Հայաստանի, այսպես ասած, ականավոր գործարարները, որ հայտնվել են Ազգային ժողովում, ողջունում են Մաքսային միությանն անդամակցելու Սերժ Սարգսյանի որոշումը և հայտարարում, որ առանց ռուսական շուկայի Հայաստանի տնտեսությունը կորած է:
Ահավասիկ, նման մտքեր էր հայտնում, օրինակ, ՄԱՊ-ի Ալիկը՝ ի պատասխան «Ազատություն» ռադիոկայանի հարցերի, լրագրողների հետ զրույցում Մաքսայինի վերաբերյալ իր ուրախությունն էր հայտնում Սամվել Ալեքսանյանը՝ Լֆիկ Սամոն: Նույնն են ասում ԲՀԿ-ական գործարարները՝ բոլորը, որոնք մանդատ են ստացել և մանդատները ծառայեցնում են անձնական բիզնեսին: Առանց ռուսական շուկայի այդ բիզնեսը նրանցից ոչ ոք չի պատկերացնում:
Սակայն առնվազն չափազանցություն է, երբ այդ մարդիկ իրենց անձնական բիզնեսը շփոթում են հայաստանյան տնտեսության ապագայի հետ: Առանց ռուսական շուկայի իրենց բիզնեսները իսկապես ապագա չունեն, որովհետև այդ բիզնեսները կառուցվել և աշխատում են խորհրդա-ռուսական մշակույթի, կանոնների և տրամաբանության հիմքերով: Այդ բիզնեսները կենսունակ կարող են լինել միայն ռուսական շուկայում, որտեղ ամեն ինչ առաջ է մղվում կոռուպցիոն ռիսկերով, պաշտոնեական դիրքերի չարաշահումներով, քաղաքական ազդեցությամբ, որտեղ չկան որակական պահանջներ, իսկ եղածն էլ հեշտությամբ կարելի է հաղթահարել կոռուպցիոն ուղիներով:
Այդ որակական պահանջները ի հայտ են գալիս միայն քաղաքական անցանկալի պետությունների հանդեպ, որոնք չեն համաձայնում հպատակվել ռուսական պահանջներին: Ռուսական շուկան փակվեց վրացական գինիների և հանքային ջրերի համար, սակայն վրացիները, ողբի փոխարեն, պարզապես փնտրեցին այլ շուկաներ և չկործանվեցին: Սակայն այլ շուկաներ փնտրելը նշանակում է նախ՝ սեփական տանը գտնել արտադրության կազմակերպման այլ տարբերակներ, նոր կանոններ, նոր բիզնես-մշակույթ և այլն:
Այս ամենը կապ չունի Հայաստանի պատգամավորների ունեցած բիզնեսների հետ: Այս ամենը այդ բիզնեսների վերջն է, որովհետև նրանց ճնշող մեծամասնությունը հաջողակ բիզնեսմեններ են ընդամենը իշխանությունների հետ բարիդրացիական հարաբերությունների, հարկային չգրված արտոնությունների, նվեր ստացած մենաշնորհների և քվոտաների, պետական բյուջեի կերակրատաշտին մոտ տեղ ստանալու արդյունքում: Իսկ այս ամենը ոչ թե Հայաստանի տնտեսություն է, այլ Հայաստանի տնտեսության տակ դրված ական: Տնտեսությունը արտոնությունները չեն, նվեր ստացած մոնոպոլիաները չեն, Հայաստանի թալանվող հանքերը չեն, ավերվող բնությունը չէ: Տնտեսությունը մարդկային մտքի ստեղծագործություն է, հնարամտություն, ազատ մրցակցություն, արդարադատություն՝ սեփականության իրավունքի պաշտպանություն անկախ դատական համակարգում:
Եվրոպական շուկան այս ամենն է, իսկ ռուսական շուկան՝ այս ամենից հեռու պահողը, ինչը պատգամավոր բիզնեսմենների համար շառից ու փորձանքից հեռու լինել է: Նրանք իրենց կյանքը չեն պատկերացնում առանց ռուսական շուկայի, իսկ սա նշանակում է, որ ռուսական շուկայի պարագայում դժվար է պատկերացնել Հայաստանի տնտեսության ապագա կյանքը: Թեև դժվար չէ պատկերացնել, լավ էլ հեշտ է՝ ռուսական շուկայի գերակայությամբ Հայաստանի տնտեսությունը կնշանակի կոռուպցիոն սխեմաների շարունակություն և բարգավաճում, ռեֆորմատիկ ցնցումներից ապահովագրում, ստվերային տնտեսության աճ, ազատ և իրական մրցակցության սահմանափակում, կատարածու դատական համակարգ, որը իշխանության և բիզնեսի սերտաճած հիբրիդի ձեռքին ընդամենը գործիք է լինելու հնարավոր մրցակիցների դեմ պայքարում:
Այլ կերպ ասած՝ ռուսական շուկա է հանվելու ոչ թե Հայաստանի տնտեսության արդյունքը, այլ Հայաստանի տնտեսական և պետական ապագան:
