Հայաստանի Հանրապետությունում այսօր գրանցված շուրջ 181 հազար հաշմանդամ մարդկանցից 9 հազարը երեխաներ են։
Սակայն սրանք միայն ապաշտոնական տվյալներ են։ Ինչպես մեզ հետ զրույցում նշեց «Հույսի կամուրջ» ՀԿ-ի հաշմանդամ մարդկանց շահերի պաշտպանության պատասխանատու Զառա Բաթոյանը, իրականում Հայաստանում հաշմանդամ երեխաներն ավելի մեծ թիվ են կազմում։ Հատկապես մարզերում շատ կան հաշմանդամ երեխաներ, որոնց ծնողները չեն ճանաչել վերջիններիս հաշմանդամությունը, այսինքն՝ փաստաթղթեր չունեն հաշմանդամության հատուկ կարգի մասին։
«Ծնողները հաճախ խուսափում են ճանաչել իրենց երեխաների հաշմանդամությունը, համապատասխան փաստաթղթեր ձեռք բերել՝ ինչ-որ մտավախություններից, կարծրատիպերից ելնելով»,- փաստում է Զառա Բաթոյանը։
Խոսելով հաշմանդամ երեխաների իրավունքների պաշտպանության խնդիրների մասին՝ Զառա Բաթոյանը, ով նաև «Արևածաղիկ» մանկապատենական ամսագրի խմբագիրն է, նշեց. «Ցավոք, այսօր հանրապետությունում անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծված չեն, որ հաշմանդամություն ունեցող երեխան կարողանա լիարժեք ապրել հասարակությունում։ Ճիշտ է, նրանց ընտանիքներում սիրում են, հոգ են տանում, բայց երբ, օրինակ, հասնում է մանկապարտեզ, դպրոց հաճախելու պահը, երեխան արհեստականորեն դուրս է մղվում այս գործընթացից, որովհետև այսօր, ցավոք, ոչ բոլոր դպրոցներն ու մանկապարտեզները հնարավորություն ունեն այդպիսի երեխային ընդունելու և նրա մասնակցությունը, կրթությունը լիարժեք ապահովելու»։
Շատ հաշմանդամ երեխաների հատկապես կրթության իրավունքը դեռևս պաշտպանության կարիք ունի: Զառա Բաթոյանն ընդհանրապես բավարար չի համարում պետության քայլերն այս ուղղությամբ, քանի որ բավարար համարելու համար, ըստ նրա, մեր շրջապատում, մեր դպրոցներում, սրճարաններում, հասարակական այլ վայրերում, մշակութային օջախներում մեր կողքին պետք է տեսնենք նաև հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց. քանի դեռ այդպես չէ, ուրեմն շատ անելիքներ ու լուրջ խնդիրներ ունենք։
«Պետական շատ ուժեղ կամք է անհրաժեշտ, որպեսզի իսկապես կարողանան ապահովել բոլոր քաղաքացիների համար հավասար հնարավորություններ։ Մենք ունենք լավ օրենքներ, որտեղ ամրագրված են բոլորի իրավունքները՝ սկսած ճարտարապետական կանոններից, տրանսպորտի մատչելիությունից, բայց որևէ մեկն այդ օրենքներին չի հետևում, և որևէ մեկը չի պատժում այն մարդկանց, ովքեր խախտում են հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց իրավունքները»,- ասում է Զառա Բաթոյանը։
Նա զարմացած պատմում էր, թե ինչպես վերջերս, օրինակ, քաղաքապետարանում պաշտոնյաներից մեկը հետաքրքրվել էր, թե այսօր իսկապե՞ս ոտնահարվում են հաշմանդամ մարդկանց իրավունքները. «Սա նշանակում է, որ մարդիկ իրավունքի ոտնահարումը պատկերացնում են կոտրել, հարվածել վնասել և այլ տարբերակներով։ Բայց եթե դու իրավունքը չես պաշտպանում և չես իրացնում, դա արդեն իրավունքի ոտնահարում է, և եթե մարդն այսօր չի կարողանում մտնել իր հարևանությամբ գտնվող խանութ, չի կարող իր տանից դուրս գալ և գնալ բակ, դա արդեն իրավունքի խախտում է»։
