Մարտի 22-ին Ժնեւում, Միջխորհրդարանական միության աշխատանքի շշրջանակում տեղի է ունեցել Հայաստանի եւ Ադրբեջանի խորհրդարանների նախագահների հանդիպումը: Այդ հանդիպման հնարավորության մասին ազդարարվել էր դեռեւս ամիսներ առաջ, երբ Միջխորհրդարանական միության գլխավոր քարտուղարն այցելել էր Հայաստան ու Ադրբեջան: Ժնեւում տեղի ունեցած հանդիպումը գննահատվել է կառուցողական, թեեւ չկան մանրամասներ: Ըստ տեղեկության, քննարկվել է, թե խորհրդարաններն ինչպես կարող են աջակցել խաղաղ գործընթացին:
Պայմանավորվել են դիտարկել խորհրդարանական մակարդակով երկխոսության հնարավորությունը: Այստեղ կա երկու ասպեկտ: Նախ, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի խորհրդարանները ըստ էության տարբեր «կատեգորիաներում» են, ինչը պայմանավորված է երկրներում կառավարման կարգի տարբերություններով: Խոսքը հենց դե յուրե կարգի մասին է, որովհետեւ զուտ այսպես ասած «ներքին կարգի» իմաստով երկու խորհրդարաններն էլ իհարկե գտնվում են գործադիրի ենթակայության տակ՝ մեր դեպքում վարչապետի, նրանց դեպքում՝ նախագահի: Բայց, այդուհանդերձ կա դե յուրե հանգամանքը, որը հնարավոր է շրջանցել քաղաքական գործընթացներում, բայց որը իր դերն ունի այն տողատակի բերումով, որ ի վերջո ցանկացած քաղաքական գործընթացում էական ազդեցություն ունի նաեւ թեկուզ «պասիվ», բայց դե յուրե հանգամանքը:
Իսկ այդ տեսանկյունից, եթե Ադրբեջանում կառավարման մոդելը նախագահական է եւ իշխանության իրավական առաջնայնությունն Ալիեւի ձեռքին է, ապա Հայաստանում իշխանության կրող առաջնային մանդատը խորհրդարանինն է, իսկ վարրչապետը՝ դե յուրե ենթակա է խորհրդարանին: Սա չափազանց էական հանգամանք է, որովհետեւ, այդպիսով, Հայաստանի իշխանության «վերին» ու «վերջին» ինստանցիան հենց խորհրդարանն է: Այլ կերպ ասած, երբ խոսվում է օրինակ այն մասին, որ խորհրդարանները պետք է «աջակցեն» խաղաղության գործընթացին, Հայաստանի պարագայում խնդիրը բոլորովին այլ է՝ խորհրդարանն է այդ գործընթացի իրավա-քաղաքական պատասխանատուն, խորհրդարանը պետք է լինի այդ գործընթացի կառավարիչը, ղեկավարը, հաշվետվություն պահանջելով գործադիրից:
Եվ, եթե այսպես ասած ընթացիկ մակարդակում գերակայում է «ներքին կարգը», որտեղ ամեն ինչ «թարս բուսնած» վիճակում է առ այսօր, այդուհանդերձ որոշումների կայացման եւ հաստատման փուլում իրավական կարգը շրջանցելը մեղմ ասած լինելու է բավականին դժվար ու անգամ խնդրահարույց, այդ թվում առաջին հերթին արտաքին տեսանկյունից: Պետք չէ բացառել նաեւ, որ հենց այդ համատեքստում է, որ հենց արտաքին նախաձեռնություն է եղել խորհրդարանների՝ գործընթացին «ներգրավելու» ռեժիմի փոփոխության ուղղությամբ: Հասկանալի է, որ ֆորմալ նախաձեռնությունը Միջխորհրդարանական միությանն է, սակայն բուն «միտքը» թերեւս գալիս է ազդեցիկ որեւէ կենտրոնից:
