«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Եվրոպայի հայկական միությունների ֆորումի (ԵՀՄՖ) նախագահ Աշոտ Գրիգորյանը։
– Պարոն Գրիգորյան, Հայաստանում մեկնարկել է նախընտրական տարին: Նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը հիմնել է «Համախմբում» անունը կրող կուսակցություն, որի համագումարը տեղի կունենա առաջիկայում: Կուսակցության կազմը գրեթե հայտնի է: Ի՞նչ եք կարծում՝ կարո՞ղ է արդյոք այս կուսակցությունը կարևորագույն հայտ ներկայացնել:
– Ես քիչ տեղեկություն ունեմ «Համախմբման» նպատակների մասին: Գիտեմ, որ հունիսին տեղի կունենա կուսակցության անդրանիկ համագումարը: Ես ծանոթ եմ Վարդան Օսկանյանի հետ: Երբ նա արտգործնախարար էր, Եվրոպայում լոբբիստական աշխատանքներ էր կազմակերպում Հայաստանի ԱԳՆ-ի հետ համատեղ: Այնպես որ՝ ես միշտ բարձր եմ գնահատել Վարդան Օսկանյանի ժամանակ ԱԳՆ գործունեությունը: Առհասարակ Վարդան Օսկանյանը քաղաքական լավ անցյալ ունեցող, Եվրոպայում շատ հայտնի գործիչ է: Այդ առումով, իհարկե, ողջունում եմ նրա նախաձեռնությունը: Համաձայն եմ, որ այսօր պետք է համախմբում, ինչը ամենաշատն է պակասում հայաստանյան իրականության մեջ: Այսօր մեր դժբախտությունն այն է, որ չկա համախմբում, իշխանություն կոչված երևույթի շուրջ համախմբում չկա ո՛չ Հայաստանում, ո՛չ Սփյուռքում: Գործող ուժերը բոլորը հայտնի են, իրենց ցույց են տվել, իրենց սպառել են, բազմիս իրենց ցույց են տվել տարբեր արթուրբաղդասարյաններ, նիկոլփաշինյաններ, և նրանք վստահության քվե չեն կարող ունենալ: Այդ առումով եթե իսկապես ստացվի համախմբվել այս նոր ուժի շուրջը, կլինի այն, ինչ ուզում է աշխարհասփյուռ հայ ժողովուրդը:
– «Համախմբման» անդամները դեմ են արտահայտվում ԼՂ հարցով իշխանության վարած կուրսին: Կարո՞ղ է արդյոք ԼՂ խնդիրը դառնալ խաղաքարտ ներքաղաքական պայքարի համար:
– Այո, Արցախը կարող է լինել իսկապես համախմբման հիմնական շարժառիթ: Այսօր Արցախի շուրջ տեղի ունեցող իրավիճակը այնպիսին է, որ մենք առանց համախմբման չենք էլ տեսնում, թե ինչպես կարող ենք պահել մեզ համար այդքան կարևոր նշանակություն ունեցող տարածաշրջանը, որ կոչվում է Արցախ: Իսկապես քառօրյա պատերազմը ցույց տվեց, որ մեր ժողովուրդը համախմբման ֆանտաստիկ պոտենցիալ ունի, ինչպես նաև համախմբվելու շատ մեծ ցանկություն: Եվ նման գործողություն էր պետք, որպեսզի այդ կարևորագույն բնութագրիչը հանդես գար: Իշխանություններն անմիջապես փորձեցին օգտվել դրանից, ասացին, որ այսպես էլ պետք է շարունակել: Ես ասում եմ՝ այո, անկասկած՝ պետք է շարունակել, միայն թե շարունակել համախմբվել իշխանությունների դեմ: Քառօրյա պատերազմի ժամանակ և դրանից հետո մեծ համախմբում կա, որը, բնականաբար, ուղղված է իշխանությունների դեմ, և անհավատալի մեծ ուժ զգացինք: Եվ եթե ստացվի շարունակել համախմբումը ոչ թե կուսակցության, այլ հանրության համախմբումը Արցախը փրկելու շուրջ, դա կտա չտեսնված մեծ արդյունք: Այլապես ես չեմ տեսնում, թե ինչպես կարող ենք պահել Արցախը: Չէ՞ որ իշխանությունները, մասնավորապես՝ նախագահ կոչվածը գնում է տարածքները հանձնելու ճանապարհով: Ընդ որում՝ մենք չենք տեսնում այլ հնարավորություն, քանզի Կազանում ստորագրված Մադրիդյան սկզբունքները հենց այդ մասին են փաստում, և այս փաստաթղթից հետ կանգնելու որևէ ցանկություն չենք տեսնում իշխանության մոտ: Այս ցանկությունը կարող է ներկայացնել նոր իշխանություն ձևավորող ուժը: Գործող իշխանության որևէ անդամ չի կարող այլ առաջարկ, ուղի, լուծում գտնել: Այնպես որ՝ լիովին համամիտ եմ, որ Արցախը լինելու է որոշիչ, ինչպես ՀՀՇ-ի իշխանության ժամանակ: Նման բաղադրիչներ մենք տեսնում ենք այսօր և կարծում ենք, որ գտնվելու է իրավիճակից դուրս գալու ուղին: Այն ուժը, որը կկարողանա Արցախը պահելու ելքը նշել, նա կկարողանա հայտ ներկայացնել՝ դառնալու համախմբման առանցք: Այս առումով գտնում եմ, որ Վարդան Օսկանյանը և նրա թիմը այդ ուժը լինելու մեծ պոտենցիալ ունեն:
– Օրերս քառօրյա պատերազմի վերաբերյալ իր գնահատականը հնչեցրեց երկրորդ նախագահը: Իշխանությունը նրա հարցազրույցը զուսպ, հավասարակշռված և երկրորդ նախագահին հարիր հարցազրույց որակեց: Դուք կարծում եք, որ, այնուամենայնիվ, նրանց միջև կա՞ տարակարծություն Արցախի խնդրի կարգավորման վերաբերյալ:
– Ժամանակին բազմիցս ձեր լրատվամիջոցի հետ զրույցներում միշտ անդրադարձել եմ Քոչարյանի հետ հարաբերությունների և նրա քաղաքական դաշտ վերադառնալու ապագային: Ես միշտ ասել եմ, որ նա ինքնամաքրման կարիք ունի, և հույս էի տածում, որ երկու տարի առաջ կասի այն, ինչը կլինի նրա համար փրկություն: Այսինքն՝ կվերադառնա քաղաքական դաշտ՝ հաղթանակելու նպատակով: Եվ միաժամանակ նշում էի, որ ամեն ուշացած ամիսը և տարին Հայաստանի տնտեսության համար լինում են ճակատագրական: Եվ եթե չկատարի այդ պատմական անհրաժեշտ քայլը, ապա Քոչարյանը ինքնըստինքյան իրեն դուրս կթողնի և կհայտնվի լուսանցքում: Եվ ես համոզվեցի, որ նա չունի այն քաջությունը, որ գնա Սերժ Սարգսյանի դեմ և իր արած ճակատագրական սխալը՝ ընկերոջը բերել և ազգի գլխին անհասկանալի ձևով նախագահ կարգելու սարսափելի քայլը շտկել: Եվ քանի որ չունեցավ այդ քաջությունը, ինձ այլևս չեն հետաքրքրում նրա հաջորդ քայլերը: Հիմա բոլորովին չեմ պատկերացնում՝ նրա ու «Համախմբման» միջև ինչ կապեր են հնարավոր, կամ իշխանության և Քոչարյանի միջև ինչ կապեր են հնարավոր, և չեմ ուզում մտածել: Նա բաց է թողել պահը, և ինչքան «Համախմբումը» ինքնուրույն կարողանա գնալ առաջ, այնքան նրա հեղինակությունը բարձր կլինի:
Այն պահին, երբ իսկապես կար հնարավորություն և կար դեռևս ինչ-որ չափով հավատ, որ կարող էր շտկել, նա բաց է թողել այդ շանսը: Հիմա այլևս չեմ կարող հավատալ, որ նման պահ բաց թողած գործիչը վերստին նման պահ ունենա: Ամեն դեպքում իմ կարծիքը այս հարցում խիստ հոռետեսական է, և կարծում եմ՝ «Համախմբումը» ունի մեծ պոտենցիալ, որ կարողանա այնքան կարող ուժեր հավաքել, որ Քոչարյանը չլինի որոշիչ: Տարբեր երկրների հայկական համայնքներից այնպիսի ոգևորություն եմ լսում, ինչը հազար անգամ կարևոր է, քան այն, թե երկրորդ նախագահը կմիանա՞, թե՞ ոչ: Եվ ինձ համար հազար անգամ ավելի լավ է, որ չմիանա, և թարմ համախմբված ուժերով մինչև վերջ կարողանան առաջ գնալ:
