Հացադուլի տասներեքերորդ օրը «Ժառանգության» առաջնորդ Րաֆֆի Հովհաննիսյանին այցելության էր եկել քաղաքագետ Արկադի Վարդանյանը: Վերջինս ակտիվորեն մասնակցում է հանրահավաքներին և գտնում է, որ փետրվարի 18-ին նախագահ է ընտրվել Րաֆֆի Հովհաննիսյանը: «Առաջին լրատվական»-ը մի քանի հարց ուղղեց պրն Վարդանյանին:
– Պրն Վարդանյան, ի՞նչ եք կարծում՝ հացադուլն այս օրերի ընթացքում որևէ դրական արդյունքի բերե՞ց:
– Ինչպես Րաֆֆի Հովհաննիսյանը երեկ նշեց, այսօրվա հանրահավաքի ընթացքում նա հանրությանը կներկայացնի մարտավարության հավանաբար նոր պլանավորված հիմքեր, որից հետո արդեն հնարավոր կլինի ձեր հարցին պատասխանել: Ընդհանուր առմամբ, ես կարծում եմ, որ պայքարի այս ընտրված ձևը բավարար արդյունավետություն չի դրսևորում, կարծում եմ՝ ավելի ագրեսիվ մոտեցումներ է պետք ցուցաբերել, ավելի հստակ, քանի որ ժողովրդի այս զարթոնքը ոչ մի դեպքում չի կարող մարել:
– Իսկ չե՞ք կարծում, որ «Ժառանգության» մասնակցությունը լեգիտիմացնում է նախագահական ընտրությունների պաշտոնական արդյունքները:
– Իհարկե, որոշակի տեսանկյունից դա այդպես է, հնարավոր չէ վիճել, սակայն քանի որ ընտրված է օրենքի սահմաններում գործելու մարտավարությունը, ապա ես կարծում եմ, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի երեկվա կայացրած որոշումները հիմնավոր և հստակ են: Առայժմ դեռ հնարավոր է ընտրությունների միջոցով, ընտրությունների օգնությամբ պայքարն առաջ մղել, դժվար է, իհարկե, նշել, որ իշխանություններն այս ընտրությունները կկարողանան մաքուր և արդար անցկացնել: Ավելի շուտ՝ դա մեկ անգամ ևս կապացուցի, որ իշխանություններն անչափ հեռու են օրինականությունից:
Կա մի անժխտելի տրամաբանություն, որը, հավատացած եմ, կգործի նաև այս իրավիճակում. ամեն ինչից բացի՝ գոյություն ունի ժողովրդի կամք, ինչը չափազանց բարձր է, քան ցանկացած այլ Սահմանադրություն: Ժողովրդի կամքը այն օրենքն է, որի դեմ, ինչպես ասում են, խաղ չկա: Ես կարծում եմ, որ ժողովրդի գերակշիռ մասի սրտերում ու հոգիներում արդեն հասունանում է ինչ-որ մի պահ, երբ նրանք ուղղակի կպահանջեն իրենց կամքի հետ հաշվի նստել: Դա ուղղակի պետք է պահանջի ժողովուրդը, ոչ թե Րաֆֆի Հովհաննիսյանը:
– Ասացիք՝ հացադուլն արդյունավետ չէ, Դուք պայքարի ի՞նչ միջոց եք տեսնում:
– Պայքարի խաղաղ միջոցներ կան: Վերջին օրերին ես դա բազմիցս ընդգծել եմ՝ քանակի գործոնն է, քանակը ստեղծելու է որակ, առավելագույն քանակը ստեղծելու է առավելագույն որակ՝ դա մեկ: Գոյություն ունի նաև պայքարի այլ մեթոդ, որը կոչվում է անհնազանդություն, որը չպետք է սահմանափակվի միայն հացադուլով, դասադուլով կամ որոշակի այլ օղակների գործադուլով: Ուղղակի մասսայական գործադուլ է պետք: Պատկերացրեք՝ եթե երեք-չորս շաբաթ անընդհատ ոչ մեկը չօգտվի օլիգարխների սուպերմարկետներից, ոչ մեկը չօգտվի հասարակական տրանսպորտի ծառայությունից, ես կարծում եմ, որ արդեն իշխանությունները և նրանց նյարդերը կարող են տեղի տալ, եթե համապատասխան կազմակերպվածություն լինի: Կարծում եմ՝ սա արդեն դժվար չէ, որովհետև, այսօրվա մեր հասարակության ճնշող մեծամասնությունը բարձրաձայն «ոչ» է ասում գործող ռեժիմին. սրանից ավելի բարձր մենք ինչպե՞ս կարող ենք գոռալ, դա արդեն մասսայական անհնազանդություն է:
– Լավ, ենթադրենք՝ ապրիլի 9-ին Րաֆֆի Հովհաննիսյանը ժողովրդի առաջ երդվեց, և Ազատության հրապարակը բազմամարդ եղավ, ի՞նչ կհաջորդի դրան:
– Ես ենթադրությունների կողմնակից չեմ, ես կարող եմ ասել հետևյալը՝ մեր աչքի առաջ տեղի ունեցավ, այսպես կոչված, «Արաբական գարուն», մենք տեսանք՝ ինչ կատարվեց Եգիպտոսի մայրաքաղաքում: Մուբարաքի նման հզոր բռնապետին մարդիկ կարողացան իշխանությունից հեռացնել, դա կարող է մեզ օրինակ ծառայել: Այն ամենը, ինչ կկատարվի մոտ օրերս, լիովին կախված է ժողովրդի մակարդակի հզորությունից: Միայն այդքանը՝ ժողովուրդը պետք է որոշի: Եթե մենք ցանկանում ենք անտարբեր լինել այն փաստի նկատմամբ, որ Հայաստանը հայաթափվում է, ուրեմն այդպես էլ պետք է լինի, իսկ եթե ոչ, ապա ամբողջ ժողովուրդը պետք է ոտքի կանգնի և հարցերը լուծի ինչպես հարկ է համարում:
– Իսկ եթե չստացվեց, Դուք էլի Հայաստանից կգնա՞ք. 2008-ին այստեղ չէիք:
– Անձամբ ե՞ս: 2008ին ես այստեղ չէի, և կարծում եմ, որ դա լավ էր, որ այստեղ չէի, որովհետև 2008 թվականին ժողովրդին հերթական անգամ խաբեցին, և փաստորեն ժողովրդի ողնաշարը կոտրեց այն փառասիրությունը, որ դրսևորեց ՀԱԿ կոչեցյալը՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորությամբ: Վերջնականապես փորձեցին դրանով ժողովրդի կամքն ու ողնաշարը կոտրել, սակայն դա էլ չհաջողվեց, որովհետև հետագա 5 տարիների ընթացքում մենք տեսանք, որ արտագաղթն ու անպատժելիությունը խորանում են, և ժողովուրդը, վերջին հաշվով, հասկացավ, որ այդպես շարունակել այլևս հնարավոր չէ:
Մենք բոլորս պետք է համաձայնենք և հասկանանք, որ այն ձայների քանակը, որ պաշտոնապես հայտարարված է՝ 37 տոկոս, բոլորը չեն այդ 37 տոկոսի, որ կոնկրետ Րաֆֆի Հովհաննիսյանին են իրենց ձայները տվել, դրանց մեծամասնությունը հավանաբար եղել է ոչ թե կողմ, այլ դեմ: Այսօրվա ստեղծված վիճակում Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հանդիսանում է ոչ թե ընդդիմության առաջնորդ, այլ ժողովրդի կողմից վստահություն ներշնչող և վստահությանն արժանացած մի անձնավորություն, որը ունի շատ բարձր դաստիարակություն, կուլտուրա, և ինքը որպես անձնավորություն՝ շատ լավն է: Այդ հատկանիշները նկատի ունենալով՝ ժողովուրդը համախմբվում է նրա շուրջը, և դա հասկանալի է: Մենք բոլորս էլ կողմ ենք այսօր Րաֆֆի Հովհաննիսյանին, և պատահական չէ, որ ամեն օր այստեղ մարդիկ են հավաքվում:
– Ի՞նչ եք կարծում՝ ինչո՞ւ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը չի գալիս և չի համախմբվում, Րաֆֆի Հովհաննիսյանի քաղաքական քայլերի բացակայությո՞ւնն է պատճառը, թե՞ իրեն լիդեր զգալու հանգամանքը թույլ չի տալիս:
– Լիդերի հարցը չէ այստեղ: Ես կարծում եմ, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը բազմիցս ապացուցեց, որ ինքը ժողովրդի առաջնորդը չէ, չի էլ լինի, նաև ապացուցեց, որ ինքը փաստորեն այդ նույն ավազակախմբի անդամներից է, եթե ոչ՝ պարագլուխը:
