Հունվարի 1-ի դրությամբ Հայատանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց թիվը կազմում է 186 հազար 384, որոնցից 20 հազար 64-ը հաշմանդամություն ունեցող են ճանաչվել հոգեկան հիվանդություններից, ինչը կազմում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց ընդհանուր թվի 10,9 տոկոսը: Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների թիվը 8078 է, որոնցից 1545-ը` հոգեկան առողջության և մտավոր խնդիրներով :
Այս ամենին զուգահեռ, Հայաստանում գործում է հոգեկան առողջության հինգ դիսպանսեր հաստատություն, իսկ հաշվառված հոգեկան հիվանդների թիվը մոտ 45 հազար է:
Սոցիալական պաշտպանության համակարգում հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի և սոցիալական սպասարկման համար հանրապետությունում գործում է մեկ հատուկ մասնագիտացված տուն-ինտերնատ, երեք մասնագիտացված մանկատուն: Վարդենիսի նյարդահոգեբանական տուն-ինտերնատը, որը իր տեսակի մեջ միակն է հանրապետությունում, իրականացնում է միայնակ տարեց և քրոնիկ հոգեկան հիվանդների շուրջօրյա խնամք, խնամվողների իրավունքների և շահերի պաշտպանություն, նյութական ու կենցաղային պահանջմունքների բավարարում, սոցիալ-հոգեբանական և բժշկական վերականգնման աշխատանքների իրականացում: Տուն-ինտերնատում բնակվում է 450 մարդ: Ներկա դրությամբ տուն-ինտերնատ ընդունվելու համար նախարարությունում հաշվառված է մոտ 50 մարդ, սակայն համապատասխան հաստատություն չկա և նրանք ամիսներով մնում են ընտանիքներում:
2004թ.-ից Վարդենիսի տուն-ինտերնատին կից գործում է հանրապետությունում առաջին հոգեկան առողջության ցերեկային խնամքի կենտրոնը, որն այլընտրանքային, կիսաստացիոնար, արտահիվանդանոցային պայմաններում սոցիալ-հոգեբանական օգնության ծառայություններ է մատուցում մոտ 50 մտավոր և հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց և նրանց ընտանիքներին Վարդենիսի տարածաշրջանում:
Այս պրակտիկան օգտակար է և կառավարությունում որոշել են այն ընդլայնել: Խնդիրների մի մասը կլուծվի հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց` ըստ իրենք անհատական կարիքների, այլընտրանքային ծառայություններ տրամադրելու, գործող ծառայությունները զարգացնելու միջոցով, որոնք կնպաստեն մասնագիտացված տուն-ինտերնատների բեռնաթափմանը, ինչպես նաև կստեղծվեն հոգեկան և մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաների, դեռահասների և տարեց մարդկանց համար շուրջօրյա խնամքի տներ, սոցիալ-հոգեբանական վերականգնման համայնքային ցերեկային կենտրոններ և սատարող կացարաններ: Եվ դրա համար կառավարությունը պատրաստվում է ընդունել Հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի և սոցիալական սպասարկման այլընտրանքային ծառայությունների տրամադրման հայեցակարգի իրականացման միջոցառումների 2013-2017 թվականների ծրագիրը: Հարցը ներառված է Կառավարության սեպտեմբերի 13-ի նիստի օրակարգում:
Հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց համար առաջիկա հինգ տարվա ընթացքում հանրապետությունում նաև կստեղծվի շուրջօրյա խնամքի տուն և համայնքային ցերեկային կենտրոն, կգնվի կամ կվարձակալվի առնվազն 10 բնակարան կամ մեկ առանձնատուն` սատարող կացարան ստեղծելու համար:
