Այսօր Երևանում տեղի ունեցավ Արևելյան գործընկերության երկրների արտաքին գործերի նախարարների ոչ պաշտոնական գագաթնաժողովը: Հանդիպումը կարևոր էր այն առումով, որ այն նախորդում է նոյեմբերին Վիլնյուսում կայանալիք Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովին, որի ժամանակ նախատեսված է Ասոցացման համաձայնագրի նախաստորագրումը: Հանդիպումը հետաքրքիր էր նաև այն առումով, որ դրանից ընդամենը 10 օր առաջ Արևելյան գործընկերության շրջանակում կտրուկ փոփոխություն տեղի ունեցավ, երբ անդամներից մեկը՝ Հայաստանը, փոխեց իր դիրքորոշումը. սեպտեմբերի 3-ին Մոսկվայում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ Սերժ Սարգսյանը հայտարարեց. «Հայաստանը ցանկանում է միանալ Մաքսային միությանը»:
Հիշեցնենք, որ Արևելյան գործընկերությանը մասնակցում են հետխորհրդային վեց հանրապետություններ՝ Վրաստանը, Մոլդովան, Ուկրաինան, Բելառուսը, Ադրբեջանն ու Հայաստանը:
Վիլնյուսյան գագաթնաժողովից ընդամենը երկու ամիս առաջ կարելի է ասել, որ Մոլդովան ու Վրաստանը նախաստորագրելու են Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագիրը: Ուկրաինան նախաստորագրել է այն, և նախատեսում է այժմ ստորագրել: Այդ երկիրը վստահեցրել է, որ նոյեմբերին համաձայնագիրը անպայման կստորագրի, բայց միջազգային հանրության մոտ կասկած կա, որ այդ երկիրը ևս միգուցե չդիմանա Ռուսաստանի ճնշումներին և, ինչպես Հայաստանը, հետ կանգնի իր որոշումից:
Տխուր է, սակայն փաստ է՝ մեր երկիրը Բելառուսի և Ադրբեջանի հետ հայտնվեց եռյակում և հետ կանգնեց եվրաինտեգրման գործընթացները խորացնելու ճանապարհից՝ այն դեպքում, երբ ՀՀ պաշտոնյաներն ընդամենը երկու շաբաթ առաջ հայտարարում էին, որ Ասոցացման համաձայնագրի և դրա անբաժանելի մասը կազմող Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու պայմանագրի քննարկումներն արդեն ավարտվել են, և այդ առումով մեր երկիրը առաջ է ընկել նույնիսկ Վրաստանից:
Իսկ սեպտեմբերի 3-ին մոսկովյան հանդիպումից ու հայտնի հայտարարությունից հետո պարզ դարձավ, որ ՀՀ իշխանությունները չեն կարողացել դիմակայել Վ. Պուտինի ճնշումներին և տեղում հայտարարել են, թե ցանկանում են միանալ նրա նախաձեռնած Մաքսային միությանը՝ այդպիսով նախընտրելով ավելի շատ գործ ունենալ ՌԴ-ի, Բելառուսի ու Ղազախստանի հետ, ոչ թե զարգացած Եվրոպայի:
Այդ հայտարարությունից հետո Եվրոպայից հնչեցին բազմաթիվ կոշտ պատասխաններ: ԵՄ հանձնակատար Շտեֆան Ֆյուլեն այսօր կրկին վերահաստատեց իր հայտնի տեսակետը, որ Հայաստանը ՄՄ-ին միանալու մասին իր հայտարարությունից հետո ի վիճակի չի լինի նախաստորագրել Ասոցացման և ԽՀԱԱԳ պայմանագրերը, քանի որ դրանք անբաժանելի են: Մինչդեռ այդ համաձայնագրերի շուրջ ԵՄ-ն ՀՀ-ի հետ երեքուկես տարի բանակցել էր:
Նա ընդգծեց, որ ԵՄ-ն, հիմնվելով առկա ձեռքբերումների վրա, մեծ հետաքրքրություն ունի ոչ միայն շարունակելու, այլև Հայաստանում ամրապնդելու համագործակցությունը ժողովրդավարության զարգացման, կոռուպցիայի դեմ պայքարի, մարդկանց տեղաշարժի ապահովման և մի շարք այլ հարցերի շուրջ: Նա նաև հայտնեց, թե այդքանից հետո պատրաստ են քննարկել հնարավոր գաղափարները՝ հասկանալու համար, թե հայ գործընկերներն ինչպես են պատկերացնում իրենց հարաբերությունների ապագա իրավական շրջանակը:
Ֆյուլեն նաև ասաց, որ եկել է՝ լսելու իր հայ գործընկերների հավակնությունները. եթե ցանկանան նոր իրավական շրջանակ առաջարկել, որը առաջ կտանի համագործակցությունը, քան գործող համաձայնագիրն է, ապա ուրախ կլինեն աշխատել:
