«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԲՀԿ քաղխորհրդի անդամ Զոհրաբ Զոհրաբյանը։
-Պարոն Զոհրաբյան, վերջերս առավել ակտիվ քաղաքական կյանքով եք սկսել ապրել: ՀԱԿ վերջին հանրահավաքին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը Գագիկ Ծառուկյանի և Իվանիշվիլիի միջև զուգահեռներ անցկացրեց: Դուք ի՞նչ տարբերություն եք տեսնում Իվանիշվիլիի և Գագիկ Ծառուկայնի միջև: Ի՞նչ տարբերություն կա Գագիկ Ծառուկայի և Սերժ Սարգսյանի միջև:
-Նախևառաջ ասեմ, թե ինչու եմ քաղաքականության մեջ և ինչու եմ ակտիվացել, քանի որ կարծում եմ, որ յուրաքանչյուր հայրենասեր հայ՝ կլինի տղամարդ, կին, աղջիկ թե տղա, եթե սիրում է իր հայրենիքը, սիրում է իր ժողովրդին, չի կարող հեռու մնալ տվյալ այն գործընթացներից, ինչ տեղի է ունենում այսօր Հայաստանում: Իսկ Հայաստանում, ցավոք սրտի, չեմ կարող ասել, թե լավ բան է տեղի ունենում: Ամեն գիշեր, երբ գլուխդ դնում ես բարձին, որ քնես, դու գիտես, որ ինչ-որ բան պակաս է երկրում, ինչ-որ բան պետք է անել և չես կարող հանգիստ քնել, հանգիստ ապրել և չլինել քաղաքականության մեջ:
Կան մարդիկ, քաղաքականությունը այլ կերպ են հասկանում և ընդունում, ես այդպես չեմ հասկանում, չեմ ընդունում: Քաղաքականությունը լինում է տարբեր ձևաչափերով: Ես քաղաքականությունը ընկալում եմ ինչպես հայ ժողովրդի զավակ, իր հայրենիքը սիրող, իր հայ ազգի մասին մտածող: Սա ինձ մոտ եղել է՝ անկախ նրանից, թե ես որտեղ եմ գտնվել` Հայաստանում, թե Հայաստանից դուրս, լավ վիճակում, թե վատ վիճակում: Ցավոք սրտի, այսպիսին է այսօրվա օրակարգը, և մենք ունենք բավական լուրջ խնդիրներ լուծելու, որոնց ուշացումը շատ ցավալի ու անդառնալի կարող է լինել մեր երկրի, մեր ժողովրդի համար: Կարծում եմ, որ յուրաքանչյուր մարդու արտագաղթը Հայաստանից, որը տեղի է ունենում ամեն օր, արդեն մեծ ողբերգություն է: Իսկ ամեն օր հարցերի լուծումը ուշացնելը, կարծում եմ, մեծ սխալ է:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, եթե անցնենք բուն հարցին, ի՞նչ նմանություններ ու տարբերություններ Դուք տեսնում Գագիկ Ծառուկյանի և Իվանիշվիլիի, կամ Սերժ Սարգսյանի և Գագիկ Ծառուկյանի միջև:
-Ես չեմ ուզում նմանեցնել որևէ մեկին որևէ մեկի հետ, որովհետև դա բարոյականության սահմաններից դուրս է: Ես միայն կարող եմ պատասխանատվություն վերցնել իմ կուսակցության ղեկավարի համար, որովհետև ես այդ մարդուն ճանաչում եմ, Հայաստանի ժողովրդի 90 տոկոսն է ճանաչում և ճանաչում են շատ լավ կողմից: Մենք ունենք հստակ ծրագիր, ունենք հստակ պայմանավորվածություն, և Գագիկ Ծառուկայնն էլ գիտի ամեն ինչ, տեղյակ է ամեն ինչից, ու մենք փորձելու ենք միասին դուրս բերել այս երկիրը այս ճգնաժամային իրավիճակից՝ անկախ նրանից, թե որտեղ ենք մենք լինելու: Այստեղ բացարձակապես աթոռակռիվ չկա, այստեղ միայն կա ժողովրդի, արտագաղթի , բարոյահոգեբանական իրավիճակի կռիվ:
–Պարոն Զոհրաբյան, երկրում լուրջ զարգացումների համար բոլորը փաստում են, որ անհրաժեշտ է փոփոխություն, պահանջում են Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը, ինչը, կարծես, «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը այդպես էլ մինչև վերջ չի անում: Ինչո՞վ է պայմանավորված այս հապաղելը կամ, ինչ-որ առումով, վախերը:
-Բացարձակապես ոչ մի վախ չկա, մեզ մոտ երբևէ չի բարձրացվել այն հարցը, որ Սերժ Սարգսյանը հրաժարական տա, կամ Սերժ Սարգսյանից է կախված այս երկրի վատ վիճակը: Ես էլի եմ ասել ու կասեմ` ես ինքս ընտրել եմ Սերժ Սարգսյանին նախագահական ընտրությունների ժամանակ, իմ ընտանիքով հանդերձ, և այսօր էլ ես համաձայն չեմ այն մտքին, որ ամեն ինչում մեղավոր է երկրի նախագահը: Մենք ամեն ինչում մեղադրում ենք մի հոգու, և եթե բոլորս նստենք, ասենք, որ այսպես պետք է լինի, ու ոչինչ չանենք, մենք ոչ մի արդյունքի չենք հասնի: Դաշտում կան բազում թերություններ, բայց երկրի նախագահն ինչով է մեղավոր, օրինակ, եթե ինչ-որ մի իշխանավոր իր պարտականությունները չի կատարել: Ես ուզում եմ այդ հարցի պատասխանը ստանալ ինքս ինձ համար և մնացած մարդկանց համար:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, ընդունված կարծիք է, որ երկրում որոշումների վրա կարող է ազդեցություն ունենալ ընդամենը մեկ հոգի, և այդ մեկ հոգին Սերժ Սարգսյանն է: Երբ ասում եք` ի՞նչ կապ ունի կամ ի՞նչ մեղք ունի Սերժ Սարգսյանը այս կամ այն պաշտոնյայի ոչ ճիշտ քաղաքականություն իրականացնելու համար, հարց է առաջանում ` իսկ ինչո՞ւ է Սերժ Սարգյանն այս տեսակ կադրերով շրջապատել իրեն:
-Նույն հարցի պատասխանը մեր համագումարի ժամանակ հնչեցրեց Գագիկ Ծառուկյանը՝ ասելով, որ մենք անձի դեմ կռիվ չունենք, մենք այսօր ունենք մարդկանց գործելաոճի դեմ կռիվ: Այն ժամանակ էլ հնչեցվեց այդ հարցը, որ պիտի փոփոխություններ լինեն, պիտի գան այնպիսի մարդիկ, ովքեր կարողանում են, տիրապետում են, փորձում են լուծումներ տալ ոչ միայն խոսքով և չանելով, այլ ասելով և անելով: Կոպիտ օրինակ բերեմ՝ եթե մենք աշխատանքի վայրում գտնվենք, և վատ լրագրող լինի ձեր թիմի մեջ ու պատվերով կատարի ինչ-որ մի բան, արդյո՞ք այդտեղ մեղավոր եք դուք կամ ձեր գլխավոր խմբագիրը:
–Բայց այդ դեպքում խմբագիրը կարող է ոչ բարեխիղճ աշխատանքի համար հեռացնել:
-Իհարկե: Իսկ ի՞նչ ենք մենք պահանջում, ի՞նչ է պահանջում Գագիկ Ծառուկյանը:
–Այսինքն՝ կոնկրետ հրաժարականնե՞ր եք պահանջելու:
-Մենք ոչ թե կոնկրետ հրաժարականներ եք պահանջելու, այլ մենք ասում ենք, որ այս, այս, այս ոլորտներում կան այս թերությունները, եղբայր, ուղղեք։ Աթոռակռվի մասին խոսք չկա, մեզ աթոռ պետք չէ այսօր, մենք հորդորում ենք, ճանապարհներն ենք ցույց տալիս, մենք կռիվ չենք անում, բայց եթե դուք չեք անում, չեք թողնում, որ ուրիշն անի, ուրեմն նշանակում է, որ պետք է հեռանաք, ուրիշ ճանապարհ չկա այստեղ:
-Ո՞վ է այսօր մեղավոր երկրի այս վիճակի համար:
-Գործող իշխանության մեջ գտնվող, համակարգում աշխատող 80 տոկոսը մեղավոր է այսօրվա իրավիճակի համար: Եթե մենք մի քիչ ուրիշ երկրում ապրեինք, և ուրիշ հոգեբանություն լիներ, այսինքն՝ հայկական այդ նեղացկոտ բնավորությունը չլիներ, փոքր երեխաների նման, որ՝ չէ սա իմն է, դու չես խաղալու. այս հոգեբանությամբ են առաջնորդվում իշխանության որոշ խավերի մարդիկ, որ մենք չենք անում, չենք կարողանում անել, ձեզ էլ չենք ուզում թույլ տալ, չենք էլ ուզում լսել անգամ։ Եթե մենք ասում ենք, որ այս այս ոլորտում կան այս թերությունները, առաջարկում ենք լուծման տարբերակներ, որ կապ չունեն ընդհանրապես բյուջեի հետ, որևէ մեկի վրա ցեխ շպրտելու հետ, ի՞նչ խնդիր կա:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, իսկ եթե պահանջները չեն կատարվում, ի՞նչ պետք է անել, պետք է պահանջել կառավարությա՞ն հրաժարականը, ապա Սերժ Սարգսյանի: Ի՞նչ պիտի անել, եթե ձեր ցույց տված ճանապարհն, այնուամենայնիվ, Հանրապետական կուսակցությունը և նրա լիդերը չընտրեն:
-Ես վստահ եմ, որ շատ քիչ ժամանակ է մնացել այն օրվան, որ մարդիկ հասկանան՝ ինչ սխալներ են գործել, և իրենց սխալների համար ինչ պատասխաններ պիտի տան: Ես վստահեցնում եմ, որ շատ կարճ ժամանակահատվածում կլինեն այդ փոփոխություները։ Ես չգիտեմ` ինչ ձևաչափով են լինելու այդ փոփոխությունները, որովհետև չեն կարող չլինել, այլապես մեկ օրն էլ արդեն մեծ նշանակություն ունի: Այս իրավիճակը պետք է շտկվի, և շատ անհապաղ պետք է դուրս գալ այս իրավիճակից:
–Ո՞ր ճանապարհն է ձեր ցույց տված ճանապարհը, և ըստ Ձեզ` որո՞նք պետք է լինեն Սերժ Սարգսյանի առաջին քայլերը:
-Մենք բավական բարդ ճանապարհ ունենք անցնելու, որի համար, ցավոք սրտի, ժամանակ արդեն չունենք: Մենք ունենք հսկայածավալ առաջարկություններ յուրաքանչյուր ոլորտի հետ կապված, ինչպես նաև ՀՀ յուրաքանչյուր ծայրամասից, սահմանամերձ շրջաններից մինչև Երևան ունենք առաջարկություններ` ինչ պետք է անել, ինչպես պետք է անել։ Օրինակ` առաջին հերթին պետք է մարդկանց ամբիցիաները, մեծամտությունն իրենց միջից դուրս գա, մարդ պիտի խոսելու, լսելու ունակություն ունենա` անկախ իր դիրքից և պաշտոնից։ Այսօր փողեր են ծախսվում պետական բյուջեից, ինչ-որ մասնագետներ են հրավիրվում, միջոցառումներ են անցկացվում` զարգացնելու ինչ-որ ոլորտներ։ Բայց արդյոք մենք այդպիսի մարդիկ ՀՀ-ում չունե՞նք, որ պետք է դրսից հրավիրենք, մարդիկ, ովքեր պատրաստ են անվճար տալ այդ խորհրդատվությունը իրենց երկրի, ժողովրդի համար, օգնել, ճանապարհները ցույց տալ, գուցե և լուրջ ներդրումային համակարգ ստեղծել:
Առաջին հերթին աշխատատեղեր պետք է ստեղծվեն, որ վստահություն ստեղծվի, և մարդիկ չարտագաղթեն: Ինչ է պետք անել. պետք է բանակցել մարդկանց հետ, խնդրել, համոզել, պետք է ցույց տալ այդ ծրագիրը, որ մարդ հասկանա:
–Պարոն Զոհրաբյան, յուրաքանչյուր բիզնեսմեն՝ արտերկրից եկած, սփյուռքահայ թե արտասահմանցի, Հայաստանում ներդրումների դեպքում դատապարտված է ձախողման, քանի որ բիզնեսները շատ արագ ձեռքից վերցնում են, սնանկացման գործընթաց է տեղի ունենում: Ինքը՝ ԲՀԿ ղեկավարը, սնանկացրել է մի քանի ընկերությունների, մասնավորապես` «Կաստել» գարեջրի գործարանի ֆրանսիացի սեփականատիրոջը:
-Այդպիսի բան հաստատ չկա, այդ խոսակցությունները դեռ մի քանի տարի առաջ շրջանառվում էին, և ես հարյուր տոկոսանոց ճշտված փաստերով կարող եմ ասել, որ ոչ մի սնանկացում չի եղել, և «Կաստել» կազմակերպությունը այնքան հզոր կազմակերպություն է, որ չէր կարող սնանկանալ: Ես վստահ եմ, ես հետևել եմ այդ ամենին: Բացի այդ, այսօր իշխանության գլուխ, ցավոք սրտի, կանգնած են այն մարդիկ, ովքեր վստահություն չունեն:
–Ընդդիմությունն էլ չունի վստահություն: Դուք հարցում արե՞լ եք: Թե´ իշխանությունը, թե´ ընդդիմությունը հանրության շրջանում կարծես բացարձակապես վստահություն չունեն: Ինչպե՞ս պետք է այդ վստահությունը նվաճեք:
-Դրա համար մեր կոչն այն էր, որ հավաքվեն այն ուժերը, ովքեր վստահություն ունեն առ այսօր ժողովրդի մոտ, կապ չունի՝ դրանք կլինեն խորհրդարանական, արտախորհրդարանական, ուղղակի ՀԿ-ներ, ովքեր ունեն մտածելակերպ, կարող են շարժվել իրենց մտքով, ուղեղով և պատրաստ են հավաքվել բոլորն իրար շուրջ և գտնել այս վիճակից դուրս գալու ճանապարհը: Այդտեղ բարդ բան չկա։ Վստահեցնում եմ, որ ՀՀ-ում կան բավական խելացի, զարգացած, վստահելի, չկոռումպացված, չկեղտոտված մարդիկ, ովքեր կարող են այս ամեն ինչի հիմք հանդիսանալ:
–Դուք կարծում եք` ԲՀԿ–ն, «Ժառանգությունը», ՀՅԴ–ն և ՀԱԿ–ը վայելո՞ւմ են հանրության վստահությունը:
-Միանշանակ՝ այո´, վայելում են։ Իհարկե, կան այնտեղ մարդիկ, որ բացասական կերպարներ են…
–Կթվարկե՞ք մի քանի անուն:
-Իմ ասելով չէ, բոլորը գիտեն, յուրաքանչյուր կուսակցության մեջ էլ կան լավը և վատը: Ձեր նշած կուսակցությունների մեջ շատ քիչ են այդ մարդիկ, դրանք, վստահեցնում եմ, մաքրվում են, մարդիկ, որ նախկինում մենք գիտենք իրենց գործելաոճը, ապրելաոճը, մաքրվում են:
– Պարո´ն Զոհրաբյան, հիմա Դուք ընդդիմադի՞ր եք Ձեր հայացքներով, թե՞ ոչ:
-Ես միշտ ընդդիմադիր եմ…
–Անգամ երբ Հանրապետական կուսակցության շարքերու՞մ էիք և Ազգային ժողովում:
– Ես միշտ ընդդիմադիր եմ եղել յուրաքանչյուր անարդարությանը, ես հանրապետական կուսակցության շարքերում չեմ եղել, եղել եմ խմբակցությունում, ես ինքս անկուսակցական եմ եղել: Ընդդիմադիր եմ եղել յուրաքանչյուր անօրինականությանը և դա բարձրաձայնել եմ, ու ոչ թե հետևից խոսելով, այլ ասել եմ դեմ առ դեմ, դա կապ չունի՝ եղել են մեր կուսակցությունից նշանակված, ես իրենց էլ եմ ասել իրենց սխալները և ճանապարհներ էլ եմ փորձել գտնել այդ սխալների լուծման։ Չեմ ուզում գլուխ գովել, բայց ինչ-որ արդյունքի հասել եմ:
–Բայց ԲՀԿ-ից յուրաքանչյուրը իրեն ընդդիմադիր չի համարում, և հիմա «այլընտրանքային» բառից անցում են արել «ոչ իշխանական» բառին: Ի վերջո, ե՞րբ պիտի խիզախել գործածել ընդդիմադիր բառը, և ինչպե՞ս կարող է գործիչը լինել ընդդիմադիր և միաժամանակ գործարար: Մենք գիտենք Խոդորկովսկու, Խաչատուր Սուքիասյանի օրինակը, երբ ոչ իշխանական տեսակետներ հայտնելու համար մարդիկ բիզնեսում ճնշումների են հանդիպում: Ի՞նչ եք կարծում` ի՞նչ ճակատագիր է սպասվում ԲՀԿ–ին, եթե իսկապես խիզախի ընդդիմադիր ուժ դառնալ:
-Ոչ ոք չի վախենում ինչ-որ արտահայտություններ կամ ձևակերպումներ տալուց: Ասեմ, որ ԲՀԿ-ն ասել է և իր ասածից երբևէ ետ չի կանգնել: Այլընտրանք բառը նշանակում է ասել այն, ինչին պետք է տեր կանգնես: Եթե ես գոռամ, որ ընդդիմություն եմ և չեմ ընդունում այս կամ այն քայլերը և ես ոչ մի բան չանեմ, դա սուտ լինի, ո՞րն է դրա իմաստը, ես չեմ կարողանում հասկանալ, ընդունել, որովհետև մենք, ցավոք սրտի, տեսել ենք ընդդիմադիր դաշտի այդ մարդկանց, որ միտինգների ժամանակ գոչել են, ասել՝ այս կանենք, այն կանենք, և ոչ մի բան չեն արել:
Հիմա մենք աում ենք, որ մեր այլընտրանքը սա է, մենք չենք ուզում հեղափոխություն լինի, մենք չենք ուզում մարդ զոհվի, որևէ մեկը տուժի, կապ չունի, որովհետև մենք քրիստոնյա ենք, պետք է առաջնորդվենք քրիստոնեական կանոններով, մենք ուզում ենք իշխանափոխություն։ Գիտեք` թող իրենք լավ աշխատեն, չլինի այս վիճակը, թող աշխատեն, ոչ ոք չի խանգարում իրենց։ Եթե չեն կարողանում աշխատել, քննադատում են, ասում` ինչ է նշանակում այլընտրանք, դա կարծես երեխայական հարց ու պատասխան լինի, որը ես չեմ ընդունում։ Ես կարող եմ հատիկ-հատիկ վերլուծել` ինչ է նշանակում այլընտրանք:
–Իսկ ոչ իշխանություն:
-Ոչ իշխանությունը բոլորս գիտենք, այսօր ով իշխանության շարքերում չէ, կարող է ոչ իշխանություն համարվել։ Ես կարծում եմ, որ ՀՀ 95 տոկոսը ոչ իշխանություն է:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, կցանկանայի անդրադառնայիք այս չորսի ձևաչափին: Ի՞նչ եք կարծում` ինչ կյանք կունենա: Շատ է խոսվում այս օրերին, որ երկար բանակցություններ կլինեն, ԲՀԿ լիդերը տարբեր թևերի հետ կհանդիպի, բայց այդպես էլ չի դրվի Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի պահանջը, վերջին րոպեին, ինչպես ընտրություներին, կորոշեն չդնել թեկնածությունը:
-Ես վստահ եմ, որ այլ դիրքորոշում ու կեցվածք մեր կուսակցությունը չի ցուցաբերի, որովհետև ես էլի եմ ասել ու կասեմ` ինքս տեսնում եմ այդ ամենը շատ լավ և հասկանում եմ լավ և վատ կողմերը: Գագիկ Ծառուկյանը կարող էր իր թեկնածությունը դնել նախագահական ընտրություններին, և կարող էր Լևոն Տեր-Պետրոսյանը դնել, բայց չդրեց: Դրեց Րաֆֆի Հովհաննիսյանը։ Տեսանք` ինչ ստացվեց. էլի ինչ -որ խնդիրների առաջ կանգնեց խեղճ ու կրակ ժողովուրդը։
Այդ պարագայում ես վստահ կարող եմ ասել, որ եթե մեր կուսակցության ղեկավարը դներ իր թեկանածությունը, շատ մարդիկ կային, որ ասում էին, պետք է դնել, բայց այդ մարդիկ հետո, ինչպես որ կյանքն ապացուցեց, նույն Րաֆֆի Հովհաննիսյանի կողքից փախան: Ես կարող եմ օրինակներ բերել` ովքեր էին իր կողքին կանգնած և այսօր փախան, ինքը մնացել է մենակ:
Եթե պետք է մեր կուսակցության ղեկավարը դներ իր թեկանածությունը նախագահական ընտրությունների ժամանակ, և մենք ինչ-որ անարդարություն տեղի ունենալու դեպքում դուրս գայինք դուրս, փողոց, ես վստահ եմ, որ մարտի 1-ից ավելի վատ իրավիճակ էր ստեղծվելու, և մարդկային զոհեր կլինեին, ինչը որ Գագիկ Ծառուկյանը, խորը մտածելուց հետո հասկացավ, որ պետք չէ դնել, մարդկանց տանել առճակատման։
–Պարո´ն Զոհրաբյան, քանի որ խոսեցիք Մարտի 1-ից, հասարակությանը հուզող ամենամեծ խնդիրն այսօր դեռ շարունակում է մնալ Մարտի 1-ը: Լևոն Տեր–Պտրոսյանը Մարտի 1-ից մի քանի տարի անց հրապարակեց նաև Գագիկ Ծառուկյանի անունը առաջին մեղավորների շարքում, որ 350 միավոր զինվորական հագուստ է տրվել նրա թիկնազորին զինված գործողությունների համար, և չի բացառվում, որ այդ 10 զոհերից մեկն էլ հենց նրանց գնդակից մահացած լիներ: Կուզենայի իմանալ`ի՞նչ եք մտածում այս կապակցությամբ:
-Դա հարյուր տոկոսով հերյուրանք է, որովհետև մենակ Լևոն Տեր -Պետրոսյանն է ժամանակին դա ասել։ Բոլոր լրատվամիջոցները, ողջ ընդդիմադիր դաշտը խոսում էր, որ ինչ-որ հագուստներ են բաժանվել, և ոչ միայն Գագիկ Ծառուկյանի անուն էր շոշափվում, այլև շատերի: Ես կարող եմ ասել միայն Գագիկ Ծառուկյանի պատասխանը, որ այդպիսի բան չի եղել։
Եթե մի մարդ ինչ-որ մեղք է գործել, վստահորեն կարող եմ ասել, որ նրա կուսակցությունը երբևէ չի ուզենա որ 4, 5 կամ 6 տարի անց ստեղծվի նոր հանձնաժողով, որը պիտի բացահայտի իրագործած մեղքերը: Եթե ես ինչ-որ արարք եմ արել, ամեն ինչ կանեմ, չէ՞, դա թաքցնելու համար, ինչո՞ւ ես պիտի կանգնեմ ասեմ, որ եկեք ստեղծենք հանձնաժողով, կուսակցության անդամներին հորդորեմ, որ կողմ քվեարկեն հանձնաժողովի ստեղծմանը, և, ցավոք սրտի, այսօրվա իշխանությունը դեմ քվեարկի և չեղյալ համարի այդ օրենքը: Այսինքն՝ տրամաբանությունը այստեղ ո՞րնէ: Հերյուրանքներին պետք չէ հավատալ։
–Պարո´ն Զոհրաբյան, նշանակում է, որ Լևոն Տեր- Պետրոսյանը զրպարտել է մեկին, որի հետ մի քանի տարի հետո գնում է բանակցության մեկ սեղանի շուրջ նստելո՞ւ։ Եվ ինչպե՞ս եք վերաբերվում այս 2 կողմերի հանդիպումներին, երբ Մարտի 1-ից հետո Լևոն Տեր-Պետրոսյանը Գագիկ Ծառուկյանին բոմժ էր անվանում, իսկ այսօր Լևոն Տեր Պետրոսյանը ինքն է գնում հանդիպման ԲՀԿ-ի հետ:
-Բայց ո՞վ է Գագիկ Ծառուկյանին բոմժ անվանել, ես չեմ լսել այդպիսի բան։ Ժամանակին շատ մարդիկ էին ուզում իրար հետ կռվեցնել մարդկանց, այս մարդուն այն էին անվանում, այն մարդուն այն էին անվանում, բայց մարդիկ գտնվեցին խելացի և հետ կանգնեցին այդ խարդավանքներից։ Ես շատ լավ գիտեմ` ով ինչպես է ապրել իր կյանքը, ով ինչ է ասել, ցավոք սրտի՝ շրջաններից եկած մարդիկ, որ ուզում են իրենց գավառական հոգեբանությամբ սեպ խրել մարդկանց մեջ: Դա չի ստացվելու իրենց մոտ: Երբեք ես չեմ ուզում մեկնաբանել Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ասածները, ինձ հետաքրքիր չէ, ես կարող եմ պատասխանատվություն կրել այսօր յուրաքանչյուր հայի արածի համար։
Իհարկե, ես ինձ մեղավոր եմ համարում և Մարտի 1-ի համար, որի հետ բացարձակապես կապ չունեմ, և 1999 թ. հոկտեմբերի 27-ի համար, որի հետ բացարձակապես կապ չունեմ։ Ես ուղղակի հայ եմ, ես ուզում եմ, որ բոլորի համար լավ լինի։ Եվ, ցավոք սրտի, նույնը այսօր է տեղի ունենում։ Եկել է մի պահ, որ ժողովուրդն արդեն պետք է համախմբվի, էական չէ, թե 5 տարի առաջ ով ում հասցեին ինչ ասաց, ինչ է ասել Լևոն Տեր- Պետրոսյանը Սերժ Սարգսյանի հասցեին, Գագիկ Ծառուկյանի հասցեին, էականը մենք այսօր ունենք փաստացի իրավիճակ, որն արդեն սահմաններից դուրս է եկել, ու, ցավոք սրտի, այստեղ տուժում են սովորական մահկանացու քաղաքացիները, ովքեր այսօր անելանելիության իրավիճակից ելնելով՝ չգիտեն ինչ անել։ Մարդ կա՝ արտագաղթում է, բայց մարդ էլ կա` չի ուզում արտագաղթել, բայց չի կարող ոչ գողություն անել, ոչ հանցագործություն, բայց նա պետք է ապրի ինչ-որ մի կերպ:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, Դուք մի կողմից նշում եք, որ Գագիկ Ծառուկյանը չդրեց իր թեկնածությունը, որովհետև հնարավոր մարտի 1-երից և ավելի մեծ արյունահեղություններից փորձեց խուսափել, բայց մյուս կողմից խոսում եք այս 4-ի ձևաչափի կենսունակության մասին։ Երբ որ ավելի կենսունակ դառնա, մի՞թե Գագիկ Ծառուկյանը նորից չի վախենա հնարավոր արյունահեղությունից և նորից հետ չի քաշվի։ Այս դեպքում նորից չի ստացվի՞, որ այս ամենը պարզապես ջուրծեծոցի է։
-Բացարձակապես: Ոչ մեկը ոչ մի բանից չի վախենում, և այստեղ վախենալու, չվախենալու խնդիրը չէ, այստեղ միայն անցնցում իշխանափոխության հասնելու խնդիրն է, որը կախված չէ մեկ անձից: Մեկ անձն այստեղ ոչ մի դերակատարում չի ունենում։ Եթե ՀՀ-ն դատարկվի, մնա միայն նախագահը, այս երկիրը ինչպե՞ս պետք է գոյատևի, որքան էլ լեգիտիմ և հոյակապ նախագահ լինի, կապ չունի անուն ազգանունը, նրա անվանատառերը: Պետք է ժողովրդին մատուցել, պետք է նրա վստահությունը ետ բերել, որ ժողովուրդը հասկանա` ինչ է կատարվում, և ճիշտ ընտրություն կատարի:
Հստակ կարող եմ ասել, որ ես կողմ եմ այս հանդիպումներին: Գիտեք` մենք բոլորս գիտենք` ով է եղել նախկին նախագահը, առաջին նախագահը ինչեր է արել, ինչեր չի արել, ով է եղել 2-րդ նախագահը, ով է ներկայիս նախագահը, մարդիկ ինչ են մտածում, ինչ են մտածել նախկին ժամանակներում, ով ինչ է արել, ինչ չի արել։ Այսօր Հայաստանն այնքան փոքրիկ երկիր է, որ որևէ բան թաքցնելն անհնար է: Դրա համար ոչ թե իմ ասելով է դա կամ իմ մեկնաբանություններով կամ ինչ որ մեկի մեկնաբանություններով, որ արել է 5 կամ 10 տարի առաջ:
Ո´չ, մենք այսօրվա օրով ենք ապրում, եթե մենք այսօր կոնկրետ քայլեր չանենք, անկախ նրանից, թե ես 10 տարի առաջ սխալներ եմ գործել, թե ոչ, իհարկե գործել եմ, բոլորն են գործել, իդելական մարդ ՀՀ-ում մեկ-երկու հատ լինի թե չլինի, բայց եթե մենք մտածենք, որ սա ասել է, նա արել է, կլինի երեխայական ինչ-որ խոսակցություն: Դա պետք չէ: Պետք է այսօր համախմբվել, և´ լավին, և´ վատին կոչ անել, ասել, որ եկեք այս երկիրն իրար հետ հանենք այս իրավիճակից։ Լավ, նախկին նախագահ, դու էլ ես սխալներ գործել, 2-րդ նախագահի ժամանակ էլ են սխալներ եղել, այս նախագահի ժամանակ էլ շատ սխալներ կան, բայց քննադատելը, եթե դրանով հարցը չի լուծվելու, ո՞ւմ է պետք:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, այդ դեպքում ի՞նչ տարբերություն Գագիկ Ծառուկյանի և Սերժ Սարգսյանի միջև: Եթե դերերով փոխվեն, ի՞նչ փոփոխություն կլինի երկրում, ի վերջո, եթե այնուամենայիվ խոսում ենք հնարավոր իշխանափոխության մասին:
-Իշխանափոխությունը պետք չէ հասկանալ միայն անձի փոփոխություն: Իշխանափոխությամբ պետք է փոխել տվյալ համակարգի մարդկանց, ովքեր չեն կարողանում էդ համակարգն աշխատեցնել:
–Իսկ համակարգն ինքնին արդյոք չպե՞տք է փոխվի:
-Իհարկե, եթե փոխում ես անձին, դու համակարգն էլ ես փոխում։ Եթե մենք ուզենք իրար հետ լավ քայլ անել՝ կանենք, կուզենանք՝ վատը կանենք:
–Երեք նախագահներն էլ մեկը մյուսին փոխեցին, բայց համակարգը չփոխվեց: Բոլորն էլ նույն համակարգից էին, նույն քրեաօլիգարխիկ համակարգը պահպանվել է առ այսօր:
-Իսկ կարո՞ղ ենք իմանալ` ով է դրա մեղավորը։
–Ո՞վ է մեղավորը, պարո´ն Զոհրաբյան:
-Բավական շատ մարդիկ, ովքեր պատասխանատվություն են կրելու իրենց մեղավորությունը բացահայտելու դեպքում:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, մի քիչ լավ չեմ հասկանում ես Ձեր այն հարցադրումը, որ եկեք Սերժ Սարգսյանին չփոխենք, կամ ինքը մեղավոր չէ ստեղծված իրավիճակի համար, մյուս կողմից, սակայն, ասում եք, որ նրա թիմը թույլ է, տկար է, պետք է փոփոխություններ անել: Ստացվում է`Դուք խնայում եք Սերժ Սարգսյանին, սակայն քննադատում նրա թիմը:
-Ես Սերժ Սարգսյանի անձը չեմ խնայում: Ուզում եմ, որ բոլորս հասկանանք, որ այստեղ անձը կապ չունի։ Սերժ Սարգսյանի տեղը կարող է լինել Լևոն Տեր- Պետրոսյանը, որը որ եղել է ժամանակին: Նույն բաները մենք ասել ենք, այս նախագահի օրոք կատարվում են այս, այս, այս թերությունները, այս այս մարդիկ իր շրջապատից անում են ոչ ճիշտ քայլեր։ Ի՞նչ է, առաջին նախագահի մերձակա շրջապատում չեն եղել մարդիկ, որ նույն բաներն են արել, ինչ որ հիմա է արվում։ Նշանակում է` Լևոն Տեր -Պետրոսյանը ասել է իմ եղբայր, դու գնա սա արա, դու գնա նա արա՞: Վստահ եմ, որ չէ´։ Այդպիսի բան չի եղել, ուղղակի դա մեր հայ ազգի հիվանդությունն է, որովհետև եթե անգամ փոքրիկ պաշտոնի մի մարդ է լինում, այդ պաշտոնակատարի բարեկամը, վարորդը, թիկնապահը, ծանոթը, իր անունը շահարկելով, կարող է դիմել և´ լավ, և´ վատ քայլերի:
Ի՞նչ, 1-ին նախագահի օրոք չե՞ն եղել ոտնձգություններ լրատվամիջոցների նկատմամբ, բիզնեսմենների նկատմամբ։ Եղել են, չէ՞։ Ի՞նչ է, վերադառնանք, ասենք, ինչու է եղել այսպես ու այնպես։ Մեր ասածը այն է, որ եկեք այդ ամենը մոռանանք, ջնջենք ամեն ինչը, պատմությունը սկսենք նոր էջից: Եթե մենք չմոռանանք, ուրեմն պետք է 1991 թ. սկսած, 23 տարվա ընթացքում ո´չ Հայաստանի կալանավայրերում տեղ կլինի այդքան մարդկանց համար, ո´չ Վրաստանի, ո´չ Ռուսաստանի։
– Իսկ չե՞ք կարծում, որ հնարավոր նոր թիմ պետք է ձևավորվի, պետք է լինեն մարդիկ, ովքեր իրենց անցյալով չեն հիասթափեցնի հանրությանը:
-Միանշանակ4 նոր թիմ ստեղծվելու պարագայում կապ չունի4 թե ով կլինի այդ թիմի մեջ։ Ես կողմնակից կլինեմ այն բանին, որ յուրաքանչյուր խելացի, բանիմաց, արհեստավարժ մարդ, կապ չունի՝ կլինի ԲՀԿ-ից, ՀՅԴ-ից, ՀԱԿ-ից, «Ժառանգությունից» կամ հանրապետական կլինի, ինձ համար ամենաընդունելին կլինի այն մարդը, ով տիրապետում է տվյալ իրավիճակին, գիտի լուծման ձևերը, հարցերը բարձրացնելու, հարցերի պատասխանները ստանալու ձևերը, որը մեր երկրին, ժողովրդին կտանի բարեկեցության, իրական բարգավաճման։ Այսինքն՝ մեր կուսակցության առաջին բառն է հենց բարգավաճ:
–Որին ոչ ոք չի հավատում, բացի կուսակցության անդամներից:
-Շատ մարդիկ են հավատում ու բավական շատ գործեր են արվում։ Վերջերս ես էլ ասացի, որ ինչպես ուզում ենք՝ չափենք, ձևենք, գնահատենք, ինչքան ուզում ենք՝ վատն ու լավն ասենք, միևնույն է, Գագիկ Ծառուկյանը ՀՀ-ում համարվում է առաջին մեկենասը, ուզենք, թե չուզենք։
–Պարո´ն Զոհրաբյան, ի՞նչ եք կարծում՝ նա ունի՞ այն ինտելկտուալ և մտավոր պաշարները, որ կարողանա երկիրն այս իրավիճակից դուրս բերել:
-Միանշանակ այո´: Մարդկանց մոտ առաջացել է թյուր կարծիք, որ ինքը չի տիրապետում ինտելեկտուալ պրոցեսներին, չգիտի երկրի իրավիճակը։ Ամեն ինչ ինքը գիտի: Իրեն ճանաչող մարդիկ գիտեն իր աշխատաոճը, իր ապրելակերպը, իր իմացության աստիճանը։ Վստահեցնում եմ Ձեզ, այդ մարդը տիրապետում է յուրաքանչյուր ոլորտի խնդիրներին, յուրաքանչյուր ինֆորմացիայի վերլուծմանը։ Սա ասում է այն մարդը, որն անձամբ շփվում է և գիտի բոլոր հարցերի պատասխանը։ Ես այնպիսի մարդ եմ, որ անկախ նրանից` ինքը ով լինի` իմ ամենամոտ բարեկամը, հորեղբայրը, եթե ինքը չհամապատասխանի այդ չափորոշիչներին, ես չեմ ասի, որ դա այդպես է:
–Պարո´ն Զոհրաբյան, բայց Գագիկ Ծառուկյանը ինքն էլ հարստացել է այս նորանկախ պատմության ընթացքում, այս երեք իշխանությունների ժամանակ, և ի՞նչ եք կարծում` արդյոք մի իշխանության հետ, որի հետ ինքը սերտ հարաբերությունների մեջ է, որից մեծ եկամուտներ ունի, կզոհաբերի իր բիզնեսները: Կարծում եք՝ նա կունենա՞ այն կամային դրսևորումները, որ իր հարստությունը կզոհի հանուն հայրենիքի կամ ժողովրդի:
-Դա ես չպետք է ասեմ: Նա ասաց, չէ՞, որ շատ բաներ է պատրաստ զոհաբերելու մեր երկրի, ժողովրդի վիճակը բարելավելու համար:
–Պատրաստ լինելը և անելը տարբեր բաներ են։
-Բայց եթե պետք է մուրճը վերցնենք ինչ-որ մեկի գլխին խփենք ու դա նշանակում է անել, կամ պետք է Շանթ Հարությունյանի նման, որ մարդիկ հասկանան, որ մենք քայլեր ենք անում…
– Շանթ Հարությունյանի քայլերը չե՞ք գնահատում, և արդյո՞ք ժամանակը չէ պահանջելու նրա ազատարձակումը։
-Թող ազատ արձակվի, ես կողմ եմ, որ նա ազատ արձակվի, որովհետև հայ տղամարդ է, բայց նման երևույթները ես ինքս միշտ քննադատում եմ, որովհետև հենց այդ նույն երևույթների ժամանակ մենք խոսում ենք ներդրումների մասին, վստահության մասին, վախի մթնոլորտի մասին, բայց այդ նույն բաները տեսնելով՝ շատ մարդիկ դրսից զանգահարել են, ասել՝ այս ինչ է կատարվում ձեր երկրում. այն մարդկանց, որ մենք տարիներով համոզում ենք հեռախոսով, բանակցություններով, որ ամեն ինչ նորմալ կլինի, եկեք, վստահեք, մենք ենք ձեզ վստահեցնում, որ ամեն ինչ նորմալ կլինի, ներդրումներ արեք, մեկ էլ տեսնում են մի իրավիճակ, պայթյուններ, ոստիկանություն, ծեծ, կռիվ, ջարդ: Մարդկանց բռնում են, կալանավորում:
Անգամ նույն սփյուռքահայերի հոգեբանությունը շատ տարբերվում է մեր հոգեբանությունից: Այդ մարդիկ վախենում են, անգամ բարձր գոռում, վախենում են գնալ այդ մարդու շրջապատում ինչ-որ գործողություններ անել, ուր մնաց Հայաստանում դա տեսնեն: 1999 թ. հոկտեմբերի 27-ը, 2008 թ. Մարտի 1-ը մեր պետության վստահության հետ կապված խնդիրներ են առաջացրել ամբողջ աշխարհում:
–Իմիջն ընկե՞լ է մեր երկրի:
-Շատ է ընկել, և դա վերականգնելը ամենադժվար բանն է: Մարդուն համոզում ես, թե՝ արի այստեղ, մի 100 աշխատատեղ ստեղծիր, այսքան գումար ներդրիր, և քեզ ոչ ոք չի նեղացնի, վաղը չի սպանի, մարդիկ այսօր անգամ իրենց կյանքից են վախենում, ոչ թե այդքան գումար կորցնելուց, հարկային պարտավորություններից, ունեցվածքից, ներդրումներից։ Իսկ այդ պայմանները մենք պետք է ստեղծենք, որ մարդը վստահություն ունենա, որ գա այս երկիր, ներդրում անի, արտագաղթը կանգնեցնի: Մենք ասում ենք, պայքարում ենք դրա համար, բայց մեզ չեն լսում, իշխանությունը չի լսում։
Մենք ասում ենք, որ այսօր պատրաստ ենք աշխատատեղեր ստեղծել առանց բյուջեին կպնելու, առանց որևէ ներդնողից փող խնդրելու: Կան այդ հնարավորությունները, կա այդ ուժը, բայց մարդիկ չեն ուզում անգամ մեզ լսել: Եթե ես լինեի իշխանության անդամ, կընկնեի մոմի լույսով ման կգայի այդ տիպի մարդու, ով կառաջարկի անգամ մեկ աշխատատեղ ստեղծել: Կխնդրեի, կհորդորեի, կգնայի կողքը կկանգնեի, բոլոր պայմաններն առաջ կքաշեի, միայն թե այդ մարդը գար, իմ երկիրն աճեցներ, ծաղկեցներ։ Այսօր այս իրավիճակը հայերի հոգեբանության մեջ է։ Մենք ինչ ուզենք, ինքներս կարող ենք անել։ Ամենը մեր ձեռքերում է:
