Ամերիկայի ձայնը տեղեկացնում է, որ ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերրին հայտարարություն է արել Սրեբրենիցայում ցեղասպանության 18-ամյակի կապակցությամբ. «Մենք հիանում ենք նրանցով, ովքեր արդարություն են որոնում զոհերի համար և աշխատում են այն բանի համար, որպեսզի բոլոր քաղաքացիներն իրավունք ունենան վերադառնալ և ապրել այնտեղ, որտեղ ապրել են մինչև պատերազմը: Մենք անթույլատրելի ենք համարում պատմությունը մանիպուլյացնելու փորձերը, ցեղասպանության կամ այն փաստի ժխտումը, թե Բոսնիան և Հերցեգովինան մուլտիէթնիկ երկիր է: Մենք միշտ պետք է մարտահրավեր նետենք կեղծիքին, պետք է պայքարենք դրա դեմ և հաղթենք ճշմարտությամբ, իմաստությամբ և կարեկցությամբ»:
Եթե նկատի առնենք, որ ԱՄՆ հրաժարվել է ճանաչել հայերի ցեղասպանությունը, տվյալ հայտարարությունը հնչում է բավական ցինիկ: Անկասկած, այդ «հրաժարվելը» հանգեցրել է Հայաստանի շահերի անտեսմանը որոշ այլ երկրների կողմից, այդ թվում և՝ Ռուսաստանի:
Տարբեր երկրներում և տարածաշրջաններում վերջին երկու տասնամյակում ցեղասպանությունների մասին խոսել են բոլոր պետքարտուղարներն ու ԱՄՆ այլ բարձրաստիճան չինովնիկները: Այսինքն, ցեղասպանությունը ճանաչված է որտեղ ասես, բացի Թուրքիայից, հայ ժողովրդի հանդեպ: Միունույն ժամանակ, չկա մեկ այլ երկիր, որի դեմ ցեղասպանություն են իրականացրել, և որի ղեկավարներն ու քաղաքական գործիչները տվյալ հարցը պաշտոնական մակարդակով չեն դրել արտաքին քաղաքական հարաբերություններում: Չգիտես ինչու, բացառություն է միայն Հայաստանը, որը լավագույն դեպքում երախտագիտություն է հայտնել համապատասխան որոշումների համար:
Առաջին և գլխավոր հարցը, որը հայկական ղեկավարությունը և պաշտոնական ներկայացուցիչները պետք է դնեին ԱՄՆ հետ բանակցություններում և հարաբերություններում, ցեղասպանության հարցն է: Այդպիսի բան երբեք չի եղել, համենայնդեպս հրապարակային արտահայտություն չի ստացել: Երկրորդ հարցը պետք է լիներ զենքի մատակարարումը:
Ինչու՞ է այդպես: Բացատրությունը կարող է լինել միայն հետևյալը. հայ քաղաքական գործիչները փորձում են պաշտոնական բանակցություններում ցեղասպանության լռության մատնումը փոխել անձնական իմիջի հետ: Դա այնքան հիմար ու անիմաստ է, որ նույնիսկ անհնար է հավատալ այդ մոտիվի իրականությանը:
Նման կերպ, հայկական ղեկավարությունը երկար ժամանակ գերադասում էր Ռուսաստանի առաջ չդնել Ադրբեջանի հետ ռազմական համագործակցությունն ու զենքի մատակարարման հարցը (ինչպես նաև ռուս-թուրքական բանակցություններում հայկական թեմայի առկայությունը):
Ներկայում հարց է առաջանում, որին առայժմ հայ քաղաքական գործիչներն ու մեկնաբանները պատրաստ չեն պատասխանել՝ հնարավո՞ր էր արդյոք խուսափել հայ-ռուսական հարաբերությունների ներկայիս ակնհայտ վատթարացումից: Մենք կարծում ենք, որ դրանից կարելի էր խուսափել և իրավիճակը փակուղային չդարձնել, Ադրբեջանին զենքի մատակարարման հարցում Ռուսաստանի հետ հետևողական հարաբերություններով:
Այդ հարցը հայկական ղեկավարությունը բարձրացրեց արդեն այն բանից հետո, երբ Մոսկվան պարզեց, որ կարող է վարել ռազմական առևտրի իր քաղաքականությունը: Նույնիսկ 2010 թվականին դեռևս ուշ չէր: Սակայն, հայկական ղեկավարությունը չափազանց խոցելի էր և չէր կարող ինքզինքը ռիսկեր թույլ տալ, որոնք, քաղաքական գործիչների կարծիքով, կարող էին առաջանալ տվյալ իրավիճակում:
Իրական ռիսկերն ու սպառնալիքներն առաջացան հենց ներկայում, երբ Հայաստանը չկարողացավ կանխել ռուսական ժամանակակից զենքի զանգվածային մատակարարումները Ադրբեջանին: Դրա համար կային քաղաքական ռեսուրսներ: Ներկայում մնում է միայն մեկը՝ արագացված ինտեգրումը Եվրոպական միությանն ու ՆԱՏՕ-ին, և անհրաժեշտ զենքի ստացումն Արևմուտքի պետություններից:
Տվյալ որոշումն ընդունվել է, սկզբունքային ձևով, 2012-ի կեսերին, և հարկ է զարգացնել այդ հարաբերությունները, որոնք շուտով ավելի հետաքրքիր կդառնան: Ընդ որում, մոտիվներն ակնհայտ են:
Ցանկություն կա հուսալու, որ Եվրատլանտյան հանրության հետ հարաբերություններ կառուցելով, Հայաստանը կօգտվի Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների փորձից: Չնայած Թուրքիայի փորձերին, որը պահանջներ է առաջ քաշում ՆԱՏՕ-ի հետ Հայաստանի հարաբերությունների զարգացման կապակցությամբ, նա չունի ազդեցության ֆորմալ լծակներ ՆԱՏՕ-ի անդամ-պետությունների վրա, քանի որ Դաշինքը չի կարող միջամտել նրանց կողմից զենքի ներմուծման և արտահանման հարցերին: Եվրոպական միությունն իրավունք ունի ազդել և վերահսկել անդամ երկրների ռազմական մատակարարումները, սակայն Թուրքիան Եվրամիության անդամ չէ:
Արևմուտքի պետությունների կողմից Հայաստանին զենքի մատակարարումների հարցը, երևում է, լավ մշակված ու քննարկված է բազմակողմանիորեն: Սակայն այստեղ էլ կարող են խնդիրներ առաջանալ, այդ պատճառով էլ պետք չէ կեղծ համեստություն անել այս անգամ էլ. դրանից քաղաքական գործիչների իմիջը չի բարելավվի:
