«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է տնտեսագետ Բագրատ Առաքելյանը (Պրահա)։
-Պարոն Առաքելյան, «Հայկական վերածնունդ» սփյուռքյան կազմակերպությունը, որը մասնաճյուղեր ունի աշխարհի տասը երկրներում, հայտարարություն է տարածել, որտեղ նշվում է, որ միանում է «Հանուն Հայաստան պետության» ճակատին: Դուք նույնպե՞ս միացել եք, կողմնակի՞ց եք պայքարի այդ տարբերակին:
-Ես ողջունում եմ «Հայկական վերածննդի» այդ որոշումը: Բայց ստացվեց այնպես, որ ես «Հայկական վերածննդի» մաս այլևս չեմ կազմում: Ես ունեմ իմ տեսակետները, որոնք տարբերվում են «Հայկական վերածննդի» մոտեցումներից, հիմնականում դա կապ ունի Հայաստանի ապագա կողմնորոշման հետ: Այնուամենայնիվ, մենք գտնվում ենք նույն հիմնասյուների վրա և բոլորս էլ հասկանում ենք, որ քաղաքական և տնտեսական այն իրավիճակը, որը տիրում է Հայաստանում, անընդունելի է, և այն որոշումները, որոնք ընդունվել են Հայաստանի իշխանության կողմից, Հայաստանին, իբրև պետություն, տանում են դեպի անկում: Ես կարծում եմ, որ Հայաստանն այսօր ունի պետականությունը պահելու և զարգացնելու միայն մեկ ճանապարհ, դա ճանապարհն է դեպի Արևմուտք: Այլընտրանք Հայաստան պետության համար գոյություն չունի: Իմ տեսակետը հիմնվում է պարզ վերլուծության վրա, անգամ թռուցիկ հայացքով տեսանելի է այն երկրների կյանքը, տնտեսական վիճակը, ժողովուրդների ազատությունները, որոնք գտնվում են Արևմուտքում, նկատի ունեմ ԵՄ, ԱՄՆ: Եվ այն ուղու, և այն պետությունների կյանքը, որոնց միացել է Հայաստանը, նկատի ունեմ ԵԱՏՄ անդամ երկրներին: Մենք տեսնում ենք, որ ԵԱՏՄ անդամ երկրները ավտոկրատ, տնտեսական անկում ապրող պետություններ են: 2013-ին մեզ մի թեթև պարզաբանվեց, Հայաստան ղեկավարության կողմից, թե սեպտեմբերի երեքին մեկ գիշերվա ընթացքում ինչու է տեղի ունեցել այդ որոշումը, հիմնավորվում էր հետևյալ կերպ՝ Հայաստանը կստանա պաշտպանվածություն, տնտեսական աճ: Մենք, սակայն, տեսնում ենք, որ որևէ պաշտպանվածություն Հայաստանը ձեռք չբերեց, ունեցանք Ապրիլյան պատերազմ, սահմանի վրա կորցրինք մեր զավակներին: Մեկ այլ հարց է՝ ինչու են առաջին գծում գտնվում 18-19 տարեկան, կարելի է ասել՝ երեխաներ, ոչ թե փորձառու զինվորականները, ինչու է սահմանի պաշտպանվածությունը պահածոյի տարաներով իրականացվում: Մեր թշնամին մեր ստրատեգիկ գործընկերոջից կարողացել է գնել այն զենքը, որը Հայաստանում այդ պահին գոյություն չուներ՝ «Սոնցեպյոկ»-ը, որը, ի դեպ ասեմ՝ միջազգային կոնվեցիայով արգելված զենք է համարվում, բայց ադրբեջանցիները կարողացան այն օգտագործել և գուցե հենց այդ զենքի շնորհիվ էլ կարողացան այդ 800 հեկտար հողը գրավել մեր սահմանային գոտում: Փոխարենը մենք ընկանք մեծ կախվածության մեջ: Նման փաստերի առկայությունը հարց է բարձրացնում՝ դա՞ էր խոսք տված պաշտպանվածությունը մեր ստրատեգիկ բարեկամների կողմից: Ինչ վերաբերում է տնտեսական աճին, հենց առաջին տարվա ընթացքում տնտեսական աճի փոխարեն մենք ստացանք անկում, նույնիսկ մեր առևտուրը Ռուսաստանի հետ 40 տոկոսով նվազեց: Փաստորեն, Հայաստանը զարգացման փոխարեն ստացավ դեպրեսիա, և մենք այսօր գտնվում ենք այդ իրավիճակում:
-Ըստ էության՝ արտաքին կողմնորոշումների տարբերություններո՞վ է պայմանավորված եղել Ձեր՝ այդ կառույցից դուրս գալը:
-Իհարկե, վերջերս ստորագրվեց Հայաստան-ԵՄ համաձայնագիրը, բայց մեր ստորագրած փաստաթղթերը ամենևին էլ այն փաթեթը չէ, ինչ ստորագրել են Վրաստանը և Ուկրաինան: Հիմքեր կան մտածելու, որ ստորագրված պայմանավորվածությունները կոսմետիկ բնույթ կարող են կրել:
Իշխանական այն էլիտան, որ այսօր իշխում է Հայաստանում, կարծում եմ, երբեք չի գնա ռեալ փոփոխությունների, քանի որ կատարելով ԵՄ պայմանները, որոնց թվում են՝ խոսքի ազատությունը, անկախ դատական սիստեմը, ազատ շուկան և այլն, կբերի նրան, որ քրեաօլիգարխիկ համակարգը այլևս էլ չի կարողանա իրենց սովոր կերպով գործունեություն ծավալել, իսկ ուրիշ ձևով նրանք աշխատել չեն կարող, և ի վերջո կբերի իրենց իշխանության վերջին: Համոզված եմ՝ իրենք դա պարզ գիտակցում են: Այդ իսկ պատճառով, կարծում եմ, որ եվրաինտեգրացման պայմանագրի կետերի իրագործումը կկրի ձևական բնույթ, ինչպես դա արվում է հիմա: Ասենք՝ խոսքի ազատությունը հետևյալ բանաձևով է աշխատում՝ փոքր լրատվամիջոցները կարող են ձայն բարձրացնել, բայց այն, ինչ վերաբերում է Հանրային հեռուստատեսությանը, այդ ազատ ձայն բարձրացնողներն այնտեղ տեղ չունեն: Տեսեք՝ Ուկրաինայում և Վրաստանում հեռուստաալիքները կարողանում են ուղիղ տեքստով խիստ քննադատություններ հնչեցնել, ներկայացնել վերլուծականներ իշխանությունների սխալ քայլերի հետ կապված, կոռուպցիա բացահայտել, իսկ Հայաստանում փոքր են այդ հնարավորությունները: Իսկական ազատ մտքի արտահայտությունը մասմեդիաներում գոյություն չունի:
-Մեկուկես տարվա մեջ առաջին անգամ Կարեն Կարապետյանը Եվրոպա այցելեց, և Շվեյցարիա-Հայաստան առևտրային պալատի ներկայացուցիչների, և շվեյցարացի գործարարների հետ հանդիպմանը կոչ արեց գալ և Հայաստանում ներդրումներ անել: Մեկ տարի առաջ էլ՝ փետրվարին, Սփյուռքին նույն կոչերով էր հանդես գալիս Կարեն Կարապետյանը: Որքանո՞վ սփյուռքահայերն ականջալուր կլինեն Կարեն Կարապետյանի կոչին:
-Իմ խորին համոզմամբ՝ կոչեր անել պետք չէ, պարզապես պետք է ստեղծել այն հնարավորությունները, որոնք կդրդեն ներդրողներին ներդրումներ կատարել Հայաստանում և լայնածավալ աշխատանք սկսել: Այդ հիմքի հիմնասյուները ազատությունն է, արդար դատարանն է, բիզնեսի ազատությունն է,արդար տնտեսական շուկան է, ստաբիլ քաղաքական վիճակը: Ես չեմ տեսնում հիմա Հայաստանում իրական արդարադատություն և ո՛չ էլ քաղաքական կայուն իրավիճակ, մենք դե ֆակտո գտնվում են պատերազմական իրավիճակի մեջ, և պետք է քաղաքական ձևերով լուծում գտնել հարցին լուծում տալու համար: Բայց այդ աշխատանքը չի տարվում Հայաստանում: Եվ ես այդ բազան չեմ տեսնում: Ես հիշում եմ՝ մեր բազմաթիվ վարչապետերի, որ նման կոչերով են հանդես եկել, բայց դա ոչ մի բանի չի հանգեցրել: Այսօր, մտնելով ԵԱՏՄ կազմի մեջ, Հայաստանը հսկայական հնարավորությունից զրկվել է: Հայաստանը կորցրել է միլիարդանոց հարուստ շուկան, որ գտնվում է ԵՄ-ում և Միացյալ Նահանգներում՝ մտնելով կիսասնանկացած ռուսաստանյան և ղրղըզստանյան շուկա: Ես այսօր շատ գործարարների եմ հանդիպում Եվրոպայում, ովքեր Հայաստանի հետ ծրագրեր էին իրականացնում և հիմա այդ ծրագրերը դադարեցրել են, խոսքը գնում է առևտրի մասին, նրանց համար այդ պայմաններն անընդունելի են: Հայաստանը այսօր զրկված է իր ապրանքները շուկայական մրցակցության ընդունելի գներով Եվրոպա հասցնելուց: Եվրոպայում այսօր Թուրքիայից բերած մրգեղեն գոյություն ունի, իսկ Հայաստանից այդ հնարավորությունը չկա բերել-հասցնելու, Հայաստանի հետ համաշխարհային մեծ առևտրական ցանցերը հնարավորություն չունեն աշխատելու, քանի որ Հայաստանի առևտրական ցանցը կիսամոնոպոլիզացված վիճակում է գտնվում: Եվ մենք պետք է հասկանանք, որ Հայաստան պետության գոյության համար մենք պետք է շարժվենք դեպի այդ հզոր և հարուստ բևեռը, քանի որ այն բևեռը, որում այսօր կանք, խորտակվում է:
