ՀՀ բանկերի միջոցով ֆիզիկական անձանց կողմից արտերկրից Հայաստան փոխանցված գումարների ծավալի ռեկորդային աճ է գրանցվել, շուրջ 713 մլն 946 հազար դոլար, ընդ որում՝ 600 մլն 941 հազար դոլարը փոխանցվել է Ռուսաստանից։ Նախորդ տարի ամենամեծ փոխանցումը եղել էր հոկտեմբերին՝ 618 մլն 051 հազար դոլար։
Այս տարվա հունվարին բանկերի միջոցով արտերկրից Հայաստան է փոխանցվել 386 մլն 085 հազար դոլար, որից 281 մլն 209 հազար դոլարը Ռուսաստանից։ 2022 թվականի մարտից, ռուսաստանցիների հոսքին զուգահեռ, շարունակաբար աճել են ՀՀ բանկերի միջոցով ֆիզիկական անձանց կողմից արտերկրից Հայաստան դրամական փոխանցումները։
tvyal.com կազմակերպության ղեկավար, Ամբերդ հետազոտական կենտրոնի փորձագետ Աղասի Թավադյանը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նշեց, որ այս տարվա առաջին երկու ամիսների ընթացքում Ռուսաստանից երկկողմ բանկային փոխանցումները ֆիզիկական անձանց կողմից կազմել են ընդհանուր փոխանցումների 80 տոկոսը, այնինչ 2021-ին դրանք ընդհանուրի 41 տոկոսն էին կազմում: Տնտեսագետը նշեց, որ աճն սկսվել է 2022-ին, և այդ տարի ֆիզիկական անձանց կողմից բանկային փոխանցումների 69 տոկոսը եկել է ՌԴ-ից:
«Խնդիրն այն է, որ երբ 2022-ի փետրվարին սկսվեց ռուս-ուկրաինական պատերազմը, բավականին մեծ քանակությամբ ֆինանսական և աշխատուժի ռեսուրսներ դուրս եկան ՌԴ-ից: Այդ ռեսուրսների մի զգալի մասը հայտնվեց Հայաստանում: 2022-ին 2021-ի համեմատ ֆիզիկական անձանց բանկային փոխանցումները աճել են 2,3 անգամ, որի մեջ ռուսական փոխանցումներն աճել են գրեթե 4 անգամ: Այսինքն՝ աճը հիմնականում պայմանավորված է եղել ՌԴ-ից փոխանցումներով: Եվ եթե 2021-ին ընդհանուր բանկային փոխանցումները կազմել են 3,1 մլրդ դոլար, ապա 2022-ին կազմել են արդեն 7,4 մլրդ դոլար: Այս դինամիկան շարունակվել է նաև 2023-ին, ինչը ցույց է տալիս, որ այդ ընթացքը չի դադարում»,-ասաց Թավադյանը։
Նրա խոսքով՝ հիմնականում այս կապիտալի ու աշխատուժի ներհոսքով է պայմանավորված 2022-ի տնտեսական բարձր աճը՝ 12,6 տոկոս․ տարբեր հաշվարկներով մինչև 200 հազար ՌԴ քաղաքացի է եկել Հայաստան և մնացել այստեղ․ ընդհանուր ՌԴ-ից դուրս եկած կապիտալի մոտ 14-18 տոկոսը հայտնվել է Հայաստանում:
«Այս հոսքը պայմանավորված է նաև ՌԴ-ի շուրջ աշխարհաքաղաքական դրությամբ, ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը ոնց է շարունակվելու, ինչ ելք է ունենալու: Հավանականությունը մեծ է, որ այդ մարդիկ, որոնք եկել են Հայաստան, որոշ սցենարների արդյունքում կարող են հետ վերադառնալ: Ըստ ամենայնի՝ այս պատերազմը երկար չի կարող ձգվել, մի օր այս հոսքը կարող է դադարել՝ և՛ մարդկանց, և՛ կապիտալի»,-ասաց նա՝ հավելելով, որ երկարաժամկետ գործընթացի հետ գործ չունենք, պարզապես ռուսական բանկային համակարգը պատժամիջոցների տակ է, ու էլ չեն կարող գործունեություն ծավալել եվրոպական երկրների հետ, դա անում են երրորդ երկրներով: Քանի որ Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ է, ավելի հեշտ է մարդկանց դուրս գալ աշխատանքի Հայաստանում, շատերն իրականում գալիս են Հայաստան, որպեսզի կարողանան իրենց գործունեությունը շարունակել ԵՄ երկրների և այլ երկրների հետ»,-հավելեց տնտեսագետը:
Ռուս գործարարներն իրենց առևտրային շրջանառության մի մասն էլ կազմակերպում են Հայաստանի միջոցով, որովհետև իրենց դժվար է ներմուծել ապրանք այլ երկրներից, հատկապես տեխնիկա․ իսկ 2022-ին Ռուսաստանի հետ աճել են առևտրաշրջանառության ցուցանիշները․«Այսինքն՝ ներմուծումն ու արտահանումն աճել են մոտ 71 տոկոսով: Դեպի Ռուսաստան արտահանումը կտրուկ աճել է, և եթե ավանդաբար արտահանման առաջին տեղում կոնյակն էր, 2022-ին իր տեղը զիջեց տեխնիկային: Հասկանալի է, որ Հայաստանը չի արտադրում տեխնիկա, այդ ապրանքը մենք ներմուծում ենք և միանգամից վերաարտահանում ենք: Դրանով է նաև պայմանավորված արտահանման աճը: Իհարկե, մեզ մոտ կար նաև բնական արտահանման բավականին մեծ աճ»:
Եթե երկարաժամկետ միտումով նայենք, ապա, Թավադյանի խոսքով, արտասահմանից ֆիզիկական անձանց փոխանցումները վերջին 20 տարվա մեջ տատանվել են մոտ 1,8 մլրդ դոլարի սահմաններում: Այսպիսի աճ երբեք տեղի չի եղել Մինչև 2021-ը ընդհանուր փոխանցումների մեջ Ռուսաստանի բաժինը 40-50 տոկոս է եղել: 2022-ին այդ ցուցանիշը հասավ 70 տոկոսի, իսկ այս տարի՝ 80 տոկոս: Նրա խոսքով՝ 2023թ. առաջին 2 ամսիներին Ռուսատանից այնքան փոխանցում ենք ստացել, ինչքան ամբողջ 2021թ. Է եղել։
Լուսանկարը՝ Armeniasputnik-ի
