Հայաստանի Հանրապետությունը չի կարողանում ապրել սեփական աշխատանքի հաշվին, մեր երկրի եկամուտներն ավելի քիչ են, քան ծախսերը։ Ծախսերի և եկամուտների միջև առկա տարբերությունը լրացնելու համար պետությունը ամեն տարի պարտքեր է վերցնում, ավելի ճիշտ վարկեր, որոնց սպասարկաման համար վճարվող գումարը ավելի մեծ է, քան ստացվող վարկերի քանակը։ Բայց Հայաստանի պետական պարտքը հասել է մի սահմանագծի, որից այն կողմ այլևս հնարավոր չէ նոր պարտքեր վերցնել։
2008թ․ ընդունված «Պետական պարտքի մասին» օրենքի 5-րդ հոդվածի 6-րդ կետում ասվում է․ «Պետական պարտքը տվյալ տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ չպետք է գերազանցի Հայաստանի Հանրապետության նախորդ տարվա համախառն ներքին արդյունքի 60 տոկոսը»: Հայաստանի ՀՆԱ-պետական պարտք հարաբերակցությունը այժմ 57.5 տոկոս է, ըստ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանի՝ մինչև տարվա վերջ այդ թիվը կհասնի 58.8 տոկոս։ Ստացվում է, որ հաջորդ տարվա համար պարտք վերցնելու լիմիտը սպառված է։ Կառավարությունը հասկանում է, որ առանց նոր պարտքեր վերցնելու, երկիրը կարող է հայտնվել դեֆոլտի վիճակում, քանի որ չի կարողանա կատարել թե՛ ներքին և թե՛ արտաքին պարտավորությունները։
Աշխարհի բազմաթիվ երկրներում պետական պարտքն անհամեմատ մեծ է տարեկան ՀՆԱ-ի ցուցանիշից և դա չի խանգարում անընդհատ մեծացնել այն։ Յուրաքանչյուր տարի Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսը ավելացնում է պետական պարտքի թույլատրելի քանակը և դրանում ոչ մի ողբերգություն։ Թվում է Հայաստանն էլ կարող է մի թեթև փոփոխություն կատարել «Պետական պարտքի մասին» օրենքում և ամեն ինչ կընկնի իր տեղը, կշարունակենք մեր ուզածի չափ պարտք վերցնել։ Բայց պարքի առաստաղը սահմանել են ոչ թե ՀՀ իշխանությունները, այլ միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունները, նրանք, ովքեր պարտք են տալիս։ Այդ կազմակերպությունները թույլ չեն տալիս, որ պարտքի առաստաղը բարձրանա, քանի որ այդ դեպքում պարտքը դառնում է ռիսկային, վարկառուները կարող են կորցնել իրենց գումարները։
Ինչու այն ինչ կարելի է մյուս երկրներին, չի կարելի Հայաստանին։ Խնդիրն այն է, որ Հայաստանը իր վերցրած պարտքը ծախսում է ոչ արդյունավետ, առավելապես ընթացիկ կարիքների համար։ Պարզ ասած՝ մենք նման ենք այն վարկառուին, որը բանկից փող վերցնելով վազում է մոտակա մթերային խանութ հաց ու երշիկ գնելու, հետո մտնում է կողքի խանութ ու հագուստ է գնում, իսկ եթե փող է մնում՝ նաև տան համար անհրաժեշտ այլ իրեր է գնում։ Մենք փողը գործի մեջ չենք դնում, որ ստացած եկամուտով էլ վարկերը փակենք։ Տնտեսագիտական լեզվով ասած՝ մենք վարում ենք հակացիկլիկ ծախսային քաղաքականություն, մինչդեռ ավելի ընդունված և արդյունավետ է պրոցիկլիկը։
Ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը երեկ «Ծառուկյան» դաշինք խմբակցության հետ հանդիպման ժամանակ փորձել է համոզել, որ իրենք առաջարկում են նոր հարկաբյուջետային կանոներ սահմանել, և ակնկալում է, որ բացի ՀՀԿ-ՀՅԴ կոալիցիայից, ԲՀԿ-ն ևս կաջակցի իրենց։ Սրա իմաստը, ըստ Արամյանի, այն է, որ պետությունը պետք է ավելի մեծ միջոցներ հատկացնի կապիտալ ներդրումներին։
Եթե պետության եկամուտները չեն ավելանում և դրանք վերաբաշխվում են հօգուտ կապիտալ ներդրումների, ապա կարելի է սպասել, որ շարունակվելու է պետությունից աշխատավարձ ստացողների տոտալ կրճատումը․ փակվելու են նոր դպրոցներ, գրադարաններ, հիվանդանոցներ, թանգարաններ, իսկ դեռևս գործողներում կրճատվելու են վերջին «ոչ պրոֆիլային» աշխատողները, կրճատվելու են աշխատավարձերը։ Սա մոտավորապես նման է Ռուսաստանի վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևի խոստովանություն-առաջարկին. «Փող չկա, բայց դուք դիմացեք, կարևորը առողջությունն է»։
Կառավարությունը այս ամենը ներկայացնելու է «Նոր ճշգրտող ծախսային կանոն» փաթեթավորմամբ, որի իմաստն իբրև թե այն է, որ ընթացիկ ծախսերի աճի մակարդակը ավելի ցածր է լինելու, քան ՀՆԱ-ի աճը։ Բայց բոլորի համար էլ պարզ է, որ Հայաստանի ՀՆԱ-ն վաղուց չի աճում, այլ ընդամենը ինչ-որ թվեր են նկարվում։ Աճող ՀՆԱ-ով երկրում չի կարող գյուղատնտեսական արտադրանքի ու շինարարության անկում լինել։ Դա նշանակում է, որ մարդիկ սկսել են ավելի քիչ ուտել ու ոչինչ չկառուցել։
