«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Արցախի խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վահրամ Բալայանը։
-Պարոն Բալայան, ռուս-ուկրաինական պատերազմի ֆոնին նկատելի է Արցախում իրավիճակի լարվածություն։ Նախօրեին նաև գեներալ-գնդապետ Մովսես Հակոբյանն էր խոսել Արցախում Բաքվի կողմից հնարավոր ռազմական գործողությունների մասին։ Տեսնու՞մ եք արդյոք նման վտանգներ։
-Պատերազմի վտանգը միշտ էլ կա՝ հատկապես եթե դիտարկենք աշխարհաքաղաքական զարգացումների խորապատկերի վրա։ Ոչ միայն մեր տարածաշրջանում, այլ նաև երկրագնդի տարբեր հատվածներում նման վտանգներ առկա են։ Բայց կոնկրետ մեր պարագայում՝ ինձ թվում է, որ խաղաղապահ ուժերի ներկայությունն ինչ-որ տեղ կարող է զսպիչ հանգամանք հանդիսանալ։ Վերջիվերջո՝ այդ հայտարարության տակ թե՛ Ադրբեջանի ստորագրությունը կա և թե՛ Ռուսաստանի։ Ավելին՝ երկու երկրների միջև վերջերս դաշնակցային մի փաստաթուղթ ստորագրվեց։ Կարծում եմ՝ այս ամենը կարող է նման գործողությունների համար կաշկանդիչ հանգամանք հանդիսանալ։
-Փորձագետները նաև չեն բացառում այն տարբերակը, որ խաղաղապահ զորքերն ինչ-որ փուլում Ռուսաստանին պետք լինեն և նա դրանք դուրս բերի Արցախից։ Այդ տարբերակը հավանական համարո՞ւմ եք։
-Ինձ թվում է՝ դա ավելի շատ քարոզչական մոտեցում է։ Ռուսաստանն այստեղ այդքան մեծ ուժեր չունի, որ այս պահին նրանց կարիքն ունենա։ Ռուսաստանն ինքը բավականին մեծ ռազմական պոտենցիալ ունեցող երկիր է։ Նույնիսկ փորձագետների գնահատմամբ՝ հիսուն անգամ ավելի մեծ զորք։ Ուստի չեմ կարծում, որ նման անհրաժեշտություն կարող է լինել։ Պարզապես դա իրար փոխանցվող, ինչպես ասում են «բերնեբերան» խոսք է։
-Ադրբեջանը Հայաստանին հինգ կետանոց առաջարկներ է ներկայացրել՝ խաղաղության պայմանագիր կնքելու վերաբերյալ։ Ի՞նչ եք կարծում, դա մերժելն ի՞նչ հետևանքներ կարող է ունենալ։
–Ադրբեջանը պարզապես փորձում է կառուցողական երևալ և այդ ֆոնի վրա լուծել իր հարցերը։Մտահոգիչ հիմնական հարցն այդ տարածքային ամբողջականության սկզբունքն է, որի մասին անընդհատ Բաքուն խոսում է ՝սկսած 1994 թվականի պատերազմը։ Հիմա էլ այդ հարցը փորձում շահարկել, մյուս հարցերն իր համար այնքան էլ էական չեն։Էականն այն է, որ Հայաստանը փաստաթղթի տակ ստորագրի՝ ասելով, որ այո՛ ճանաչում է այդ տարածքային ամբողջականությունը և ընդհանրապես որևէ պահանջ չունեմ։ Հաջորդ միտքն էլ հենց այն մասին է, որ հետագայում որևէ պահանջ չունենա։ Իրենք գիտեն, որ այդ տարածքային ամբողջականությունն՝ ինչպես իրենք են պատկերացնում, բավականին խախուտ է և որևէ հիմնավորվածություն չունի։ Նման պարագայում պարզապես փորձում են իրենց համար լրացուցիչ երաշխիքներն ունենալ։
-Բայց Հայաստանը կարծես այդ պայմանները չի ընդունում և սեփական նախաձեռնությամբ դիմել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին՝ խաղաղության պայմանագիր կնքելու համար։
-Ընդունել՝ նշանակում է ընկնել ծուղակի մեջ։ Համենայնդեպս ես կարծում եմ, որ ճիշտ են անում, որ չեն ընդունում։
