝ փնտրեք նրանց, ում ձեռնտու է «հանցանքը»: Բայց ներկայումս ստացվել է մի իրավիճակ, երբ Քոչարյանի վերադարձը Հայաստանում ձեռնտու չէ ոչ մեկին, անգամ այսօր նրան հավատարիմ թվացող քաղաքական ուժերին, օրինակ՝ ՀՅԴ-ին կամ ԲՀԿ-ին: Հետևաբար, ով ասես՝ կարող էր նրան Facebook-ի «փուռը» տալ, չէ՞ որ մի բուռ քաղաքական դաշտ է մնացել:
