Թուրքական աղբյուրները հայտնում են, որ նոյեմբերի 7-ին Բուդապեշտում կայացել է Թուրքիայի և Կիպրոսի նախագահներ Էրդողանի և Խրիստոդուլիդիսի ոչ պաշտոնական հանդիպումը: Այն կազմակերպվել է Հունաստանի վարչապետ Միցոտակիսի նախաձեռնությամբ, որ նույնպես մասնակցել է քննարկումներին, ինչպես նաև՝ Ալբանիայի վարչապետ Ռաման:
Դրան նախորդել է հոկտեմբերի 15-ին Նյու Յորքում Կիպրոսի թուրքական հատվածի առաջնորդ Թաթարի և Կիպրոսի նախագահ Խրիստոդուլիդիսի հետ ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղար Գուտերեշի աշխատանքային ընթրիքը, որի ընթացքում, ըստ ոչ պաշտոնական աղբյուրների, Թուրքիան հաղթահարում է ԵՄ անդամության ճանապարհի գլխավոր խոչընդոտը Եվրամիության անդամության թեկնածու երկրների մասին Եվրահանձնաժողովի վերջին զեկույցը Թուրքիայի վերաբերյալ արձանագրել է զգալի առաջընթաց համագործակցության գրեթե բոլոր բնագավառներում, բայց հատուկ ընդգծել Կիպրոսի կարգավորման հարցում պահպանվող տարաձայնությունները:
Ձեռք է բերվել քառակողմ՝ Թուրքիայի նախագահ-Հունաստանի վարչապետ-Կիպրոսի նախագահ և կղզու հյուսիսային հատվածի առաջնորդ, հանդիպում կազմակերպելու համաձայնություն:
Կիպրոսի հարցում Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի ծրագիրը, ինչպես երևում է իրադարձությունների ընթացքից, Թուրքական պետությունների կազմակերպության անդամների կողմից հրապարակային աջակցություն չի գտել: Չնայած «ՀԿԹՀ նախագահ» Էրսեն Թաթարը հրավիրվել է ԹՊԿ վերջին երկու գագաթաժողովներին, կառույցին անդամակցության և հատկապես «ՀԿԹՀ անկախության» ճանաչման հարցում որևէ առաջընթաց չի արձանագրվել:
Եվրամիությունը, ըստ ոչ հրապարակային տեղեկությունների, Թուրքիային առաջարկում է խաղաղ ճանապարհով վերջ տալ Կիպրոսի հյուսիսի օկուպացիային և հնարավորություն ստեղծել, որպեսզի ձևավորվի դաշնային պետություն: Կիպրոսի միջազգայնորեն ճանաչված հատվածը Եվրամիության անդամ է:
Հաշվարկը, ըստ երևույթին, այն է, որ կղզու հյուսիսի թուրք բնակչության համար Եվրամիությունը բոլոր առումներով պետք է գրավիչ լինի, մանավանդ որ դաշնային պետությունը կերաշխավորի նաև նրանց քաղաքական իրավունքները:
Մամուլի փոխանցած ակնարկներից հասկացվում է, որ Թուրքիան առաջարկում է Կիպրոսը բաժանել երկու՝ հունական և թուրքական, պետությունների: Էրդողանի գնահատմամբ՝ դա կնպաստի նաև հույն-թուրքական պատմական վեճի սկզբունքային կարգավորմանը: Էրդողանը չափազանց ծանր է տարել Կիպրոսի նախագահի Վաշինգտոն այցը, որի ընթացքում նաև Սպիտակ տան օվալաձև սրահում հանդիպել է ԱՄՆ նախագահ Բայդենին:
Անկարան այդ հանդիպումն ընկալել է որպես Կիպրոսը Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ ռազմաքաղաքական հենարան դարձնելու ծրագրի բացահայտում. Կիպրոսը Գազայի հատվածից, իսրայելա-պաղեստինյան պատերազմի թատերաբեմից ընդամենը երկու հարյուր կիլոմետր հեռավորություն ունի:
Հետաքրքիր է, որ թուրքական աղբյուրներին զուգահեռ Կիպրոսի կարգավորման թեման վերջին օրերին քննարկվում է նաև Բաքվի մերձիշխանական մամուլի կողմից: «ՀԿԹՀ անկախության» ճանաչումը լրջագույն խնդիր է Իլհամ Ալիևի համար: Ադրբեջանը, իհարկե, այդ կառույցի հետ վաղուց է կապեր հաստատել, Բաքվում գործում է «ՀԿԹՀ ներկայացուցչություն»: Բայց դա պաշտոնական ճանաչում չէ:
Ալիևին շատ ձեռնտու կլիներ, եթե Թուրքիան և Հունաստանը Կիպրոսի հարցում հասնեին արմատական համաձայնության և այն ներկայացնեին ՄԱԿ-ի հաստատմանը: Նման հեռանկար առայժմ չկա: Առավելագույնը, ինչ հնարավոր է դիտվում, ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի Գուտերեշի հովանու ներքո Հունաստան-Թուրքիա-Կիպրոս- «ՀՊԹՀ» բարձր մակարդակի հանդիպումը կարող է լինել: Ընդ որում, դա հնարավոր կլինի ծրագրել Դոնալդ Թրամփի կողմից ԱՄՆ նախագահի պաշտոնն ստանձնելուց հետո: Թուրքիան, ամենայն հավանականությամբ, հակված պետք է լինի Կիպրոսի խնդրի փոխընդունելի կարգավորմանը: Դա վերացնում է ԵՄ անդամության ճանապարհի հիմնական խոչընդոտը: Բայց Եվրամիությունը շահագրգռվա՞ծ է, որ Կիպրոսի խնդիրը լուծվի, և Թուրքիան ԵՄ լիարժեք մաս կազմի:
