Թուրքիան պատրաստ է զարգացնել հարաբերությունը Հայաստանի հետ, եթե Հայաստանը բացի «Զանգեզուրի միջանցքը» և կատարի մյուս խոստումները: Այդ հայտարարությունն արել է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը՝ կառավարության նիստից հետո: Տևական ժամանակ Հայաստանի հանրությունը «թեթևացած շունչ էր քաշել» Էրդողանի այն հայտարարությունից, որ, եթե Հայաստանը չի տա ճանապարհ, ապա հոգ չէ՝ Նախիջևանի և Ադրբեջանի, ասել է թե Թուրքիայի ու Ադրբեջանի կապը կանցնի Իրանի տարածքով և Իրանը համաձայն է դրան: Ավելին, օրերս էլ Ադրբեջանն ու Իրանը արեցին կամրջի և ճանապարհի հիմնարկեք, որով պետք է տեղի ունենա կապը:
Այժմ սակայն, Էրդողանը վերստին հիշեցնում է «զանգեզուրյան միջանցքի» և այլ «խոստումների» մասին: Թե որոնք են «մյուս խոստումները, ոչ ոք չգիտե, և կարող են լինել լոկ ենթադրություններ: Երևանը պարբերաբար հայտարարում է, որ չի տվել որևէ խոստում և իրերի դրությունն այն է, ինչ կա հրապարակավ: Այդ ամենով հանդերձ, ինքնին փաստը, որ Էրդողանը շարունակում է հայտարարել այդ մասին, արդեն իսկ վկայում է թուրքական օրակարգում հարցի շեշտադրվածության մասին: Դրա առնչությամբ, Իրանի տարածքով ճանապարհի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո տարբեր առիթներով խոսել և գրել եմ, որ դա բոլորովին չի կարող նշանակել Թուրքիայի հրաժարում Հայաստանի տարածքով Ադրբեջանին կապող ճանապարհից, որովհետև դա կնշանակի հրաժարում թուրքական ռազմավարությունից, որը գծագրվում է մինչև Կենտրոնական Ասիա: Էրդողանի նոր հայտարարությունը վկայում է այդ մասին:
Ընդ որում, ուշադրության է արժանի այն, որ Էրդողանը «զանգեզուրյան միջանցքի» առնչությամբ Հայաստանի ինչ որ «խոստման» մասին հայտարարում է հոկտեմբերի 7-ին բռնկված արաբ-իսրայելական փաստացի նոր պատերազմի պայմաններում, որն իր ներկայիս մասշտաբով անկասկած խոսում է բավականին տարածական լինելու և ռեգիոնում փոփոխությունների բերելու հնարավորության մասին: Դրան զուգահեռ, Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Գալուզինն է խոսում «Մեղրու երթուղու» մասին, նշելով, թե դրա իրագործումը կնպաստի ռեգիոնալ կայունությանը: Զուգահեռ, ճանապարհների հարցը մոտենում է բրյուսելյան եռակողմ հանդիպմանը, որ սպասվում է հոկտեմբերի վերջին, ինչպես Գրանադայում ազդարարեց ԵԽ նախագահ Միշելը:
Հայաստանը պնդում է, որ չի կարող լինել որևէ արտատարածքային ճանապարհ և հաղորդակցությունը պետք է ապահովվի պետությունների ինքնիշխանության ներքո: Եթե Ադրբեջանը 2021 թվականի դեկտեմբերին Ալիևի՝ ՆԱՏՕ գլխավոր քարտուղարի հետ համատեղ ասուլիսում հայտարարեց այն մասին, որ Լաչինի և այսպես կոչված «զանգեզուրյան միջանցքները» պետք է ունենան նույն ռեժիմը, ապա այսօր արդեն Ադրբեջանը չունի այդպիսի հարցադրման որևէ հիմք: Այս դեպքում հարց է առաջանում, թե ո՞րն է խնդիրը, ինչու՞ ուրեմն ճանապարհների առնչությամբ չեն կայացվում որոշումներ: Սակայն, այստեղ էլ պատասխանը թերևս բավականին պարզ է: Որովհետև ճանապարհ, հաղորդակցությունների ապաշրջափակում ասվածի ներքո աշխարհաքաղաքական մեծ խաղն է, կովկասյան խաչմերուկի «պարեկության» համար պայքարը, որտեղ ճանապարհների բացումը, ապաշրջափակումը միաժամանակ հետաքրքրում է բոլոր խոշոր խաղացողներին, սակայն միևնույն ժամանակ չի հետաքրքրում ոչ մեկին, եթե այդ բացումը չի կատարվելու հենց իր «պարեկությամբ»: Եվ այստեղ է խնդիրը, որը ստեղծում է փակուղի և կուտակում վտանգավոր լիցքեր:
