Գործնականում անհնար է հերքել, որ հայկական պետականության հաջողության գրավականը ժամանակակից աշխարհում կարող է լինել միայն համահայկական ռեսուրսի մոբիլիզացիան և այդ պետականության շուրջ համահայկական շրջապտույտի ապահովումը: Հաջողությունը տվյալ պարագայում իր մեջ ներառում է զարգացման, արդիականացման, պաշտպանունակության և մրցունակության անընդհատ աճող կարողության և անվտանգության ապահովում: Դրանցից որևէ մեկի բացակայության պարագայում մենք չենք կարող խոսել հայկական պետականության հաջողության մասին, որովհետև որևէ տարրի կամ բաղադրիչի բացակայություն նշանակելու է լրջագույն ճեղք կարևոր շղթայում: Այդ ճեղքը վաղ թե ուշ բերելու է որևէ լրջագույն մարտահրավերի ներթափանցման: Իսկ ժամանակակից աշխարհում մարտահրավերները չեն սահմանափակվում լոկ նիզակով, թրով, այրուձիով կամ նետ ու աղեղով: Եվ ավելին, չեն սահմանափակվում միայն ռազմական բնույթով: Իսկ դրանց եղած ծավալը այնքան մեծ է, իսկ ավելանալու միտումն այնքան լայնածավալ ու արագ, որ միայն հայկական պետականությունն իր Հայաստան-Արցախ ներկայիս կառուցվածքով ի զորու չէ ապահովել դրանց համարժեք դիմադրունակությունն ու դրան զուգահեռ համարժեք զարգացումը կամ պետական հաջողություն հասկացության ամբողջության ապահովումը:
Օրինակ, եթե անգամ մենք օժտված լինենք մարտահրավերները որևէ մարտահրավեր կասեցնելու լիակատար կարողությամբ, միևնույն է, զարգացման և արդիականացման գեներատիվ լիարժեք կարողությունների և մեխանիզմների բացակայությունը բերելու է անհամամասնության, ինչն էլ ի վերջո հանգեցնելու է հավասարակշռության խախտման և նաև դիմադրունակության ու զսպման հարցում մեր կարողությունների թուլացման: Համահայկականությունն այլընտրանք չունի, որովհետև մեր մարտահրավերներն ու սպառնալիքները գերազանցում են այն, ինչ ունենք Հայաստանում ու Արցախում, ու թերևս այն, ինչ կարող ենք ստանալ կամ ստեղծել միայն Հայաստանի և Արցախի ենթակայության տակ եղած ռեսուրսով:
Մյուս կողմից, համահայկականությունն ունի լրջագույն մի հարց. ինչպե՞ս անել, որ խնդիրը դիտարկվի զգայականությունից դուրս՝ առարկայականության դաշտում, և հայկական համաշխարհային ռեսուրսի կրող շերտերը, խմբերը, անհատները գիտակցեն, որ հայկական պետականության հաջողությունը կարևոր է նաև այլ պետություններում իրենց առօրյա կյանքի համար: Բավականին բարդ է լինելու առանց այդ գիտակցման ձևավորման, կամ առանց դրա նախադրյալների ձևավորման կարողանալ ապահովել լիարժեք ռեսուրսային մոբիլիզացիա: Որովհետև, որևէ հեռավոր երկրում ու քաղաքում ապրող որևէ հայ կարոտելու է Հայաստանը, պատրաստ է լինելու օգնել ինչ-որ չափով, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նրա կյանքում Հայաստանը չի գերակայելու՝ իր խնդիրներով ու մարտահրավերներով, եթե դրանք գագաթնակետին կամ ծայրահեղ աստիճանի հասած չեն: Օրինակ, եթե պատերազմ չէ, եթե գրոհ չէ Հայաստանի կամ Արցախի վրա: Մինչդեռ, եթե չկա ուղղակի գրոհ, դա չի նշանակում, որ մարտահրավերներն ու ռիսկերը ավելի պակաս են և պահանջում են համահայկական ավելի պակաս ջանք, կամ ավելի նվազ ջանքը բավարար է խնդիրները լուծելու համար, որովհետև չկա անմիջական գրոհ:
Ուրեմն, ինչպես անել, որ արտերկրի հայերը ավելի ու ավելի գան գիտակցման, որ հայկական պետականության հաջողությունը ուղիղ նշանակություն ունի իրենց կյանքի ընթացքի համար, թեկուզ հայկական պետությունից հեռու գտնվող որևէ երկրում, թեկուզ այդ պետությունից ավելի հզոր ու զարգացած որևէ երկրում: Սա, իհարկե, ամենաբարդ խնդիրն է, որի լուծման որոշակի մոդել ժամանակին փորձում էր Հայկական աշխարհի տեսքով առաջարկել Տիգրան Սարգսյանը, ինչը, սակայն, մի կողմից չափազանց հում առաջարկ էր, չմշակված, մյուս կողմից՝ անգամ մշակված ու խնամված լինելու պարագայում դրա շանսերը ուղիղ համեմատական էին տվյալ իշխանության վարկանիշին, որ ներկայացնում էր Տիգրան Սարգսյանը: Վարկանիշային խիստ ցածր գործակիցը խիստ անիրատեսական էր դարձնում համահայկական ներառականության որևէ կոնցեպտի հանդեպ համահայկական լուրջ վերաբերմունքը: Ներկայումս, նոր իշխանությունն ունի անհրաժեշտը՝ վարկանիշը: Իսկ ներառականությա՞ն կոնցեպտը:
