Հայաստանում ուշադրությունից վրիպեց օրեր առաջ Ֆրանսիայում տեղի ունեցած մի հանդիպում, որի ընթացքում քննարկվել էր նաև Կովկասի իրավիճակն ու արցախյան հարցը: Խոսքը Ֆրանսիայի և Վրաստանի նախագահների հանդիպման մասին է: Փարիզում հանդիպեցին Էմանուել Մակրոնն ու Սալոմե Զուրաբիշվիլին, որն, ի դեպ, մինչ Վրաստան տեղափոխվելն ու այդ երկրի արտաքին գործերի նախարար դառնալը դիվանագիտական ծառայության մեջ է եղել հենց Ֆրանսիայում, լինելով այդ երկրի քաղաքացի: Կովկասի հարցը քննարկվում է իհարկե տարբեր ձևաչափերում, ըստ այդմ Ֆրանսիայի և Վրաստանի նախագահների մակարդակում քննարկումը անսպասելի կամ զարմանալի չէ:
Միևնույն ժամանակ, ուշադրության է արժանի այն, որ Վրաստանը խոշոր հաշվով ռեգիոնալ նոր իրավիճակի և դրա հեռանկարների հարցում ավելի շուտ այսպես ասած «սպառող» սուբյեկտ է, քան ուժային կենտրոն, որը ստեղծում է իրավիճակներ ու օրակարգեր: Հետևաբար, Ֆրանսիայի նախագահի և Վրաստանի նախագահի հանդիպմանը Կովկասի, ընդհուպ արցախյան հարցի հետ կապված քննարկումը հուշում է, որ այս դեպքում դիտարկվել է Վրաստանի որոշակի առարկայական դերակատարում: Եվ այն, որ դա քննարկվել է Ֆրանսիայի նախագահի հետ հանդիպմանը, առավել ուշագրավ է դառնում այն իրողության բերումով, որ Կովկասում նոր բնույթի դերակատարման հայտ ներկայացնում է նաև Ֆրանսիան:
Հետևաբար առաջանում է հարց, թե արդյո՞ք Ֆրանսիայի նախագահը Վրաստանի նախագահի հետ հարցեր է քննարկել հենց այդ երկշերտ դերերի համատեքստում՝ Ֆրանսիայի նոր բնույթի դեր լայն շերտով, ևՎրաստանի դեր՝ ածանցյալ մակարդակում: Եվ այստեղ հարկ է հաշվի առնել և այն, որ Ֆրանսիան իր նոր դերի ակնառու հայտը դիտարկում է Հայաստանին վերաբերող անվտանգային և իրավա-քաղաքական շահերի շրջանակում, ինչի մասին են վկայում նոյեմբերի 9-ից ի վեր առկա իրողություններում Ֆրանսիայի հստակ դիրքորոշումների արտահայտումը: Միաժամանակ, այդ դիրքորոշումների ձևակերպումը մեծ հաշվով ստեղծում է իրավիճակ, երբ բավականին բարդ պատկերացնելի է դառնում աշխատանքը Ադրբեջանի հետ: Սակայն, այստեղ էլ կարող է առաջանալ Վրաստանի դերի խնդիրը:
Թբիլիսին կարող է լինել այն խողովակը, որով Ֆրանսիան կարող է աշխատել նաև Ադրբեջանի ուղղությամբ, քանի որ ուղիղ աշխատանքի հանգամանքը էապես բարդանում է այն դիրքորոշումների բերումով, որ պաշտոնական Փարիզը շատ հստակ արտահայտում է Հայաստանի և Արցախի իրավունքների և անվտանգային հարցերի առնչությամբ: Միաժամանակ, հաշվի առնելով հանգամանքը, որ Վրաստանը մրջնորդական դեր էր կատարել նաև ԱՄՆ նախաձեռնությամբ հայ ռազմագերիների 15 հոգանոց խմբի վերադարձի գործընթացում, հնարավոր է եզրակացնել, որ Վրաստանի ռեգիոնալ դերակատարման ուղղությամբ Ֆրանսիան ու ԱՄՆ-ը ունեն որոշակի ընդհանուր տեսադաշտ: Այդ իմաստով, Երևանի համար շատ կարևոր է երկկողմ և ռեգիոնալ տնտեսա-անվտանգային բովանդակային պաշար կուտակել հայ-վրացական հարաբերության ուղղությամբ, հատկապես, որ ԱՄՆ-Ֆրանսիա այդ այդ տեսադաշտից դուրս մնալու հարցում շահագրգռված չէ նաև Ալիևը, որը ԱՄՆ անկախության օրվա առիթով շնորհավորական ուղերձ հղելով ԱՄՆ նախագահ Բայդենին, խոսել էր այն մասին, որ ԱՄՆ կարող է էական դեր ունենալ Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերության հեռանկարի առումով:
Բաքվի ղեկավարն ըստ երևույթին զգում է Պուտին-Էրդողան խաղի մոտալուտ ավարտը միջինասիական ուղղությամբ, կամ գոնե այն տրամաբանությամբ խաղի ավարտը, որտեղ Բաքվի համար ձևավորվեց «հաղթանակի խոպանը»: Ալիևը փորձում է այժմ հաղորդակցություն հաստատել թերևս խաղի գլխավոր «պրոդյուսերի»՝ ԱՄՆ հետ, որը միջինասիական ուղղության վրա ճակատ ճակատի է բերում միանգամից մի քանի ուժային կենտրոնի՝ Թուրքիա, ՌԴ, Չինաստան, Պակիստան, Հնդկաստան, Իրան: Կովկասում «հաղթանակը» Ալիևի համար կարող է շարունակվել Կասպից-կենտրոնասիական ուղղությամբ քաղաքական պարտությունների ռիսկով, որը չեզոքացնելու հնարավորություն նա տեսնում է միայն Վաշինգտոնում:
