Երեկ Երևանում մեկնարկած` «Ինչպիսի՞ն է Ժողովրդավարության և քաղաքացիական հասարակության ապագան» եռօրյա խորագրով համաժողովի երկրորդը օրը ձևավորվեցին երեք աշխատանքային խմբեր:
Խմբերից մեկը քննարկում-վերլուծում էր «Տասնամյակից ավելի մարդու իրավունքների մոնիտորինգից քաղված դասեր» թեման:
Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանին ԲՀՀ Կովկասի և կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանի տնօրեն Մայքլ Հոլը հարց ուղղեց, թե վերջին տասը տարիներին ինչի է հասել Հայաստանը, որը 2001-ից ԵԽ-ին է անդամակցում:
«Մոտավորապես 1994-95 թթ. սկսեցին ձևավորվել ոչ կառավարական կազմակերպությունները: 2001 թվականից հետո, երբ Հայաստանը անդամակցեց ԵԽ-ին, սկսեց ավելի արհեստավարժ մոնիտորինգ իրականացնել Հ/Կ-ների միջոցով տարբեր ոլորտների կառույցներում»,- նշեց Ավետիք Իշխանյանը` մանրամասնելով, թե ոլորտներում ինչ բարեփոխումներ են իրականացվել փոքր-փոքր քայլերով, և միջազգային կառույցների հետ համագործակցությունը` մոնիտորինգի տեսքով, ինչ արդյունքներ է արձանագրել: «Շատ դեպքերում մեր մեղքն է, որ լավ զեկույցներն են լինում, բայց դրանք մնում եմ դարակներում, և հետևողական չենք լինում դրանց կատարման ճանապարհին»,- նկատեց Ա. Իշխանյանը:
Վրաստանի երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիայից Նինո Գոբրոնիձեն, ներկայացնելով իր երկրի փորձը, նկատեց, որ հակակոռուպցիան մոնիտորինգ են իրականացրել, բարձրացնում էին բնակչության իրազեկության հարցը, և հասարակությունը տեղեկացավ երկրի ծախսերի, գնումների վերաբերյալ որոշ տվյալների, իսկ կառավարությունը ստիպված օրենսդրական փոփոխություններ իրականացրեց: «Կոռուպցիան, իհարկե, նախկինում շատ հեշտ էր գտնել մեր երկրում, այժմ ավելի բարդ է, պետք է շատ ուսումնասիրես, փորփրես-խորանաս, որպեսզի կասկածներիդ պատասխանը գտնես»,- նշեց Նինո Գոբրոնիձեն:
Անդրադառանալով ընտրությունների ընթացքում մոնիտորինգին՝ Ն. Գոբրոնիձեն նկատեց, որ ընտրությունների օրը կատարված մոնիտորինգը վկայեց՝ այո, խախտումներ չկան, բայց նույնը չի կարելի ասել մինչև ընտրություններն ընկած քարոզչական շրջանի մասին, այսինքն` պետք է գնաս, մասնակցես բոլոր նախընտրական միջոցառումներին, որպեսզի պարզես, թե ինչ խախտումներ կան:
Բուլղարիայի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Կրասիմիր Կանևը անդրադարձավ հարցին, թե ի՞նչ պետք է փոխել մարդու իրավունքների մոնիտորինգի գործընթացում: «Անհրաժեշտ է փոխել մոնիտորինգի ձևը` ինչպես և ինչպիսի փաստաթղթեր ստանալ… Վրաստանում, օրինակ, բանտերի թափանցիկության հարցով վատ է իրավիճակը, նախկինում հ/կ-ներն էլ կարող էին այցելել, այժմ՝ միայն մարդու իրավունքների պաշտպանը: Այսինքն՝ պետք է մարդկանց մեր ասելիքը հասցնելու ձևը փոխենք: Պետք է հաշվի առնենք միջավայրի առանձնահատկությունները»:
Human Right Watch-ի եվրոպական երկրների բաժնի ղեկավար Ռեյչլ Դենբերը նշեց, որ իրենց կազմակերպության հաջողությունն այն է, որ հայտնաբերել են խախտումներ, դրանց հիմքով ընկերությունները դադարեցրել են իրենց աշխատանքը:
