Ապրիլի 29-30-ին տեղի է ունենալու ԵՏՄ միջկառավարական խորհրդի նիստը կամ այլ կերպ ասած վարչապետների հավաքը: Այդ հավաքի առնչությամբ տարածվում է տեղեկություն, թե օրակարգում կարող է հայտնվել Ադրբեջանի ներգրավման հարցը, նախ՝ որպես դիտորդ: Այդ տեղեկատվության հիմք է ծառայել այն, ինչ ասել է Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը Բելառուսի նախագահ Լուկաշենկոյին, որին Բաքու այցի շրջանակում ընդունել էր օրերս: Ալիևը հայտարարել էր, թե Բելառուսը լինելով Հայաստանի հետ լավ հարաբերությամբ երկիր, լինելով ԵՏՄ և ՀԱՊԿ շրջանակում դաշնակից և միաժամանակ լավ հարաբերություն ունենալով Ադրբեջանի հետ, կարող է լինել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև շփումների միջնորդ: Թե ինչու է ռուսական մեդիափորձագիտական դաշտը այդ առնչությամբ եզրակացրել, որ օրակարգում կհայտնվի ԵՏՄ Ադրբեջանի ներգրավման հարցը, պարզ չէ: Որովհետև, այդ համատեքստում Ալիևի հայտարարությունը կարող է առաջացնել նաև հարց, թե ինչո՞վ նրան չի գոհացնում Պուտինի միջնորդությունը, որ տեղի է ունենում հայտնի եռակողմ ձևաչափով:
Ալիևը դժգո՞հ է Պուտինից, որ խոսում է Լուկաշենկոյի միջնորդության մասին: Միաժամանակ, Ադրբեջանի ԵՏՄ ներգրավման թեման պարբերաբար լողացել է մինչև պատերազմն էլ, վերջին տարիներին: Ընդ որում, այդ շրջանակում նշվում էր, թե Բաքուն պատրաստ է միանալ ռուսական այդ նախագծին, բավարարել Ռուսաստանի այդ ակնկալիքը, եթե Ռուսաստանն էլ բավարարի արցախյան հարցում Բաքվի ակնկալիքն ու ապահովի տարածքների «վերադարձը»: Այժմ ունենք վիճակ, երբ Ադրբեջանի համար դա ապահովել է Թուրքիան՝ հրահրված և կառավարած պատերազմով, իսկ Ռուսաստանը դրա արդյունքում ռազմական ներկայություն է հաստատել Արցախում, իհարկե հայկական վերահսկողության տակ մնացած նախկին ԼՂԻՄ կեսից մի փոքր ավելի հատվածում: Միաժամանակ սակայն, հայկական կողմի միջոցով Ռուսաստանը մեծ հավանականությամբ օրակարգ է բերելու նաև նախկին ԼՂԻՄ մյուս հատվածի դեօկուպացիայի հարց, այն առնվազն օգտագործելով իբրև Ադրբեջանի հանդեպ խաղաքարտ, հաշվի առնելով և այն, որ Ադրբեջանն էլ Թուրքիայի միջոցով փորձելու է խաղալ Ռուսաստանի դեմ: Ընդ որում, վերջին շաբաթներին նկատելի են այդ խաղի դրսևորումները, ինչին անդրադարձել եմ: Բաքուն այդ իմաստով դարձել է Անկարայի խաղալիք կամ գործիք: Ալիևը մի կողմից չկարողանալով դիմակայել դրան, մյուս կողմից հնարավոր է փորձում է ապահովագրվել Ռուսաստանի հակադարձ քայլերից և ռուս-թուրքական արանքում հայտնվելուց: Արդյո՞ք դրա համար է Բաքուն նրբորեն փորձում գցել եվրասիական խայծը և այդպիսով կանխարգելել Ռուսաստանին որևէ կոշտ քայլ, գրավել Մոսկվային: Կա՞ ԵՏՄ օրակարգում Ադրբեջանի հարցը ֆորմալացնելու իրական հանգամանք, թե՞ պարզապես շոշափվում է տրամադրություն, կամ ընդամենը փորձում է խաղալ Ալիևը: Ավելորդ է խոսել այստեղ Հայաստանի առանցքային դերի մասին: Երևանն անշուշտ չպետք է առաջնորդվի միարժեք մերժելու իրողությամբ, եթե կա իրական օրակարգ: Երևանը պետք է սահմանի իր համաձայնության արժեքը, որը պետք է սկսի հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցից, սակայն ամենևին չսահմանափակվի դրանով և ներառի մի շարք այլ հարցեր, կապված ռեգիոնալ իրավիճակի, Արցախի հարցին առնչվող իրավա-քաղաքական խնդիրների հետ: Հայաստանը պետք է սահմանի առավելագույն բարձր քաղաքական գին:
