Ամեն անգամ, երբ քիչ թե շատ կարևոր որևէ հայտարարությամբ ականատես ենք լինում Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացի որևէ հանգրվանի, ապա կարծես թե մեր բոլորի համար չափանիշ է դառնում այն, թե արդյո՞ք այդ հանգրվանում ինչ բեկումնային բան է տեղի ունենում: Եվ քանի որ ըստ էության բեկումնային բան չի տեղի ունենում, ապա մենք ամեն անգամ մի տեսակ հանգստացած շունչ ենք քաշում, որ այս անգամ էլ ամեն ինչ անցավ ու մեզ անցանկալի որևէ բան չպարտադրեցին:
Իրականում այդ վիճակն այլ բան չէ, քան պարզ թմբիր: Բանն այն է, որ մենք պետք է Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հանդեպ ձևավորենք քիչ թե շատ ռազմավարական մոտեցում և հանգրվանները դիտարկենք մեզ համար գծած այդ ռազմավարական մոտեցման շրջանակում, դրա տրամաբանության մեջ: Ի վերջո, այդ հանգրավններն առանձին իրադարձություններ չեն, այլ ամբողջական գործընթացի մի կարևոր մաս, հետևաբար մենք դրանք կարող ենք լավ կամ վատ գնահատել միայն ամբողջական պատկերացում ունենալու պարագայում: Իսկ այդպիսի պատկերացում, Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ, մենք չունենք թե հանրային, թե իշխանական մակարդակում: Եվ այդ հանգամանքն ըստ էության մեզ թույլ չի տալու ամբողջական պատկերացում կազմել, թե ի վերջո այդ գործընթացը մեզ համար ինչ միտումներով է առաջ գնում: Եվ պետք է թերևս խոստովանել, որ Հայաստանում մեծ հաշվով որևէ մեկը, կամ շատ ու շատ քչերը գաղափար ունեն, թե ինչ է կատարվում Ղարաբաղի պրոցեսում իրականում և արդյոք այդ պրոցեսը մեզ համար նպաստավո՞ր տարրեր է ավելի շատ պարունակում, թե՞ աննպաստ:
Այդ իսկ պատճառով ներկայումս անհրաժեշտ է նախ պարզել, թե որն է լինելու հակամարտության կարգավորման գործընթացում հայկական կողմի կռվանը: Թերևս այդ առումով անկասկած է, որ լավագույն կռվան կարող է լինել իրավունքը՝ միջազգային իրավունքը, քանի որ դրա բոլոր նորմերի համաձայն Ղարաբաղը պետք է գտնվի ադրբեջանական վերահսկողությունից դուրս: Իսկ իրավունքի կռվանն ամբողջացնելու համար Հայաստանն ինքը բնականաբար պետք է դառնա իրավունքի գերակայության վրա հիմնված պետություն: Եվ հետևաբար, Ղարաբաղի հարցում հայաստանյան մոտեցման առանցքը պետք է կազմի ժողովրդավարական պետական համակարգը: Հենց այդ պրիզմայով մենք պետք է նայենք ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացին:
Իսկ երբ նայում ենք այդ պրիզմայով, ապա ակնհայտ է, որ գործընթացը մեզ համար նպաստավոր հունով կարող է գնալ միայն մի դեպքում, և այդ դեպքը չի կարող լինել միջնորդների կամ այլ միջազգային կառույցների այս կամ այն հայտարարության բովանդակությունը: Այդ դեպքը Հայաստանի ժողովրդավարության մակարդակն է: Եվ մենք դրանով պետք է չափենք Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացում առկա միտումների դրականությունն ու բացասականությունը:
Այսինքն, այդ միտումներն իրականում մենք ենք ձևավորողը, մեզանից է կախված դրանց ուղղությունը, արագությունը, բովանդակությունը։
Լուսանկարը` Օննիկ Կրիկորեանի
