Բաքվի իշխանական մամուլը տեղեկացնում է, որ օրերս Ադրբեջանում հյուրընկալել են մի խումբ ամերիկացի լրագրողների, բայց նրանց հարցազրույց է տվել արտաքին քաղաքական հարցերով Իլհամ Ալիևի օգնական Հիքմեթ Հաջիևը: Ամերիկացի լրագրողներից մեկը սոցիալական X հարթակում բացահայտել է, որ «դեսանտը» մի գլխավոր նպատակ է ունեցել՝ փորձել հասկանալ, թե Իրանի հետ հարաբերություններում որո՞նք են Ադրբեջանի, այսպես ասած՝ «կարմիր գծերը»: Ըստ էության՝ ամերիկացի լրագրողները հետաքրքրվել են մի հարցով՝ Իրանի դեմ ԱՄՆ կամ Իսրայել-ԱՄՆ «հարձակման դեպքում» Իլհամ Ալիևը կարո՞ղ է «սուվերեն որոշում ընդունել»:
Հաջիևը խոստովանել է, որ Իրանի հետ Ադրբեջանի հարաբերությունները բարդ են և մասնավորեցրել, որ Բաքվի ընկալմամբ՝ քաղաքական երկու համակարգերը պետք է կողք կողքի գոյատևեն, կողմերը միմյանց ներքին գործերին չպետք է միջամտեն և մնան որպես բարի դրացիներ: Իլհամ Ալիևի խորհրդականը հատկապես դժգոհել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի կողմից Ադրբեջանին սահմանամերձ տարածքներում պարբերաբար անցկացվող զորավարժություններից։
Երկու երկրների քաղաքական համակարգի մասին դիտարկումը, ըստ էության, Ադրբեջանի համար ամենասկզբունքայինն է: Չնայած հրապարակային հայտարարություններում Իլհամ Ալիևը հանդես է գալիս որպես բարեպաշտ մուսուլման և իսլամաֆոբիայի դեմ պայքարի առաջամարտիկ՝ ներկայումս Ադրբեջանում ազատազրկման պատիժ է կրում ավելի քան 300 կրոնական գործիչ: Նրանք մեղադրվում են Իրանի կողմից հավաքագրված լինելու և Ադրբեջանում կրոնապետություն հաստատելու նպատակադրվածության մեջ:
Որքան էլ կողմերը փորձեն դիվանագիտական ձևակերպումներով մեղմել, փաստ է, որ հակասությունների արմատը Բաքվի տարածքային նկրտումներն են: Ադրբեջանում դեկտեմբերի 31-ը տոնվում է որպես «Աշխարհի բոլոր ադրբեջանցիների համերաշխության օր», իսկ դրանից հետում է, որ Բաքուն բոլոր ադրբեջանցիների կենտրոնն է, Ադրբեջանի նախագահը՝ նրանց առաջնորդը: Իրանը, բնականաբար, հակադարձում է կրոնական համերաշխության քարոզչությամբ՝ ի հակակշիռ թուրքական ինքնությունը քաղաքական գործոնի վերածելու ալիևյան նկրտումների:
Պաղեստինի և Գազայի խնդրով պայմանավորված՝ Իլհամ Ալիևը հայտնվել է բարդ իրավիճակում: Մի կողմից նա չի կարող բացահայտ հակադրվել իսլամական աշխարհին, մանավանդ որ այդ ճամբարում է նաև Թուրքիան, մյուս կողմից Իսրայելի հետ շուրջ երեսունամյա ռազմավարական համագործակցության և հրեական լոբբիստական կառույցների միջնորդությամբ ԱՄՆ նոր վարչակազմի հետ հարաբերությունների վերբեռնման անհրաժեշտություն կա:
Թուրքիան Ադրբեջանին հետևողականորեն «հրավիրում է» Սիրիա, որտեղ հասունանում է թուրք-իսրայելական դիմակայություն: Ճիշտ է, ԱՄՆ նախագահ Թրամփը խոստացել է Նաթանյահուի և Էրդողանի հարաբերություններում միջնորդ լինել, բայց կողմերին «ընդհանուր հայտարարի բերելու» հավանականությունը չափազանց նվազ է: Անկարան ձգտում է «օսմանականացնել» Սիրիան, իսկ Նաթանյահուն պարզորոշ հայտարարել է, որ դա սպառնալիք է Իսրայելի անվտանգությանը:
Այս շաբաթ Սիրիայի անցումային շրջանի նախագահ Ահմեդ ալ-Շարաան պատրաստվում է մեկնել Անկարա: Մինչ այդ նա Ռամադանի առթիվ շնորհավորանքի ուղերձ է հղել Իլհամ Ալիևին, որտեղ նրան անվանել է «թանկագին եղբայր»: Շարաան կայցելի՞ Ադրբեջան, կամ Ալիևը՝ Դամասկոս: Չափազանց ուշագրավ է, որ Սիրիայում իսրայելական օդուժի վերջին գործողությունները դապարտել է նաև Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը, թեև ակնհայտ է, որ Իսրայելը ոչնչացնում է այն ենթակառուցվածքները, որ Թուրքիան պետք է օգտագործեր Դամասկոսից հարավ տարածքներում երեք ռազմահենակայան կառուցելու համար:
Ապրիլի 7-ին Միացյալ Նահանգների նախագահը հայտարարել է «գրեթե ամենաբարձր մակարդակով» Իրանի հետ բանակցություններ սկսելու մասին: Հայտնի է դարձել, որ շաբաթավերջին Օմանում կհանդիպեն Իրանի արտգործնախարար Արաղչին և Մերձավոր Արևելքի հարցերով ԱՄՆ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Ուիթկոֆը: Անկախ բանակցությունների ընթացքից, այդ փաստը կտրուկ ընդգծում է միջազգային քաղաքականության մեջ Իրանի կարևորությունը: Թեհրանի հանդեպ Բաքվի «վերամբարձ» վերաբերմունքի հիմքը, անկասկած, Ադրբեջանի սուվերեն հնարավորությունը չէ: Փոփոխվող իրավիճակում Բաքուն ի՞նչ «գծեր կսահմանի»: Անոնսավորված է, որ Իրանի նախագահն ապրիլին այցելում է Բաքու: Ի՞նչ «կարմիր գծեր» է նա ներկայացնելու Ալիևին, որի «ինքնության սահմանն» ակնհայտորեն իսրայելա-ամերիկյան հակաիրանական կոալիցիան, ավելի ճիշտ՝ դրա ակնկալիքն էր:
